I SA/Ke 513/15

Dnia 24 listopada 2015 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku I.C. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi I. C. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [..] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2006 p o s t a n a w i a oddalić wniosek. W skardze na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K.h z dnia [...] r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2006 I. C. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz wyznaczenia pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu PPF. Skarżąca nie dopełniła tego wymagania, w związku z tym za pismem z 15 września 2014 r. Sąd przesłał urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżąca w zakreślonym w wezwaniu terminie złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego na urzędowym formularzu PPF. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że jest osobą rozwiedzioną, wychowuje sama czworo dzieci, utrzymuje się z alimentów otrzymywanych w niepełnej wysokości oraz wynagrodzenia za pracę w wymiarze ½ etatu, mieszka u rodziców, którzy pomagają jej w utrzymaniu rodziny. Wskazała, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z czworgiem dzieci w wieku 18, 15, 13 i 5 lat. Miesięczny dochód skarżąca określiła na łączną kwotę 2122 zł netto – wynagrodzenie za pracę – 679 zł netto oraz alimenty - 1443 zł netto. Skarżąca nie wykazała majątku ani oszczędności. Jako ponoszone wydatki wskazała – wydatki związane ze szkołą dzieci 500 zł, przedszkole córki – 120 zł, utrzymanie, środki czystości – 1800 zł. Pismem z dnia 16 października 2015 r. skarżąca na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a. została wezwana w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma sądowego pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy do jego uzupełnienia poprzez: 1. przedłożenie odpisu/kserokopii rocznych zeznań podatkowych skarżącej za rok 2014; 2. przedłożenie zaświadczenia o zarobkach skarżącej z uwzględnieniem zarobków z ostatnich trzech miesięcy, 3. przedłożenia wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącą, rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; 4. przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez skarżącą samochodach (obejmujących ich markę i rok produkcji) oraz zarejestrowanych na nazwisko skarżącego jako właściciela lub współwłaściciela; 5. złożenie stosownych dokumentów wykazujących, czy skarżąca jest właścicielem nieruchomości rolnych, które wskazała we wnioskach o przyznanie środków unijnych za 2006 r.: 6. jeżeli skarżąca nie jest właścicielem w/w nieruchomości rolnych złożyć stosowne dokumenty potwierdzające, że skarżąca nie posiada tytułu własności do wskazanych nieruchomości rolnych; 7. jeżeli skarżąca dokonała zbycia tych nieruchomości złożyć stosowne dokumenty na okoliczność formy, daty oraz ceny zbycia tych nieruchomości; 8. jeżeli skarżąca jest właścicielem tych lub innych nieruchomości rolnych wskazać ich wielkość oraz wskazać, czy w latach 2014-2015 uzyskiwała z tego tytułu dochód oraz dopłaty z ARiMR lub inne, jeżeli tak wykazać w jakiej wysokości; 9. udokumentowanie kto jest właścicielem nieruchomości pod adresem ul. D. 28/1 25-413 Kielce oraz ul. P. 4/38 25-417 Kielce, które skarżąca wskazuje lub wskazywała jako adres zamieszkania; 10. udokumentowanie ustalonej wysokości miesięcznych alimentów na rzecz każdego dziecka oraz udokumentowanie ich otrzymywania w niepełnej wysokości; 11. przedłożenie aktualnego zaświadczenia z przedszkola, do którego uczęszcza córka skarżącej potwierdzającego, czy jest to placówka prywatna czy publiczna wraz z udokumentowaniem miesięcznych kosztów uczęszczania dziecka do tej placówki; 12. przedłożenie aktualnych zaświadczeń ze szkół, do których uczęszczają dzieci skarżącej potwierdzających, czy są to szkoły prywatne czy publiczne wraz z udokumentowaniem ewentualnych miesięcznych kosztów uczęszczania dzieci do tych placówek. Wezwanie doręczono skarżącej w dniu 4 listopada 2015 r. W wyznaczonym terminie skarżąca nie uzupełniła braków złożonego wniosku. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym - czyli w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika - następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przywołanego przepisu wynika, że ustawodawca przez użycie sformułowania "wykaże" przesunął ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy na stronę. Zatem to na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Rola orzekającego sprowadza się zaś do oceny informacji dostarczonych przez stronę w kontekście przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., która - co trzeba podkreślić - ma charakter ekonomiczny. Przepis ten nakłada na orzekającego obowiązek zbadania zasadności wniosku strony w dwóch aspektach: przy uwzględnieniu wysokości obciążeń finansowych spoczywających na stronie w ramach jej udziału w postępowaniu oraz jej (rzeczywistych) możliwości finansowych. Z kolei w myśl art. 255 ustawy p.p.s.a., "jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 ustawy p.p.s.a. [druk PPF], okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego." Przepis ten, który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada zatem na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05, z 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04, z 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, z 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04, z 28 października 2008 r., sygn. akt II FZ 344/08, niepubl.). W toku rozpoznawania wniosku skarżąca wykazała brak współpracy w zakresie wyjaśnienia wątpliwości dotyczących jej sytuacji materialnej. Skarżąca nie przedłożyła dokumentów, które były niezbędne do oceny jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Reasumując, skarżąca nie uczyniła zadość obowiązkowi współpracy z Sądem w ramach toczącego się postępowania z wniosku o przyznanie praw pomocy. Fakt ten uniemożliwia weryfikację oświadczeń skarżącej, co więcej wzmacnia wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jej możliwości płatniczych. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że przedstawiona wyżej postawa skarżącej nie pozwala w konsekwencji uwzględnić wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 245 § 1 i 2 oraz art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.