I SA/Ke 546/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi I.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. I.B. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. We wniosku skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwudziestoletnią córką. Źródłem utrzymania rodziny jest miesięczny dochód w wysokości [...] złotych brutto, na który składają się: [...] zł z prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz [...] złotych z wynagrodzenia za pracę wykonywaną przez żonę podatnika J.B. Jest właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2, gospodarstwa rolnego, działki budowlanej o powierzchni [...] m² oraz dwóch pojazdów : poloneza truck rok prod. 1997 o wartości [...] zł oraz opla corsy rok prod. 1998, o wartości [...] złotych. Ponadto skarżący zaznaczył, że aktualnie oczekuje na sądowe rozstrzygniecie dotyczące przyznania mu renty strukturalnej. Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2008r. referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy zarówno w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jak i ustanowienia adwokata. Od orzeczenia referendarza I.B. wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Przedstawiając swoją sytuację materialną wskazał, że jego problemy finansowe zaczęły się od czasu gdy nie otrzymał zapłaty za wykonane prace w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Podniósł, że pomimo zasądzenia na jego rzecz od kontrahentów należności w wysokości [...] tyś. zł wraz z odsetkami - nie odzyskał tych pieniędzy. Wnioskodawca wskazał miesięczne wydatki związane z utrzymaniem jego rodziny. Zaliczył do nich opłaty: za mieszkanie w kwocie [...] zł, fundusz remontowy – [...] zł, telefon -[...] zł, gaz oraz prąd [...] zł , telewizor + Internet – [...] zł, ubezpieczenie dodatkowe – [...] zł , podatki od nieruchomości – [...] zł, leki –[...] zł, ubezpieczenie KRUS – [...] zł oraz koszty związane ze studiami jego córki w Krakowie w kwocie [...] zł. Ponadto podniósł, że od października 2007r. leczy się na zwyrodnienie stawów i kręgosłupa i musi ponosić koszty zakupu leków oraz koszty zabiegów rehabilitacyjnych. W związku z chorobą pozostaje na zwolnieniu lekarskim. Zaznaczył, że wysokość szacunkowych dochodów z jego gospodarstwa rolnego gmina określiła w wysokości około [...] zł rocznie z [...] ha gruntów przeliczeniowych. Odnosząc się do odmowy przyznania mu adwokata stwierdził, że pomimo oczywistości jego sprawy, wymaga ona fachowego przedstawienia jej przed Sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy– Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie , przeciwko któremu został wniesiony , traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według treści art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do treści art. 246 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udowodnienie tych okoliczności daje Sądowi podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. W niniejszej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym ma charakter wyjątkowy i powinno przysługiwać jedynie osobom ubogim, pozbawionym środków do życia, lub których środki te są ograniczone. (tak Komentarz do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi {w} B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zakamycze 2006., postanowienie NSA z 3 marca 2005r. OZ 1692/04). Analiza stanu majątkowego strony wykazana we wniosku nie pozwala na jego uwzględnienie nawet w zakresie częściowym.. W ocenie Sądu, strona nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej wywiązanie się z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania Z treści oświadczenia wynika, że wnioskodawca posiada wspólnie z żoną majątek nieruchomy i ruchomy na który składają się mieszkanie o pow. [...] m², gospodarstwo rolne, działka budowlana o pow. [...] m². , a także samochody – polonez truck rok prod. 1997 o wartości [...] zł oraz opel corsa rok prod. 1998 o wartości [...] złotych. Ponadto małżonkowie uzyskują miesięcznie stały dochód w wysokości [...] zł brutto. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest w pierwszej kolejności od możliwości płatniczych i sytuacji majątkowej wnioskodawcy i osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe. Strona będąca osoba fizyczną winna ponosić koszty jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, zwłaszcza stały dochód. O przyznaniu prawa pomocy decyduje nie tylko wysokość zarobków i potrzeb rodziny ale i stan majątkowy który w przypadku skarżącego należy ocenić jako dobry, skarżący jest właścicielem mieszkania, działki budowlanej, gospodarstwa rolnego, dwóch samochodów. Zatem skarżącego osiągającego z żoną stałe dochody z pracy zawodowej i prowadzenia gospodarstwa rolnego, posiadającego zarówno majątek nieruchomy jak i ruchomy, trudno uznać za osobę na tyle ubogą, by nie była w stanie ponieść kosztów postępowania lub poniesienie tych kosztów stanowiło uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny. Nie bez znaczenia dla powyższej oceny ma fakt, że wpis sądowy w sprawie stanowi kwotę [...] zł. Powyższej oceny nie zmienia konieczność ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem rodziny. Należy zaznaczyć, że z przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika spoczywający na wnioskodawcy ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. (tak postanowienie NSA z 18 lutego 2005r. OZ 1510/2004). Skarżący podał jedynie wysokość kwot miesięcznych kosztów utrzymania jego rodziny, kosztów związanych ze studiami córki, wydatków związanych z zakupem leków i zabiegów rehabilitacyjnych, nie przedłożył natomiast żadnych dokumentów potwierdzających wskazane dane. Zdaniem Sądu w sprawie tej nie zachodzą również przesłanki do ustanowienia dla strony profesjonalnego pełnomocnika. Skoro bowiem sam skarżący odnosząc się do problematyki przedmiotowej sprawy, określił ją jako oczywistą, świadczy to o jego możności do samodzielnej reprezentacji przed sądem. Ponadto w orzecznictwie podnosi się, że strona działając w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez fachowego pełnomocnika nie jest pozbawiona możności obrony swoich praw. Wynika to z regulacji zawartej w art. 134 § 1 p.p.s.a. nakładającej na sąd obowiązek wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, niezależnie od zarzutów i żądań skargi oraz art. 140 § 1 p.p.s.a. określającej obowiązek przewodniczącego pouczenia strony obecnej przy ogłoszeniu wyroku, działającej bez radcy prawnego lub adwokata o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia (tak post. NSA z 27 września 2004r., FZ 330/04.) Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1, 260 cyt. wyżej ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.