I SA/Ke 5/26

WyrokWSA w Kielcach2026-03-12

Skład orzekający: Artur Adamiec, Sylwester Miziołek, Magdalena Stępniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił spółce udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania z tytułu zwrotu środków dofinansowania, uznając, że nie zachodzi ważny interes spółki ani interes publiczny?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo odmówił spółce udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki ważnego interesu zobowiązanego ani interesu publicznego. Analiza sytuacji finansowej spółki wykazała jej stabilność, a brak środków na koncie nie stanowił wystarczającej podstawy do umorzenia należności, zwłaszcza w kontekście posiadania majątku egzekucyjnego i aktywnego prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto, umorzenie należności powstałych w wyniku naruszenia procedur mogłoby stworzyć niekorzystny precedens i podważyć zasadę odpowiedzialności za niewłaściwą realizację projektów.
Stan faktyczny
Spółka F.-P. Sp. z o.o. zwróciła się do Zarządu Województwa Świętokrzyskiego o umorzenie w całości należności głównej oraz odsetek z tytułu zwrotu dofinansowania z Europejskiego Funduszu Społecznego, które otrzymała na realizację projektu. Organ odmówił udzielenia ulgi, uznając, że nie zachodzi ważny interes spółki ani interes publiczny, co zostało potwierdzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. Spółka argumentowała, że spełniła kryteria programu pomocowego i że stabilna sytuacja finansowa nie powinna być podstawą do odmowy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2026 r. sprawy ze skargi F.-P. Sp. z o.o. w K. na decyzję Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 15 października 2025 r. nr 192/25 w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania oddala skargę. Zarząd Województwa Świętokrzyskiego (zarząd, Instytucja Zarządzająca) decyzją z 15 października 2025 r. nr 192/25 odmówił F. sp. z o.o. w K. (spółka) udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania z tytułu zwrotu środków w formie: umorzenia w całości należności głównej w kwocie [...]zł określonej w ostatecznej decyzji nr [...] zarządu z 14 sierpnia 2024 r. oraz umorzenia odsetek w wysokości określonej w wymienionej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że 14 sierpnia 2024 r. organ wydał ostateczną decyzję nr [...] określającą spółce zwrot kwoty dofinansowania z Europejskiego Funduszu Społecznego, którą otrzymała na podstawie umowy o dofinansowanie projektu pn. "[...] w K. [...]" z 30 marca 2022 r., a która została wykorzystana z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1530, dalej "u.f.p"). Strona 6 marca 2025 r. złożyła wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania określonego decyzją zarządu z 14 sierpnia 2024 r. nr [...] w postaci umorzenia zwrotu dofinansowania w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. Wnioskodawca pismem z 14 marca 2025 r. został zobowiązany m.in. do: sprecyzowania rodzaju ulgi o jaką się ubiega, przekazania wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, jakie otrzymał w okresie 3 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy, albo oświadczenia o wielkości tej pomocy otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie oraz przekazania informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis. Strona w odpowiedzi na powyższe wskazała, że wnioskuje o umorzenie należności w całości na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. Ponadto poinformowała, że złożyła wniosek o "przyznanie z pomocy de minimis obejmujący kwotę należności głównej [...] złotych wraz z odsetkami [...] złotych". W załączeniu pisma przedstawiła wszystkie zaświadczenia o pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, jakie otrzymała w okresie 3 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy oraz oświadczenie o wielkości tej pomocy otrzymanej w tym okresie, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. W dalszej kolejności organ przedstawił przebieg korespondencji ze spółką. Organ przytoczył treść art. 64 ust. 2 u.f.p. i wyjaśnił, że udzielenie ulgi na wniosek zobowiązanego prowadzącego działalność gospodarczą wymaga zaistnienia zarówno przesłanek określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. (tj. zaistnienia uzasadnionego ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego), jak i wymogów określonych w 64 ust. 2 u.f.p. Organ omówił przesłanki i znaczenie pojęć "ważnego interesu zobowiązanego" oraz "interesu publicznego". Wyjaśnił, że w przypadku wniosku zobowiązanego prowadzącego działalność gospodarczą o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia całości zobowiązania, oba wymogi - zaistnienie przesłanek uzasadnionego ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego (art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p.) oraz dopuszczalność udzielenia pomocy (art. 64 ust. 2 u.f.p.) muszą być spełnione łącznie, a brak którejkolwiek z nich uniemożliwia zastosowanie instytucji ulgi. Przepis art. 64 ust. 2 u.f.p. powinien być bowiem stosowany łącznie z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. Instytucja. Do ulgi z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a można per analogia odnieść orzecznictwo dotyczące zastosowania ulgi na podstawie Ordynacji podatkowej. Umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków. Analiza zebranych materiałów w tym sytuacji ekonomicznej spółki doprowadziła organ do wniosku, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przypadek uzasadniony ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p., który uzasadniałby udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności. Strona przedstawiła ograniczoną argumentację w zakresie zaistnienia przesłanki interesu publicznego. W ocenie organu umorzenie zaległości podatkowych w przedmiotowej sprawie oznaczałoby w istocie przerzucenie na społeczeństwo skutków podejmowania błędnych decyzji strony w trakcie realizacji projektu oraz skutków naruszeń przez spółkę umowy o dofinansowanie (a występowanie takich naruszeń udowodniono wcześniej w postępowaniu IZ zakończonym wydaniem 14 sierpnia 2024 r. decyzji nr [...]). Organ podkreślił, że spółce zgodnie z art. 79a § 2 k.p.a. umożliwiono (dwukrotnie), w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, możliwość przedłożenia dodatkowych dowodów celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 79a § 1. Beneficjenta informowano, że powinien przedstawić we wniosku o udzielenie ulgi uzasadnienie spełniania przesłanek określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p., dokumentację dotyczącą jego aktualnej sytuacji finansowej i jego możliwości płatniczych. Zarząd mimo ograniczonych informacji dokonał zbadania ekonomicznej sytuacji spółki w oparciu o dostępny materiał dowodowy. W tym celu organ przeanalizował przysłane przez stronę sprawozdania finansowe spółki za lata 2021-2024 (w tym bilans i rachunek zysków i strat spółki) oraz wyciągi bankowe spółki za okres trzech ostatnich miesięcy. Ustalił, że zgodnie ze sprawozdaniem finansowym za okres obrotowy 1 styczeń - 31 grudzień 2024 r. - przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi w kwocie [...]zł (118 427,11 zł ze sprzedaży produktów) oraz pozostałe przychody operacyjne w wysokości [...] zł. Zysk ze sprzedaży wyniósł [...] zł. W ostatnim aktualnym sprawozdaniu finansowym spółka wykazała w rachunku zysków i strat w wariancie porównawczym zysk netto w kwocie [...]zł. Podał, że rokrocznie spółka wykazuje przychody netto ze sprzedaży produktów, a rosnące koszty działalności operacyjnej równoważy pozostałymi przychodami operacyjnymi w formie dotacji. W aktualnym sprawozdaniu finansowym strona wykazuje już nawet zysk ze sprzedaży w kwocie [...]zł ostatecznie wykazując zysk netto w wysokości [...] zł (sytuacja bieżąca). W ocenie organu nie wskazuje to w żadnej mierze na występowanie szczególnie trudnej sytuacji finansowej spółki, co więcej nawet nie podnosi bezpośrednio w argumentacji takiego twierdzenia (ograniczając się do wskazania, że nie przychylenie się do wniosku o ulgę oraz zwrot środków w kwocie objętej decyzją nr [...] z 14 sierpnia 2024 uniemożliwią jej dokończenie prac, które są już w ostatnim stadium co ostatecznie spowodowałoby brak możliwości otwarcia placówki żłobkowej. Natomiast w części bilansu spółki dotyczącej zobowiązań wykazano zobowiązania w kwocie [...]zł, w tym kredyty i pożyczki [...] zł. W stosunku do danych za rok 2023 kwoty te zmniejszyły się (dla roku 2023 odpowiednio zobowiązania: [...] zł i [...] zł). W ocenie organu potwierdza to obecną stosunkowo stabilną sytuację ekonomiczną spółki, która sukcesywnie spłaca swoje bieżące zobowiązania (organ nie mógł dokonać bardziej szczegółowej analizy, ponieważ strona nie złożyła żadnego materiału dowodowego dotyczącego zaciąganych kredytów i pożyczek). Co więcej, w pozycji bilansu spółki "kredyty i pożyczki" nastąpiło zwiększenie z kwoty [...]zł w 2022 r. do kwoty [...]zł w 2023 r. Strona nie przedstawiła żadnej dokumentacji ani informacji w tym zakresie, zaś dane z ostatniego sprawozdania finansowego wskazują, że spółka rzeczywiście nie wykazuje problemów z sukcesywnym zmniejszeniem wartości zobowiązań. W konsekwencji analiza sytuacji ekonomicznej nie tylko nie wykazała istotnych trudności w funkcjonowaniu spółki w kontekście ekonomicznym, ale dodatkowo w kilkuletniej perspektywie jej sytuacja ekonomiczna nie ulegała znaczącym zmianom, albowiem żaden materiał dowodowy nie wskazuje, by kwestia konieczności zwrotu środków w kwocie objętej decyzją nr [...] z 14 sierpnia 2024 r. miała istotny wpływ na sytuację ekonomiczną spółki. W ocenie organu analiza powyższych danych w ocenie organu w żadnej mierze nie wskazuje na to, by można byłoby mówić o sytuacji, w której skutkiem braku spełnienia żądania strony jest takie pogorszenie się sytuacji finansowej, że spółka nie będzie w stanie wywiązać się ze zobowiązania mającego być przedmiotem ulgi. Otóż nie można w przedmiotowej sprawie stwierdzić występowania sytuacji nadzwyczajnych i zdarzeń losowych, których strona prowadząc swoją działalność w normalnej sytuacji ekonomicznej nie mogła przewidzieć i na wystąpienie których nie miała wpływu, a pogorszenie sytuacji finansowej nie nastąpiło z jej winy. W związku z powyższym wynik ww. analizy nie potwierdził występowania ważnego interesu zobowiązanego w kontekście wniosku spółki o ulgę. Dalej organ podkreślił, że dane ze sprawozdań finansowych spółki wyraźnie wskazują, że nie odnotowuje ona rosnących strat, a w okresie ostatnich kilku lat wykazuje rokrocznie zysk netto (za wyjątkiem tylko roku 2023, gdzie wykazano stratę w wysokości – [...] zł). Jednak już ostatnie dane za rok 2024 wskazują, że zakończyła ostatni rok obrotowy z zyskiem [...] zł. Spółka spłaca swoje zobowiązania, zaś we wniosku nie powołuje się bezpośrednio na trudną sytuację ekonomiczną w kontekście wnioskowanej ulgi (także w części formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis nie wskazała, czy spełnia kryteria kwalifikujące do objęcia postępowaniem upadłościowym). Natomiast czynności organu nie wykazały występowania istotnych trudności spółki w zakresie jej płynności finansowej. Nadto nie jest pozbawiona środków umożliwiających kontynuowanie działalności gospodarczej. Z kolei samo wszczęcie egzekucji zmierzającej do przymusowego ściągnięcia należności, które dobrowolnie nie zostały przez stronę uregulowane w terminie, jakkolwiek jest uciążliwe dla przedsiębiorcy, to nie stanowi zdarzenia, które świadczyłoby o spełnieniu przesłanek do zastosowania wnioskowanej ulgi. Co istotne podmiot prowadzi działalność, nadal jest aktywnym podmiotem gospodarczym. W tej sytuacji nie można wykluczyć ściągnięcia zobowiązania w ramach dalszej egzekucji ze środków uzyskiwanych z prowadzonej działalności. Organ stwierdził, że dostarczone dokumenty świadczą co prawda o braku środków finansowych na koncie bankowym umożliwiających spółce jednorazowe uiszczenie należności, jednakże zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym posiada ona nadal składniki majątkowe o wartości egzekucyjnej. W związku z prowadzoną egzekucją wobec spółki, z treści pisma Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z 25 kwietnia 2025 r. wynika, że składnikiem majątkowym o wartości egzekucyjnej należącym do niej jest nieruchomość o nr [...] [...], położona w K., która nie jest obciążona hipoteką. Organ zajął stanowisko zgodnie, z którym powinien podjąć czynności egzekucyjne związane z egzekucją ze wskazanej nieruchomości. Z powyższych informacji wynika, że nie można obecnie mówić o sytuacji, w której brak byłoby składników majątkowych należących do spółki, z których można prowadzić skuteczną egzekucję. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że spółka nadal znajduje się w posiadaniu ww. nieruchomości. Zatem żadne ustalenia nie wskazują, by podejmowała ona do tej pory czynności zmierzające do zbycia tej nieruchomości celem spłaty istniejącego zobowiązania i nie wynika, by choćby rozważała taką możliwość, mimo potwierdzonego braku środków na rachunku bankowym. Zamiast tego nadal utrzymuje, że wydatkowane z projektu środki były wydatkowane prawidłowo na cel objęty projektem mimo, że decyzja nr [...] stała się ostateczna 19 września 2024 r. Organ podkreślił przy tym, że spółka deklaruje prowadzenie dalej prac zmierzające do uruchomienia placówki żłobkowej, choć zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza takiego działania, a strona nie przedstawiła w trakcie postępowania żadnych dowodów na poparcie tych deklaracji. W ocenie organu spółka dokonuje bezzasadnego uzależnienia możliwości własnego działania w zakresie uruchomienia placówki żłobkowej od decyzji organu w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania. Z kolei spółka w części D ww. formularza oznaczyła "tak" jako odpowiedź na pytanie "czy wnioskowana pomoc de minimis zostanie przeznaczona na pokrycie dających się zidentyfikować kosztów". Jednakże w treści ww. wniosku nie wskazała tych kosztów, a jednocześnie w trakcie całego postępowania administracyjnego również nie przedstawiła tego rodzaju informacji. W tym też kontekście organ zwrócił uwagę na to, że 22 listopada 2024 r. rozwiązał w trybie natychmiastowym umowę o dofinansowanie na podstawie § 32 ust. 1 pkt 3 i 7 umowy. Zatem wobec rozwiązania umowy strony postępowania nie łączy już obecnie takie zobowiązanie, co w konsekwencji prowadzi do niemożności przyjęcia przez IZ, że spółka mogłaby udzielać jakichkolwiek gwarancji wykonania przedmiotowych prac. Tym samym podnoszona przez spółkę próba uzależnienia otwarcia placówki żłobkowej od udzielenia ulgi w spłacie, o którą spółka wnioskuje, nie mogła stanowić okoliczności wpływającej na spełnienie żądania o udzielenie ulgi. To na spółce spoczywał ciężar przedstawienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i poparcia ich stosownymi dowodami. Ubiegając się o ulgę strona jest zobowiązana przedstawić w sposób rzetelny i wyczerpujący swoją sytuację majątkową. To na spółce ciążył obowiązek współdziałania z organami w zakresie postępowania dowodowego. Organ wyjaśnił, że dokonał zbadania ważnego interesu zobowiązanego nie tylko w odniesieniu do przeprowadzonej analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy, ale także w kontekście ewentualnego wystąpienia w przedmiotowej sprawie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonych należności. W wyniku tak prowadzonego postępowania odmówił uznania w analizowanym przypadku wystąpienia ważnego interesu zobowiązanego w odniesieniu do obu tych kontekstów. W sytuacji, gdy żadna z przesłanek o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. nie wystąpiła, bez znaczenia pozostało ustalenie czy ulga jest dopuszczalną pomocą publiczną (nie spełnione zostały podstawowe kryteria warunkujące przyznanie ulgi). W sytuacji stwierdzenia braku wystąpienia obu przesłanek organ nie mógł wydać decyzji mającej charakter uznaniowy tylko decyzję związaną. Na powyższą decyzję spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie jej zmianę i przyznanie skarżącemu udzielenia ulgi tj. o pomoc dc minimis w spłacie zobowiązania z tytułu zwrotu środków w formie umorzenia. Zarzuciła naruszenie: art. 60 pkt. 6, art 61 ust. 1 pkt 2 lit. a, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz ust. 2 w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p., art. 10 k.p.a. , art.37 ust. 1 ustawy z 30 kwietnia 2024 o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, art. 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 9 lit b ustawy z 11 lipca 2014 roku o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowych w perspektywie finansowej, podczas gdyż z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przy uwzględnieniu powyżej wskazanych przepisów wynika, że skarżący wypełnił i wykazał wszystkie przesłanki służące przyznaniem mu ulgi tj., o pomoc de minimis w spłacie zobowiązania z tytułu zwrotu środków w formie umorzenia. W uzasadnieniu spółka podniosła m.in., że o pomoc de minimis może ubiegać się większość przedsiębiorców prowadzących legalną działalność, o ile nie działają w wykluczonych sektorach (np. produkcja podstawowa rolnictwa, rybołówstwo, przetwórstwo rolne uzależnione od ilości produktów) i nie przekroczyli limitu pomocy w ciągu trzech lat podatkowych. Kluczowe jest spełnienie konkretnych kryteriów danego programu wsparcia, takich jak np. wielkość firmy czy stabilność finansowa. Z dołączonych przez skarżącą dokumentów nie sposób dojść do innych wniosków jak te, które zostały wskazane powyżej, czego następstwem było złożenie rzeczowego wniosku. Nadto na każdym etapie postępowania pisemnie zwracała się do organu jakie ma dostarczyć dokumenty, by w końcowym rozstrzygnięciu nie okazało się, że złożone dokumenty powinny być inne aniżeli dostarczone przez skarżącą. Jednocześnie uwzględniając przepisy u.f.p. jest oczywistym, że to brak stabilizacji finansowej danego wnioskodawcy mógłby stanowić skuteczną przesłankę do odmowy przyznania pomocy de minimis. Natomiast w sprawie organ przyjął, że stabilna sytuacji wnioskodawcy jest przyczyną odmowy przyznania mu wnioskowanej pomocy. Zdaniem skarżącej spełniła kryteria programu pomocowego, dlatego też odmowa udzielenia ulgi jest rażącym naruszeniem przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2026 r., poz. 143), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 p.p.s.a.). Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Zarządu Województwa Świętokrzyskiego nr 192/25 z 15 października 2025 r. odmawiającą udzielenia skarżącej ulgi w postaci umorzenia należności oraz naliczonych odsetek. Decyzja ta zapadła na skutek rozpoznania w postępowaniu administracyjnym skierowanego do organu wniosku skarżącej o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązania (orzeczonej ostateczną decyzją nr [...] z 14 sierpnia 2024 r. kwoty zwrotu dofinansowania – [...] zł wraz z odsetkami) poprzez umorzenie zwrotu tego dofinansowania wraz z należnymi odsetkami. Istotą sporu między stronami niniejszego postępowania jest prawidłowość rozstrzygnięcia, którym odmówiono skarżącej spółce udzielenia ulgi w postaci umorzenia w przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania na realizację projektu pn.: "[...] w K. [...]". Zgodnie z art. 60 pkt 6 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności. Stosownie zaś do treści art. 64 ust. 1 u.f.p. należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może: 1) z urzędu umarzać w całości - w przypadku gdy zachodzi jedna z okoliczności, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1-4; 2) na wniosek zobowiązanego: a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Zgodnie natomiast z art. 64 ust. 2 u.f.p. właściwy organ, na wniosek zobowiązanego prowadzącego działalność gospodarczą, może udzielać określonych w ust. 1 pkt 2 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60, które: 1) nie stanowią pomocy publicznej; 2) stanowią pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis; 3) stanowią pomoc publiczną: a) mającą na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi, b) mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, c) zgodną z zasadami rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, której dopuszczalność została określona przez właściwe organy Unii Europejskiej, udzielaną na przeznaczenia inne niż wymienione w lit. a i b. Należy podkreślić, że postępowanie o udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na raty należności uregulowane w przepisie art. 64 ust. 1 i art. 64 ust. 2 u.f.p. jest oparte na uznaniu administracyjnym, na co wskazuje wprowadzony do treści tego przepisu zwrot "organ może". Specyfika postępowania o udzielenie ulgi, w tym kwestia zastosowania (bądź nie) uznania administracyjnego, a zatem możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W niniejszej sprawie są to przesłanki: "ważnego interesu zobowiązanego" oraz "interesu publicznego". Wobec stwierdzenia, że żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania wnioskowanej ulgi, co też miało miejsce w kontrolowanej sprawie. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie ulg wyraża się natomiast w tym, że organ, w przypadku stwierdzenia przesłanek ulgi, ma prawo wyboru rozstrzygnięcia i może uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. W sytuacji gdy żadna z tych przesłanek nie wystąpi bez znaczenia pozostaje ustalenie czy ulga stanowi pomoc de mimimis. Nie można przy tym zapominać o specyfice postępowań wszczętych wnioskami o udzielenie ulg. Niewątpliwie w takich sprawach ciężar dowodzenia zaistnienia okoliczności prowadzących do przyznania ulg przesuwa się na wnioskodawcę. To w interesie strony leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych informacji i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach. Skoro postępowanie takie wszczynane jest z inicjatywy strony i dotyczy jej indywidualnej sytuacji, to ona sama jest źródłem wiedzy o jej sytuacji ekonomicznej. Zatem to specyfika postępowania wymaga od strony współpracy i zaangażowania procesowego. Zasygnalizowania wymaga, że twierdzenia i stanowisko spółki wskazujące na odmienny stan rzeczy nie mogły zostać uwzględnione. Uwzględniając materiał dowodowy, w tym przebieg korespondencji strony z organem za uprawnione sąd uznał stanowisko organu, że spółka w sposób niewystarczający przedstawiła okoliczności, które jej zdaniem uzasadniały wystąpienie przesłanek umorzenia, tj. ważnego interesu zobowiązanego, w tym swojej sytuacji finansowej, możliwości płatniczych lub interesu publicznego. Biorąc pod uwagę treść art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. wskazać trzeba, że rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności nakłada na organ obowiązek ustalenia w pierwszym rzędzie tego, czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy występuje "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Ustawodawca nie zdefiniował w ustawie pojęć "ważnego interesu zobowiązanego" i "interesu publicznego". Z tego względu konkretną treść tych pojęć ustalać należy z uwzględnieniem okoliczności rozpoznawanej sprawy. Niemniej jednak o istnieniu ważnego interesu zobowiązanego oraz interesu publicznego decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości. W orzecznictwie i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Przy czym pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonych należności, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków. Z kolei przesłankę interesu publicznego interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem sądu, organ dokonał prawidłowej analizy wystąpienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego i interesu publicznego. Organ prawidłowo przyjął, że w sprawie nie występuje przesłanka ważnego interesu zobowiązanej spółki. Zdaniem sądu stanowisko to znajduje potwierdzenie w zgromadzonym prawidłowo przez organ materiale dowodowym, który został należycie zbadany i oceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów i co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Okoliczność, że wynik tej oceny nie jest zbieżny z oceną strony skarżącej i nie spełnia jej oczekiwań, nie oznacza że ocena ta jest dowolna. Z treści decyzji wynika, że organ przeprowadził szczegółową analizę sytuacji ekonomicznej skarżącej, poddając ocenie wszelkie argumenty i dowody mające znaczenie w sprawie. Organ, bazował na informacjach podanych przez stronę, a także przedłożonych przez nią dokumentach, w tym sprawozdań finansowych spółki za lata 2021-2024 (w tym bilans i rachunek zysków i strat) oraz jej wyciągi bankowe za okres trzech ostatnich miesięcy. Ze sprawozdania finansowego za okres obrotowy 1 styczeń - 31 grudzień 2024 r. wynika, że spółka uzyskała przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi w kwocie [...]zł (118.427,11 zł ze sprzedaży produktów) oraz pozostałe przychody operacyjne w wysokości [...] zł. Zysk ze sprzedaży wyniósł [...] zł. W ostatnim aktualnym sprawozdaniu finansowym spółka wykazała w rachunku zysków i strat w wariancie porównawczym zysk netto w kwocie [...]zł. Nadto rokrocznie spółka wykazuje przychody netto ze sprzedaży produktów, a rosnące koszty działalności operacyjnej równoważy pozostałymi przychodami operacyjnymi w formie dotacji. Natomiast w aktualnym sprawozdaniu finansowym wykazuje zysk ze sprzedaży w kwocie [...]zł ostatecznie wykazując zysk netto w wysokości [...] zł (sytuacja bieżąca). Co nie można również pomijać i należy odnotować, że z bilansu spółki dotyczącego zobowiązań spółki wynika, że wykazała ona kwotę [...]zł, w tym kredyty i pożyczki [...] zł. W stosunku do danych za rok 2023 kwoty te zmniejszyły się (dla roku 2023 odpowiednio zobowiązania: [...] zł i [...] zł). Zatem potwierdza to obecną stosunkowo stabilną sytuację ekonomiczną skarżącej, która spłaca swoje bieżące zobowiązania. Natomiast w pozycji bilansu spółki "kredyty i pożyczki" nastąpiło zwiększenie z kwoty [...]zł w 2022 r. do kwoty [...]zł w 2023 r. Strona nie przedstawiła żadnej dokumentacji ani informacji w tym zakresie. Dane z ostatniego sprawozdania finansowego wskazują, że skarżąca rzeczywiście nie wykazuje problemów z sukcesywnym zmniejszeniem wartości zobowiązań. Tylko uwzględniając powyższe analiza sytuacji ekonomicznej spółki nie tylko nie wykazuje trudności w jej funkcjonowaniu w ujęciu ekonomicznym, ale dodatkowo w kilkuletniej perspektywie sytuacja ta nie ulegała znaczącym zmianom, albowiem zaoferowany przez skarżącą materiał dowodowy nie wskazuje, by kwestia konieczności zwrotu środków wynikających z decyzji nr [...] z 14 sierpnia 2024 r. miała istotny wpływ na jej sytuację ekonomiczną. Organ prawidłowo uwzględnił całokształt okoliczności sprawy, w tym również fakt prowadzenia w sposób ciągły i niezakłócony działalności gospodarczej przez skarżącą, co powoduje, że nie można wykluczyć przymusowej egzekucji świadczenia. Nadto w tym kontekście odnotowania wymaga, że spółka posiada majątek nieruchomy. Zdaniem sądu tak ustalona sytuacja finansowa skarżącej nie dowodzi i nie przemawia o istnieniu przesłanki do zastosowania wnioskowanej ulgi. Dla uznania zaistnienia "ważnego interesu podatnika" nie wystarczy ustalenie trudnej sytuacji finansowo-osobistej, ale musi mieć ona charakter wyjątkowy, różniący się od sytuacji innych podatników. Ważny interes podatnika należy rozpatrywać przy uwzględnieniu nie tylko z osiąganych dochodów, ale także z posiadanego majątku. W wyroku z 28 sierpnia 2024 r. (III FSK 496/24) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że nie zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika, jeżeli dysponuje on majątkiem umożliwiającym uiszczenie zaległego podatku. Ponadto utożsamianie trudnej sytuacji finansowej z "ważnym interesem zainteresowanego" prowadziłoby do absurdu, bowiem zawsze ulga w zapłacie zobowiązania jest w interesie dłużnika. W rezultacie każdy dłużnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi. Dlatego ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której dłużnik znalazł się niezależnie od swojego postępowania. Instytucja udzielenia ulgi nie służy temu, by podmioty mogły uchronić swój majątek przed jego uszczupleniem. Nie można także pominąć tego, że ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej obciążą przedsiębiorcę i nie można oczekiwać, że ewentualne niepowodzenia tej działalności będą, co do zasady, finansowane ze środków publicznych. W konsekwencji sąd podzielił stanowisko organu, że nie zachodzi przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. Skoro skarżąca nie ujawniła przed organem okoliczności mogących mieć wpływ na pełną ocenę jej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie jej ulgi, dokonane ustalenia w zakresie istnienia ww. przesłanki sąd uznał za prawidłowe. W niniejszej sprawie nie została również spełniona przesłanka umorzenia należności z uwagi na interes publiczny. Sąd podziela wyrażoną w tym zakresie ocenę organu, że umorzenie należności "zwrotowych", powstałych w związku z naruszeniem procedur przez skarżącą w sytuacji, gdy skarżąca dysponuje majątkiem i prowadzi nadal aktywnie działalność gospodarczą, spowodowałoby uszczuplenie należności budżetowych oraz postawiłoby skarżąca spółkę (pomimo posiadanego majątku nie zwróciła w terminie należności) w korzystniejszej sytuacji w stosunku do tych podmiotów (beneficjentów programów unijnych), którzy regulują swoje zobowiązania publicznoprawne. Otóż uprzywilejowanie strony poprzez przyznanie ulgi mogłoby wywołać przekonanie, że nawet nieprawidłowe realizowanie projektów ze środków publicznych może nie powodować negatywnych konsekwencji. Zdaniem sądu uprawnionym jest pogląd organu zgodnie, z którym zastosowanie ulgi jest możliwe wyłącznie w razie ustalenia, że stan faktyczny sprawy należy do wyjątkowych, a więc takich, w których sytuacja strony w sposób oczywisty wymaga, aby interes fiskalny Państwa ustąpił miejsca interesowi dłużnika. Takiej wyjątkowej sytuacji nie stanowi, jak twierdzi strona, realizacja inwestycji – żłobka, która stanowi cel publiczny (korzystanie ze żłobka przez dzieci i rodziców; zapewnienie nowych miejsc pracy), w sytuacji odmowy przyznania ulgi. Zgromadzony materiał dowodowy (np. wyciągi bankowe spółki z ostatnich trzech miesięcy, na których występuje brak aktywności) nie potwierdził, że skarżąca prowadzi prace zmierzające do uruchomienia placówki żłobkowej. Spółka nie przedstawiła jakichkolwiek kalkulacji kosztowych, informacji na jakim etapie są prowadzone prace oraz nie uprawdopodobniła, że posiada środki na zakończenie inwestycji. Niezasadne jest przy tym uzależnienie przez spółkę ukończenia budowy żłobka od decyzji organu, podczas gdy umowa o dofinansowanie tego projektu została rozwiązana, z uwagi na niezrealizowanie celu projektu, nie osiągnięcie wskaźników produktu oraz rezultatu. Strona była przy tym świadoma konieczności rozliczenia otrzymanego dofinansowania, a w przypadku naruszenia postanowień umowy, a w szczególności nie zrealizowania projektu w terminie, była świadoma obowiązku zwrotu dofinansowania. W konsekwencji należało zaakceptować stanowisko organu, że skoro nie zostały spełnione podstawowe kryteria warunkujące przyznanie skarżącej ulgi (przesłanki ważnego interesu zobowiązanego i interesu publicznego), bez znaczenia pozostało ustalenie czy ulga stanowi pomoc de minimis. Sąd nie dopatrzył się również zarzucanego w skardze rażącego naruszenia prawa, które strona nie sprecyzowała na czym miało polegać. Niemniej analiza skarżonej decyzji pozwala uznać, że organ dokonał całościowej i kompleksowej oceny zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, która nie wykazuje błędów natury logicznej czy faktycznej, w tym również w kontekście zaistnienia przesłanek ważnego interesu zobowiązanego oraz interesu publicznego. Wbrew zarzutom skargi organ szczegółowo wyjaśnił i omówił przesłanki zastosowania ulgi, których brak uniemożliwił przyznanie spółce wnioskowanej ulgi. Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło