I SA/Ke 541/21
WyrokWSA w Kielcach2022-02-03
Skład orzekający: Ewa Rojek, Artur Adamiec, Magdalena Chraniuk-Stępniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spadkobierca rolnika, który zmarł po złożeniu wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, ale przed doręczeniem decyzji, może przejąć te płatności, jeśli nie złożył wniosku o wstąpienie do postępowania w terminie 7 miesięcy od otwarcia spadku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że płatności bezpośrednie przysługują spadkobiercy rolnika, który zmarł po złożeniu wniosku, ale przed doręczeniem decyzji, pod warunkiem, że spadkobierca złoży wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w terminie 7 miesięcy od otwarcia spadku. Niezłożenie takiego wniosku w terminie skutkuje utratą prawa do płatności, a wypłacona zaliczka po śmierci rolnika bez tytułu prawnego podlega zwrotowi.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2019. Po jego śmierci, która nastąpiła przed doręczeniem decyzji, wypłacono mu zaliczkę. Następnie wydano decyzję o przyznaniu płatności, która nie została skutecznie doręczona zmarłemu. Organ umorzył postępowanie, a następnie wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Spadkobierczyni, reprezentowana przez zarządcę masy sanacyjnej, nie złożyła wniosku o przejęcie płatności w ustawowym terminie 7 miesięcy od otwarcia spadku. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, kwestionując m.in. brak skutecznego doręczenia i uznanie decyzji za nieistniejącą. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.) Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2022 r. w sprawie ze skargi zarządcy masy sanacyjnej I. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] nr [...] po rozpatrzeniu odwołania I. M. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, tj.), zwanej dalej Kpa, w związku żart. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, la i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505, ze zm.) zwanej dalej ustawą o Agencji utrzymał w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależenie pobranej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, skierowanej do Pani I. M. reprezentowanej przez zarządcę masy sanacyjnej w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynął złożony w formie elektronicznej za pośrednictwem formularza geoprzestrzennego, w aplikacji eWniosekPlus w dniu 10 kwietnia 2019 r. wniosek T. M. o przyznanie płatności na rok 2019. W dniu 28 listopada 2019 r. została wypłacona zaliczka na poczet płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w kwocie [...]zł. W dniu [...] r. K. Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzję Nr [...] na mocy której przyznał T. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej kwotę w wysokości [...] zł, płatności za zazielenienie kwotę w wysokości [...] zł oraz płatności redystrybucyjnej (dodatkowej) kwotę w wysokości [...] zł. Organ wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 9 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312, ze zm.), zwanej dalej ustawą o płatnościach, jeżeli decyzja uwzględnia w całości żądanie rolnika i nie określa zmniejszeń lub wykluczeń oraz nie ustala kwot podlegających odliczeniu decyzję tę doręcza się jedynie na żądanie strony. T. M. nie złożył żądania doręczenia decyzji, decyzja Nr [...] z dnia [...] nie została wysłana i pozostała w aktach sprawy. W dniu 3 stycznia 2020 r. K. Biura Powiatowego ARiMR w K. uzyskał informację, że T. M. zmarł w dniu 21 listopada 2019 r. W związku z tym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. pismem z dnia 22 stycznia 2020 r. poinformował spadkobierców T. M. o możliwości przejęcia wskazanych płatności przez jednego z nich w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku (tj. śmierci rolnika), czyli do dnia 19 czerwca 2020 r. Niniejsze pismo zostało dwukrotnie awizowane i zwrócone do nadawcy, zatem skuteczne doręczenie w myśl art. 44 § 4 Kpa nastąpiło w dniu 13 lutego 2020 r. Decyzją Nr [...] z dnia [...] K. Biura Powiatowego ARiMR w K. umorzył w całości postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019. Następnie w dniu [...] r. K. Biura Powiatowego ARiMR w K. wezwał żonę zmarłego T. M. - I. M., do złożenia wyjaśnień w sprawie postępowania spadkowego po zmarłym i pobraniu z rachunku bankowego zmarłego płatności bezpośrednich za rok 2019.
W odpowiedzi na ww. pismo skarżąca złożyła Akt Poświadczenia Dziedziczenia (Repertorium A numer [...]), który wskazywał, że spadek po zmarłym T. M. nabyła I. M. oraz przedłożyła oświadczenie , że płatności zostały przekazane na wspólny ze zmarłym rachunek bankowy małżonków. Na telefoniczną prośbę Pani I. M. w dniu 29 października 2020 r. K. Biura Powiatowego ARiMR w K. przesłał jej informację o możliwości przejęcia płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W dniu 12 listopada 2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynęło pismo z Kancelarii Radców Prawnych [...] Sp. p., z którego wynikało, że postanowieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy w G., Wydział XII Gospodarczy sprawa sygn. akt XII GR [...], otworzył postępowanie restrukturyzacyjne dłużnika I. M. w formie postępowania sanacyjnego, w związku z tym pełnomocnik I. M. poinformował, iż skutkiem powyższego wierzytelności osobiste wobec I. M. powstałe przed otwarciem postępowania sanacyjnego objęte są układem i nie mogą zostać uregulowane poza tym trybem oraz z przedmiotowego pisma wynika, że zarządcą masy sanacyjnej jest J. P.. Ze względu na zbyt ogólnie udzielone pełnomocnictwo [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. pismem z dnia 5 stycznia 2021 r. poinformował stronę o tym, że nie jest ono wystarczające do reprezentowania jej w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi I. M. pismem z dnia 13 stycznia 2021 r. wyjaśniła, że ww. pełnomocnictwo miało na celu wyłącznie poinformowanie organu o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego i kierowaniu korespondencji do zarządcy masy sanacyjnej.
W związku z tym, że spadkobierca wnioskodawcy - I. M. - nie wystąpiła z wnioskiem o przejęcie płatności po zmarłym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. zawiadomieniem Nr [...] z dnia [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie wypłaconej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] r.
W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzję Nr [...], w której ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności Pani [...] w kwocie [...]zł. Przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona zarządcy masy sanacyjnej w dniu 18 maja 2021 r. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. rozpatrując przedmiotowe odwołanie wskazał, że w niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że T. M. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności na rok 2019. Ponadto niewątpliwe jest również, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przekazał na rachunek bankowy T. M. zaliczkę w kwocie [...]zł w dniu 28 listopada 2019 r., to jest po śmierci strony. Tak samo decyzja Nr [...] z dnia [...] r. została wydana po śmierci strony i nie wywołała ona skutków prawnych, dlatego też środki finansowe, jako wypłacone bez tytułu prawnego podlegają zwrotowi. Organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o płatnościach wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi oraz przepisy unijne, w szczególności Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) Nr 641/2014 z dnia 16 czerwca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 74), Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69).
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach, płatność przyznawana jest na wniosek rolnika. Określenie "na wniosek" oznacza, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR związany jest bezpośrednio zakresem wniosku, a rozstrzygnięcie wydawane jest w oparciu o zgromadzone we wniosku dane.
Zgodnie z art. 110 Kpa, organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Oznacza to, że aby decyzja wywierała skutki prawne konieczne jest jej doręczenie lub ogłoszenie stronie. Decyzja Nr [...] z dnia [...] r. nie została doręczona skutecznie stronie ze względu na jej śmierć, w związku z tym organ nie jest nią związany. Ponadto zaliczkę przekazaną na poczet ww. decyzji w dniu 28 listopada 2019 r. na rachunek bankowy zmarłego Pana T. M., to jest po jego śmierci, należy uznać za płatności wypłacone bez podstawy prawnej, a płatność jest nienależna. Osoba podejmująca wypłacone w ten sposób środki jest nieuprawniona do ich pobrania, w związku z tym w pełni uzasadnione jest dochodzenie zwrotu nienależnie pobranych płatności. Jednocześnie zgodnie z art. 27 ust. 2 i 10 ustawy o płatnościach, spadkobierca rolnika wstępuje do toczącego się postępowania na jego miejsce na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że T. M. (pierwotny wnioskodawca) zmarł w dniu 21 listopada 2019 r. W tym też dniu zgodnie z treścią przepisów art. 924 i 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2020 r. poz. 1740, ze zm.) nastąpiło otwarcie spadku i spadkobiercy zmarłego nabyli spadek. W tej sytuacji siedmiomiesięczny termin, o którym mowa w art. 27 ust. 2 ww. ustawy, na wstąpienie spadkobiercy zmarłego T. M. do toczącego się postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania płatności na rok 2019 upływał 21 czerwca 2020 r. i strona w wymaganym terminie nie złożyła wniosku transferowego.
Na powyższą decyzje zarządca masy sanacyjnej I. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.
W skardze zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
a) Art. 27 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu-wsparcia bezpośredniego, poprzez jego niezastosowanie i pominięcie faktu, iż I. M. jest następcą prawnym zmarłego rolnika i jako spadkobiercy przysługują jej płatności bezpośrednie, bowiem w analizowanym przypadku została wypełniona dyspozycja wskazanego przepisu, tj. spadkodawca zmarł 21.11.2019 r. a zaliczka na poczet płatności bezpośrednich przekazana była 28.11.2019 r., zaś decyzja o przyznaniu płatności wydana w dniu [...] r.
b) Art. 27 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, poprzez jego niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie, a to uznanie że niezłożenie wniosku przez I. M. powoduje automatyczną utratę prawa do dotacji, podczas gdy treść art. 27 ust. 1 wskazanej ustawy jest wystarczającą podstawą do przyznania I. M. statusu strony i uprawnionej do otrzymania dotacji.
c) Art.10 a w zw. z art. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez uznanie, że wskazana ustawa oraz wynikające z niej przepisy nakazujące stosowania K.p.a. w ograniczonym zakresie ma zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy sprawa nie dotyczy zakresu przedmiotowego wymienionego w art. 1 ustawy.
2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) Art. 30 § 4 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, a to pominięcie faktu, że stroną postępowania już w chwili wydania decyzji o przyznaniu dotacji była I. M., która wstąpiła do postępowania o przyznanie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w miejsce swojego zmarłego męża (spadkodawcy) będącego pierwotnym wnioskodawcą i beneficjentem i nastąpiło to z mocy samego prawa, bez konieczności podejmowania jakiejkolwiek inicjatywy przez stronę,
b) Art. 44 § 4 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że doszło do skutecznego zawiadomienia I. M. o możliwości przejęcia płatności, mimo iż pismo w tej sprawie nie było wysyłane na adres należący do adresata,
c) Art. 6 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a to poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem prawa, w szczególności z pominięciem obowiązujących przepisów dotyczących następstwa prawnego oraz wskazujących wprost, iż I. M. jako spadkobierca wnioskodawcy stała się z mocy samego prawa stroną postępowania i to ją należy traktować jako adresata decyli o przyznaniu płatności w ramach wsparcia bezpośredniego,
d) Art. 6 k.p.a. poprzez niemające podstawy prawnej ustalenie, iż decyzja o przyznaniu płatności wydana w dniu [...] r. i stanowiąca podstawę otrzymanej płatności jest decyzją nieistniejącą, podczas gdy ta decyzja nie została wyeliminowana z obrotu prawnego w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że obecna sytuacja prawna skarżącej nie miałaby miejsca gdyby organ prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy. Bowiem art. 30 § 4 k.p.a. stanowi, że "w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni." Zgodnie z powyższym, I. M. jako spadkobierca, z mocy prawa wstąpiła jako strona do postępowania prowadzonego w sprawie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.
Taki sam wniosek należy wysnuć z dyspozycji art. 27 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, który stanowi wprost, że w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, do dnia doręczenia tej decyzji, płatności przysługują spadkobiercy, jeżeli spełnia wymagane warunki. Organ w niniejszej sprawie nie zastosował powyższych przepisów. Prawidłowym zachowaniem, byłoby uznanie że I. M. jako Spadkobiercy przysługują powyższe zbywalne/dziedziczne płatności, oraz że wstępuje jako strona do postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemu bezpośredniego. Zadaniem organu było zweryfikowanie czy strona spełnia wymienione w art. 27 ust. 1 wskazanej ustawy wymogi. Organ w sposób błędny odczytał normę wynikającą z art. 27 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Z treści tego przepisu wynika, iż spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania. W niniejszej sprawie brak było toczącego się postępowania wobec jego zakończenia decyzją z dnia [...] r., stąd przepis ten po uzyskaniu przez wydaną decyzję waloru ostateczności nie miał w ogóle zastosowania.
Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 24 ust 1 ustawy o płatnościach u ramach systemu wsparcia bezpośredniego, decyzja o przyznaniu płatności, która w całości uwzględnia żądanie wnioskodawcy, który nie wnosił dodatkowo o doręczenie tej decyzji - zostaje uznana za doręczoną w momencie przelania środków na rachunek wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie doszło do przelania środków a zatem do doręczenia decyzji. Należy przyjąć, że decyzja (przelanie środków) została doręczona bezpośrednio spadkobiercy - I. M.. Tym samym jako strona postępowania nie była zobowiązana do składania wniosku w terminie 7 miesięcy, w celu wstąpienia do postępowania w charakterze strony, bowiem postępowanie to zakończyło się.
Wskazać należy, iż organy nie zawiesiły postępowania wobec śmierci wnioskodawcy, ani nie uchyliły też wydanej w sprawie decyzji. Nie zawiadomiły też w sposób prawidłowy spadkobierców wnioskodawcy o ewentualnym toczącym się postępowaniu. I. M. jako strona, nie została prawidłowo poinformowana o prowadzonych przez organ I instancji czynnościach. Pismo informacyjne z dnia 22.01.2020 r. skierowane do spadkobierców nie mogło zostać uznane za doręczone (było podwójnie awizowane). I. M. nie odebrała tego pisma. Jeżeli zostało wysłane na adres wskazany przez zmarłego T. M., doręczenie nie mogło zostać uznane jako skuteczne, gdyż przesyłka miała być skierowana do spadkobierców, a nie do spadkodawcy. Skarżący podniósł także, że błędna jest ocena dokonana przez organ I instancji a zaakceptowana w ramach postępowania II instancji, iż decyzja nr [...] z dnia [...] jest decyzją nieistniejącą, podczas gdy nie została ona wyeliminowana z obrotu prawnego. Nie zmienia tego faktu umorzenie postępowania decyzją z dnia 22.09.2020 r., które w analizowanej sytuacji należy uznać za błędne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Natomiast zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako p.p.s.a, stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z treści zaś art. 145 § 1 p.p.s.a., wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola w granicach określonej kognicji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie a zarzuty w niej podniesione są bezzasadne.
Organy prawidłowo wskazały i uznały, co w pełni akceptuje Sąd, że niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że T. M. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności na rok 2019. Ponadto niewątpliwe jest również, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przekazał na rachunek bankowy T. M. zaliczkę w kwocie [...]zł w dniu 28 listopada 2019 r., to jest po śmierci strony. Ponadto decyzja Nr [...] z dnia [...] została wydana również po śmierci strony. Trafnie jednocześnie organ wskazał, że I. M. w terminie 7 miesięcy od otwarcia spadku po T. M., nie złożyła wniosku transferowego.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 27 ust. 1 -4 ustawy o płatnościach w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do dnia doręczenia decyzji w sprawie o przyznanie tych płatności, płatności bezpośrednie przysługują jego spadkobiercy, jeżeli:
1) grunty, które były objęte wnioskiem o przyznanie płatności obszarowych, były w posiadaniu rolnika lub jego spadkobiercy w dniu 31 maja roku, w którym został złożony ten wniosek;
2) zwierzęta, które były objęte wnioskiem o przyznanie płatności związanych do zwierząt, były w posiadaniu rolnika lub jego spadkobiercy przez okres, w jakim posiadanie zwierząt jest warunkiem przyznania tych płatności;
3) spełnia on warunki do przyznania danej płatności.
2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, spadkobierca rolnika wstępuje do toczącego się postępowania na jego miejsce na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku.
3. Spadkobierca rolnika podaje we wniosku, o którym mowa w ust. 2, numer identyfikacyjny nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o wpis do ewidencji producentów w rozumieniu tych przepisów.
4. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, spadkobierca rolnika dołącza:
1) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo
2) w przypadku gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku:
a) zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo
b) kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku:
- potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez sąd albo
- potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji, wraz z potwierdzeniem nadania tego wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo kopią tego potwierdzenia potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji, albo
3) zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza.
Jednocześnie jak trafnie wskazał organ Zgodnie z art. 110 Kpa, organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Oznacza to, że aby decyzja wywierała skutki prawne konieczne jest jej doręczenie lub ogłoszenie stronie. Decyzja Nr [...] z dnia [...] r. nie została doręczona skutecznie stronie ze względu na jej śmierć, w związku z tym organ nie jest nią związany. Ponadto zaliczkę przekazaną na poczet ww. decyzji w dniu 28 listopada 2019 r. na rachunek bankowy zmarłego T. M., to jest po jego śmierci, należy uznać za płatności wypłacone bez podstawy prawnej, a płatność jest nienależna. Osoba podejmująca wypłacone w ten sposób środki jest nieuprawniona do ich pobrania, w związku z tym w pełni uzasadnione jest dochodzenie zwrotu nienależnie pobranych płatności.
Zgodnie z art. 27 ust. 2 i 10 ustawy o płatnościach, spadkobierca rolnika wstępuje do toczącego się postępowania na jego miejsce na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu. Tym samym z uwagi na powyższą regulację w powyższej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 30 § 4 Kpa. Zgodnie bowiem z art. 3 ust.1 ustawy o płatnościach z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Jednocześnie bezspornym jest w niniejszej sprawie, że I. M. w przewidzianym terminie wniosku takiego nie złożyła.
Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 44§4 Kpa. Jak trafnie wykazał organ Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. pismem z dnia 22 stycznia 2020 r. poinformował spadkobierców zmarłego T. M. o możliwości przejęcia wskazanych płatności przez jednego z nich w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku (tj. śmierci rolnika), czyli do dnia 19 czerwca 2020 r. Niniejsze pismo zostało dwukrotnie awizowane i zwrócone do nadawcy, zatem skuteczne doręczenie w myśl art. 44 § 4 Kpa nastąpiło w dniu 13 lutego 2020 r.
W tym miejscu wskazać należy, że postępowanie przed organami ARiMR regulowane jest w art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR. Stosownie do tej regulacji, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Zasadniczo zatem w postępowaniu organy ARiMR nie stosują tych przepisów k.p.a., które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona jest, co do zasady, stronie. Tym samym bezzasadne są w tym zakresie zarzuty podnoszone w uzasadnieniu wniesionej skargi. Trafnie organ jednocześnie uznał, że nie doszło do naruszenia art. 7, 9 i 10 Kpa z tej przyczyny, że stosowanie tych przepisów zostało wprost wyłączone na podstawie przepisu art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło