I SA/Ke 533/10

Dnia 26 października 2010 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 26 października 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych p o s t a n a w i a 1. zwolnić stronę skarżącą od uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 30 sierpnia 2010r.; 2. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych w pozostałym zakresie; 3. oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 30 września 2010r. w wysokości 1500zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K.z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych R. P. złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Złożony wniosek skarżący uzasadnia tym, że prowadzi działalność gospodarczą, jednak ogólna sytuacja gospodarcza i brak zleceń powoduje, iż nie przynosi ona oczekiwanych rezultatów. Skarżący oświadcza, że od stycznia 2010r. wykazuje stratę. Ponadto skarżący posiada gospodarstwo rolne i ze sprzedaży płodów rolnych osiąga średnio kwotę 700zł miesięcznie. Powyższy dochód jest jedynym dochodem osiąganym przez skarżącego. We wniosku skarżący nadmienia także, że 28 września 2010r. uległ wypadkowi i na leczenie przeznaczył kwotę 210zł. Obecnie skarżący przebywa na zwolnieniu lekarskim, nie jest w stanie pracować i jedynym jego dochodem będzie zasiłek chorobowy. Zdaniem skarżącego osiągane przez niego dochody w zestawieniu z wydatkami koniecznymi nie pozwalają na czynienie oszczędności. Wnioskodawca pozostaje sam w gospodarstwie domowym. Jako posiadany majątek wykazuje dom wielkości 100m² oraz nieruchomość rolną wielkości 4ha. Na gruncie obowiązujących przepisów postępowań sądowych obowiązuje zasada, według której koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny. Strona ubiegająca się przed Sądem Administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie przez wnioskodawcę tych okoliczności daje podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Jeżeli pokrycie kosztów postępowania sądowego może spowodować, że strona postępowania nie będzie mogła uiścić opłat za usługi konieczne do prawidłowej egzystencji czy kupić żywności należy przyznać stronie prawo pomocy w zakresie pełnym lub częściowym. Prawo do zwalniania z kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Oceniając całokształt okoliczności w sprawie uznać należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku R. P. w całości. Z istoty regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Tymczasem badając sytuację majątkową skarżącego nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że nie jest on w stanie opłacić kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do takiej grupy społecznej skarżący nie należy, bowiem jak wynika z przedłożonego wniosku skarżący prowadzi działalność gospodarczą i mimo kłopotów finansowych prowadzenia tej działalności nie zaprzestał. Z powyższego można wnioskować, że kłopoty z jakimi boryka się skarżący mają charakter tymczasowy, przejściowy, a sytuacja materialna skarżącego może ulec poprawie. Ponadto jak wynika z informacji zawartych w złożonym wniosku skarżący jest właścicielem i prowadzi gospodarstwo rolne, które przynosi zyski. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznano, że rozpatrywany wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. W pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić. Przyznane zwolnienie umożliwi skarżącemu skorzystanie z prawa do rozpoznania niniejszej sprawy przez sąd administracyjny, bowiem na obecnym etapie postępowania nie ma innych kosztów sądowych, które blokowałyby skarżącemu prawo dostępu do sądu. Nie znaleziono natomiast przesłanek do uwzględnienia wniosku w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest bowiem obecnie konieczny. W myśl art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a. oraz art. 194 § 4 ustawy p.p.s.a. staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto zgodnie z art. 6 ustawy p.p.s.a. sąd winien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi sporządzonej przez stronę. Przy czym podkreślić należy, ze skarżący prawidłowo sformułował skargę, w szczególności zawarł w niej wszystkie elementy wymagane przepisami art. 46 § 1 oraz art. 57 § 1 ustawy p.p.s.a. Świadczy to o umiejętności samodzielnej obrony swoich racji przed Sądem. Podsumowując należy stwierdzić, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącego zwolnienie go w całości od kosztów sądowych przy równoczesnym ustanowieniu dla niego doradcy podatkowego byłoby niezasadne. Na obecnym etapie postępowania udział pełnomocnika z urzędu nie jest czynnikiem koniecznym realizacji prawa strony do sądu, a zatem jego ustanowienie jako instytucja wyjątkowa nie może mieć w sprawie zastosowania, natomiast zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi umożliwi skarżącemu skorzystanie z prawa do sądu. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.