I SA/Ke 5/18

Dnia 30 stycznia 2018 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych p o s t a n a w i a 1. zwolnić stronę skarżącą od wpisu sądowego od skargi z 10 grudnia 2017 r.; 2. oddalić wniosek strony skarżącej w pozostałym zakresie. W sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych M. Ł. złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W złożonym wniosku skarżący świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wskazał, że pozostaje sam w gospodarstwie domowym. Jako posiadany majątek wykazał mieszkanie wielkości 39,79m² wartości ok. 300 tys. zł obciążone kredytem oraz miejsce postojowe wartości 19 tys. zł. Oświadczył, że utrzymuje się z uzyskiwanego wynagrodzenia za pracę w kwocie 2505,34 zł netto miesięcznie oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł netto miesięcznie. Jako zobowiązania i stałe miesięczne wydatki skarżący wykazał spłatę części kredytu - 600 zł, koszty utrzymania mieszkania, media- ponad 600 zł koszty leczenia ponad 200 zł, wydatki na wyżywienie /specjalna dieta/ min. 1500 zł, dojazdy do pracy – 200 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że korzysta z pomocy rodziców znajdujących się również w trudnej sytuacji finansowej, ponadto skarżący jest osobą niepełnosprawną, przewlekle chorą pod stałą opieką Instytutu Gastroenterologii w Centrum Onkologii w W.. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Na gruncie obowiązujących przepisów postępowań sądowych obowiązuje zasada, według której koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny. Strona ubiegająca się przed Sądem Administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie przez wnioskodawcę tych okoliczności daje podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Jeżeli pokrycie kosztów postępowania sądowego może spowodować, że strona postępowania nie będzie mogła uiścić opłat za usługi konieczne do prawidłowej egzystencji czy kupić żywności należy przyznać stronie prawo pomocy w zakresie pełnym lub częściowym. Prawo do zwalniania z kosztów sądowych w całości nie ma jednak charakteru pełnego swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Oceniając całokształt okoliczności w sprawie uznać należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego w całości. Z istoty regulacji dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Tymczasem badając sytuację majątkową skarżącego nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że nie jest on w stanie opłacić kosztów sądowych w części. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do żadnej z tych grup społecznych skarżący nie należy, bowiem jak wynika z przedłożonego wniosku skarżący pracuje, uzyskuje stały miesięczny dochód, posiada majątek znacznej wartości i nie wykazuje, aby posiadał jakiekolwiek zobowiązania, których nie jest w stanie spłacić. W odniesieniu na powoływanie się przez skarżącego na spłatę kredytu podkreślić należy, że fakt spłaty zobowiązań kredytowych, czy innych zobowiązań cywilnoprawnych nie jest argumentem za przyznaniem zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację materialną strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu od kosztów sądowych w całości i okoliczność ta nie przesądza o braku możliwości poniesienia części kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Spłata kredytu i innych zobowiązań cywilnoprawnych nie jest wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Biorąc pod uwagę powyższe oraz wysokość obciążeń, jakie musiałby skarżący ponieść w zainicjowanych aktualnie dwóch postępowaniach sądowych (łącznie w kwocie 1000 zł), uznano, że rozpatrywany wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić. Przyznane zwolnienie umożliwi skarżącemu skorzystanie z prawa do rozpoznania niniejszej sprawy przez sąd administracyjny, bowiem na obecnym etapie postępowania nie ma innych kosztów sądowych, które blokowałyby skarżącemu prawo dostępu do sądu. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) , postanowiono jak w sentencji.