I SA/Ke 517/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rojek po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku "A." J. M. S. Sp. j. z siedzibą w O. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "A." J. M. S. Sp. j. z siedzibą w O. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od czerwca 2008 r. do grudnia 2008 r. postanawia zwolnić "A." J.M. S. Sp.j. z siedzibą w O. Ś. od wpisu od skargi kasacyjnej. 1.1. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 440/13, uchylił w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 października 2013 r., sygn. akt I SA/Ke 517/12, w przedmiocie przyznania prawa pomocy "A." J. M. S. sp. j. z siedzibą w O. Ś. (dalej jako Spółka) w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. 1.2. W uzasadnieniu Sąd II instancji wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu z dnia 7 października 2013 r. WSA w Kielcach zwolnił Spółkę od wpisu od skargi kasacyjnej w połowie, a w pozostałej części wniosek oddalił. 1.3. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że w dniu 13 maja 2013 r. Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w postaci obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, uzupełniony w dniu 28 maja 2013 r. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił ww. wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt I FZ 372/13, uchylił powyższe orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach. Sąd ten rozpoznając sprawę ponownie zwolnił Spółkę od wpisu od skargi kasacyjnej w połowie, uznając że uiszczenie wysokich kosztów postępowania w zakresie wpisów od skarg mogło obiektywnie stanowić przeszkodę w poniesieniu pełnego wpisu od skargi kasacyjnej. Na skutek zażalenia wniesionego przez Spółkę Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 listopada 2012 r., sygn. akt I FZ 440/13, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał wniosek o przyznanie prawa pomocy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że analiza sytuacji finansowej Spółki dowodzi, że nie posiada ona dostatecznych środków, które mogą być przeznaczone na poniesienie w pełnej wysokości kosztów postępowania. Podniesione przez skarżącą fakty, związane z brakiem majątku, faktycznie rzutują na położenie majątkowe Spółki. Nie można więc stwierdzić, że posiada ona majątek, dzięki któremu mogłaby pokryć koszty sądowe, gdyż składniki tego majątku są zajęte, a co za tym idzie nie są w dyspozycji skarżącej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Spółka wykazała, że na tę chwilę nie jest w stanie ponieść ciężaru zapłaty kosztów sądowych. W ocenie Sądu II instancji, WSA w Kielcach słusznie przyjął, że przy przyznawaniu prawa pomocy spółce jawnej należy ocenić sytuację majątkową jej wspólników. W niniejszej sprawie ich dochody osiągane były głównie z tytułu działalności tejże Spółki. Obecnie J. S. w związku faktyczną niemożnością działalności skarżącej Spółki nie posiada stałego źródła dochodu, natomiast drugi wspólnik, D. S. – Z. utrzymuje się z emerytury, której wysokość wynosi około 1.500 zł miesięcznie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając sytuację materialno-finansową wspólników, należy odnieść się także do sytuacji materialno-finansowej w roku 2013, bowiem oparcie się przede wszystkim na dochodach osiąganych w 2012 r., nie pozwala na prawidłową ocenę bieżących możliwości zarobkowych wspólników Spółki, w szczególności uwzględniając ich sytuację zdrowotną. NSA stwierdził, że J. S. i D. S. – Z. ponieśli już koszty postępowania w postaci wpisu od skarg, w łącznej kwocie 63.639 zł. Wobec ich sytuacji materialno-finansowej oraz mocno ograniczonych możliwości zarobkowych nie mają możliwości poniesienia dalszych kosztów postępowania w wysokości 15.910 zł. W konsekwencji brak zwolnienia skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych w całości stanowić będzie naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu i niemożność weryfikacji niekorzystnych dla niej decyzji podatkowych w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 2.1. W związku z uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w całości i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania należy na wstępie podnieść, że art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. 2.2. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2013 r. należy uznać, że sytuacja majątkowa Spółki oraz dochody uzyskiwane przez jej wspólników, a także możliwości ich uzyskania wypełniają dyspozycję art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane z zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Położenie materialno-finansowe wspólników, których głównym źródłem utrzymania były dochody uzyskiwane z działalności Spółki, jak również ich problemy zdrowotne wskazują na brak aktualnych możliwości partycypowania w kosztach postępowania chociażby w połowie. 2.3. Analiza całokształtu kondycji materialno-finansowej skarżącej, a w szczególności zgłębienie jej sytuacji w 2013 r. na podstawie dokumentów załączonych w poczet materiału dowodowego, m.in. zawiadomienia o zajęciach komorniczych, protokoły zajęcia i odbioru ruchomości, tytuły wykonawcze, deklaracje podatkowe, rachunki zysków i strat, wyciągi bankowe, oświadczenia wspólników o wysokości miesięcznych wydatków, bieżące rachunki, zaświadczenia lekarskie, karty informacyjne, wyniki badań, pisma Prokuratury Okręgowej w Krakowie świadczące o utracie płynności finansowej wskazują brak dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, a także wyłączenie możliwości zarobkowych wspólników Spółki z uwagi na kłopoty zdrowotne. 2.4. Zgodnie z wywodem poczynionym przez Naczelny Sąd Administracyjny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, że wspólnicy Spółki z uwagi na ich sytuację materialno-finansową oraz mocno ograniczone możliwości zarobkowe nie są w stanie ponosić dalszych kosztów postępowania w wysokości 15.910 zł. Fakt uiszczenia wpisu od skarg w łącznej kwocie 63.639 zł w kontekście zwolnienia od ponoszenia wpisu od skargi kasacyjnej celem zagwarantowania konstytucyjnego prawa do Sądu, wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483), przemawia za przyznaniem Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym. 2.5. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2, postanowił jak w sentencji.