I SA/Ke 514/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec,, Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 listopada 2010r. sprawy ze skargi M. P. i J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]. nr [...]uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...]. nr [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010 w kwocie 288 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że Burmistrz Miasta i Gminy P. ww. decyzją z dnia [...]. orzekł o ustaleniu na rzecz solidarnie zobowiązanych: J. P., S. P. oraz M. P. wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010 w kwocie 288 zł. w oparciu o przepis art. 207 Ordynacji podatkowej, ustawę o podatku rolnym oraz ustawę o podatku leśnym. Opodatkowaniem objęto grunty rolne gospodarstwa o pow. 4,47 ha oraz las o pow. 0,34 ha. Wymiaru podatku dokonano w oparciu o zapisy zawarte w ewidencji gruntów i budynków oraz złożonej informacji. Uchylając ww. decyzję Kolegium wskazało, że zgodnie z dołączonymi do akt sprawy wypisami z rejestru gruntów z dnia 11 marca 2009r. jako współwłaściciele nieruchomości oznaczonej jako działka nr 767 oraz 768 o pow. 0,08 ha wskazani zostali S.P. oraz J. P., z wypisu dotyczącego działek 750, 1289, 1432 oraz działek 19, 236, 394/1, 663, 724, 786/1, 897, 1103/1 jako właściciel wskazany został S. P.. Z pisma organu podatkowego I instancji z dnia 8 marca 2010r. kierowanego do Kolegium wynika, że S. P. nie żyje, zaś J. i M. P. nie przeprowadzili sprawy spadkowej. W ocenie Kolegium rozstrzygnięcie zawarte w decyzji podatkowej organu I instancji stoi w sprzeczności z materiałem dowodowym zebranym w aktach sprawy. Choć organ podatkowy, co do zasady, jest związany zapisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, to jednak nie ulega wątpliwości, iż znajdujące się w aktach sprawy dokumenty świadczące o tym kto ma status strony postępowania, a nade wszystko podane okoliczności związane z faktem, iż właściciel nieruchomości nie żyje, przed podjęciem rozstrzygnięcia przez organ orzekający, winny zostać ocenione i zbadane w celu prawidłowego ustalenia stron postępowania. Organ przytoczył art. 3 ust. 1. ustawy o podatku rolnym oraz art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i wyjaśnił, że skoro doręczenie decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym kreuje po stronie podatników (współwłaścicieli) solidarną odpowiedzialność podatkową, to staje się oczywistym, że obowiązkiem organu podatkowego jest prowadzenie postępowania wobec wszystkich mogących taką odpowiedzialność ponosić, czyli w przypadku zobowiązania podatkowego w podatku rolnym wobec wszystkich współwłaścicieli gruntów podlegających opodatkowaniu. W konsekwencji organ podatkowy zobligowany jest do adresowania decyzji podatkowych do wszystkich zobowiązanych osób. Tym samym, zdaniem Kolegium, ustalenie spadkobierców w niniejszej sprawie jest niezbędne z uwagi na okoliczność, że jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność to decyzja ustalająca podatek winna być doręczona wszystkim współwłaścicielom, którzy są zobowiązani solidarnie do jego zapłaty. Wobec powyższego, w toku ponownego rozpatrywania sprawy należy uzyskać stanowisko współwłaścicielki nieruchomości odnośnie okoliczności związanej z ustaleniem czy w sprawie toczy się postępowanie spadkowe mające na celu ustalenie spadkobierców po S. P. i na jakim jest etapie. Kolegium nadmieniło jednocześnie, iż zgodnie z prezentowanym w piśmiennictwie poglądem wobec bierności potencjalnego spadkobiercy w przeprowadzeniu postępowania spadkowego, stosowny wniosek do sądu może złożyć sam organ podatkowy. Organ odwoławczy podniósł, że zasadniczo podstawę wymiaru podatku rolnego stanowią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków - art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Jeżeli istnieją niezgodności między informacjami zawartymi w ewidencji a rzeczywistym stanem faktycznym lub prawnym, powinny być podjęte przez organ prowadzący ewidencję, z urzędu lub na wniosek właściciela (władającego), działania zmierzające do wprowadzenia stosownych zmian. Powyższe znajduje również potwierdzenie na gruncie Ordynacji podatkowej. Powołując art. 194 tej ustawy organ wskazał, że ewidencja gruntów ma niewątpliwie walor "dokumentu urzędowego", a zatem dane w niej zawarte powinny stanowić podstawę do wymierzania podatków. Ponadto w ewidencji gruntów w przypadku braku danych dotyczących właściciela wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają (§ 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków). W związku z tym, w sytuacji ujawnienia w tejże ewidencji wyłącznie danych właściciela, a przez to braku danych dotyczących samoistnego posiadacza, ustalenie, iż nieruchomość znajduje się w posiadaniu samoistnym innej osoby (na której w takim przypadku ciąży obowiązek podatkowy) może być dokonane jedynie w wyniku przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego. Organ I instancji takiego postępowania nie przeprowadził. W ocenie Kolegium na tym etapie wskazanie M. P. jako podatnika jest przedwczesne. Na decyzję Kolegium M. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., w której zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji bez udziału strony na rozprawie. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej odrzucenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że decyzja została doręczona skarżącemu w trybie art.150 Ordynacji podatkowej w dniu 25 czerwca 2010r., natomiast M. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 4 sierpnia 2010r. W piśmie procesowym z dnia 8 listopada 2010r. skarżący podniósł, że wydany przez Burmistrza nakaz jest bezprawny gdyż posiada niewłaściwą pieczęć Urzędu – bez godła. Ponadto zarzucił bezprawność postępowania egzekucyjnego prowadzonego z wniosku Burmistrza oraz bezprawność działań komornika skarbowego. W ocenie skarżącego dokonane zmiany własności są bezprawne. Wskazał, że gospodarstwo rolne zostało mu przekazane przez jeszcze wówczas żyjącego ojca S. P., który otrzymał je w drodze dziedziczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów, w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Należy także wskazać, że zgodnie z art. 134 ustawy p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez Sąd, z zastrzeżeniem powyższych uwag, analiza zaskarżonego rozstrzygnięcia prowadzi do wniosku, że zostało ono podjęte z naruszeniem przepisów postępowania, któro mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy odnieść się do wniosku organu odwoławczego o odrzucenie skargi. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie - decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. - została doręczona skarżącemu w dniu 8 lipca 2010r. Termin do wniesienia skargi na przedmiotową decyzję upływał w dniu 9 sierpnia 2010r., natomiast skarżący wniósł skargę w dniu 4 sierpnia 2010r., czyli w terminie. W dniu 25 czerwca 2010r. natomiast skarżącemu w trybie art.150 Ordynacji podatkowej zostało doręczone pismo z dnia 8 czerwca 2010r., a nie przedmiotowa decyzja. Analiza prowadzonej przez skarżących korespondencji nie potwierdza również zawartej w odpowiedzi na skargę informacji, że skarga została złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Takie twierdzenie Sąd uznał za oczywistą omyłkę. W związku z powyższym wniosek o odrzucenie skargi należało uznać za niezasadny. Zasadniczą natomiast kwestią wymagającą rozważenia w niniejszej sprawie jest prawidłowość czynności organu w aspekcie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Tryb i warunki przeprowadzenia rozprawy oraz przesłanki, których zaistnienie umożliwia odstąpienie od zastosowania tej instytucji reguluje art. 200a Ordynacji podatkowej. Stosownie do tego przepisu rozprawa prowadzona jest z urzędu lub na wniosek. Przeprowadzenie rozprawy jest obligatoryjne: z urzędu, jeżeli zachodzą warunki opisane w art. 200a § 1 pkt 1 tej ustawy lub na wniosek strony w przypadku żądania spełniającego wymogi określone w art. 200a § 2 ww. ustawy. Organ odwoławczy może odmówić przeprowadzenia rozprawy tylko wówczas, gdy jej przedmiotem mają być okoliczności niemające znaczenia dla sprawy albo okoliczności te są wystarczająco potwierdzone innym dowodem (§ 3 ww. przepisu). W każdym razie wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy, o ile spełnia wymogi formalne, powinien być rozpatrzony pozytywnie poprzez wyznaczenie terminu rozprawy i jej przeprowadzenie bądź negatywnie przez wydanie postanowienia odmawiającego jej przeprowadzenia. Brak uzasadnienia wniosku o przeprowadzenie rozprawy stanowi o jego braku formalnym powodującym konieczność zastosowania procedury opisanej w art. 169 § 1 w związku z art. 168 § 1 Ordynacji podatkowej. Nieuzupełnienie braków omawianego wniosku powinno skutkować wydaniem przez organ odwoławczy postanowienia o pozostawieniu tegoż wniosku bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie. Brak rozstrzygnięcia wniosku strony o przeprowadzenie rozprawy bądź odmowa jej przeprowadzenia w sytuacji, gdy nie wystąpiły przesłanki uzasadniające taką odmowę stanowi naruszenie przepisów postępowania podatkowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w odwołaniu (pismo z dnia 7 czerwca 2010r.) od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia 21 stycznia 2010r. zawarto wniosek o przeprowadzenie rozprawy "jawnej". Organ odwoławczy jednak w żaden sposób nie odniósł się do przedmiotowego wniosku. Powyższe uchybienie, zdaniem Sądu, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzenie rozprawy mogłoby bowiem przyczynić się do zebrania pełnego materiału dowodowego i rozwiać wątpliwości co do okoliczności w związku z którymi organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji. Przy tym należy podkreślić, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów postawionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji. Niewątpliwie zatem rozprawa przeprowadzona w trakcie postępowania odwoławczego mogłaby doprowadzić do merytorycznego zakończenia postępowania przed tym organem. Stanowiła by też realizację możliwości jakie przewidział ustawodawca w art. 229 Ordynacji podatkowej, co do kompetencji organu odwoławczego w zakresie uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie oraz dyrektywy wyrażonej w art. 125 Ordynacji podatkowej. Należy również zwrócić uwagę, że zaniechanie przez organ odwoławczy podjęcia czynności procesowych w zakresie rozpatrzenia wniosku o przeprowadzenie rozprawy stanowi wyraz ograniczenia prawa strony do czynnego udziału w stadium postępowania odwoławczego. Na marginesie Sąd stwierdza, że akta przedmiotowej sprawy nie zawierają pisma organu pierwszej instancji z dnia 8 marca 2010r., na które w uzasadnieniu decyzji powołuje się Kolegium, a z którego to ma wynikać, że S. P. nie żyje. Reasumując, w zaistniałej sytuacji, brak prawidłowego procedowania w sprawie wniosku strony o przeprowadzenie rozprawy musiał skutkować twierdzeniem, iż organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy dokona czynności procesowych w zakresie zgłoszonego wniosku strony o przeprowadzenie rozprawy, a następnie podejmie stosowne rozstrzygnięcie. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, jednocześnie na podstawie art. 152 tej ustawy orzekając o jej niewykonalności.