I SA/Ke 551/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga (spr.),, Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012r. sprawy ze skargi E. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji zajęcia prawa majątkowego oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...]. nr [...]utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...]. nr [...]odmawiającego zwolnienia z egzekucji zajęcia prawa majątkowego. Organ drugiej instancji wskazał następujący stan faktyczny sprawy. Organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadzi wobec E. J. postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy nr 2/11 z dnia 3 czerwca 2011r. wystawiony przez wierzyciela – Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. obejmującego grzywnę w celu przymuszenia. Zawiadomieniem z dnia 13 lipca 2011r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych O/K., Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego zobowiązanego. Zawiadomienie o zajęciu wraz z tytułem wykonawczym zostało doręczone stronie w dniu 14 lipca 2011r. W piśmie z dnia 19 lipca 2011r. E. J. złożył między innymi wniosek o zwolnienie z egzekucji zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. Organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zwrócił się do wierzyciela Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. o wydanie stanowiska w sprawie zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego. Wierzyciel postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2011r. wydanym na podstawie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odmówił zwolnienia spod egzekucji świadczenia emerytalnego E. J.. Wskazał, że nie znalazł ważnego interesu przemawiającego za wyrażeniem zgody na zezwolenie spod egzekucji tego świadczenia. W uzasadnieniu swego stanowiska wskazał , że E. J. był inwestorem samowolnie dobudowanego wiatrołapu od istniejącego budynku mieszkalnego stanowiącego własność J. J. Decyzją z dnia [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nałożył na inwestra nakaz jego rozbiórki. Wierzyciel wskazał też, że zły stan zdrowia spowodowany chorobą nowotworową, częste wizyty u lekarza, pobyty w szpitalu oraz wydatki ponoszone na zakup leków nie stanowią przesłanki do zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego. W związku z powyższym organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 6 września 2011r. odmówił zwolnienia spod egzekucji zajęcia prawa majątkowego. W złożonym zażaleniu Skarżący w dalszym ciągu powoływał się jedynie na swoją trudną sytuacje materialną i życiową. W motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał na treść art. 13 § 1 ww. ustawy i podniósł, że zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia trzech ustawowo określonych przesłanek. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła , albowiem mimo złożonego wniosku wierzyciel nie wyraził na to zgody nie dopatrując się ważnego interesu po stronie zobowiązanego. Wydanie postanowienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. bez wymaganego prawem stanowiska wierzyciela powodowałoby, iż postanowienie to obarczone byłoby wadą prawną. Podniósł, że jakkolwiek rozumie sytuację zdrowotną E. J., to zarówno organ egzekucyjny i organ odwoławczy nie może wydać rozstrzygnięcia wbrew stanowisku wierzyciela. Organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym zajmuje rolę wykonawczą woli wierzyciela. Obecnie jedynym źródłem realizacji obowiązku w przedmiotowej sprawie jest zajęcie świadczenia emerytalnego. Tymczasem w art. 8 ustawy nie wyłączono spod egzekucji zajęcia takiego świadczenia. Zwolnienie spod egzekucji składnika majątkowego nie może doprowadzić do sytuacji bezskuteczności prowadzonego przez organ postępowania egzekucyjnego. E. J. złożył na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Zarzucił, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie rozpatrzył jego wniosku. Wskazał na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...]. nr [...], w którym organ ten stwierdził, że wierzyciel nie odniósł się do okoliczności podniesionych we wniosku. Zdaniem skarżącego, jego sytuacja zdrowotna uzasadnia istnienie ważnego interesu. Okoliczność tą pominął organ odwoławczy. Ponadto, w swoim stanowisku wierzyciel nie wziął pod uwagę stanu zdrowia skarżącego, kosztów i przebiegu leczenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych(Dz.U.Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Istotnym również jest, że sąd rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonana w powyższy sposób kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie jest zasadna albowiem odpowiada ono prawu. Na wstępie wskazać należy , że przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...],[...]utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. odmawiające E. J. zwolnienia z egzekucji zajęcia prawa majątkowego. Z przedłożonych akt sprawy wynika, że skarżący w piśmie inicjującym postępowanie (k. 4) w sprawie zawarł kilka żądań w tym wyraźnie zwolnienie od egzekucji zajętego prawa majątkowego. Żądanie to skarżący powtórzył tak w złożonym na rozstrzygnięcie organu I instancji zażaleniu (k. 9) gdzie wniósł o podjęcie decyzji o zwolnienie od egzekucji dokonanego zajęcia jak i przed Sądem gdzie działając poprzez profesjonalnego pełnomocnika określił przedmiot żądania jako zwolnienie zajęcia spod egzekucji. Prawną podstawą rozstrzygnięcia sprawy był art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. Nr 229, poz. 1954 za 2005r. ze zm.). Stanowi on, że organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Z redakcji przepisu wynika, że zwolnienie spod egzekucji może nastąpić w przypadku równoczesnego zaistnienia trzech przesłanek. Zobowiązany musi złożyć wniosek, uzyskać na zwolnienie zgodę wierzyciela a za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego. W stanie faktycznym sprawy zaistniał jedynie pierwszy z warunków albowiem skarżący złożył stosowny wniosek co potwierdza tak jasne w treści oświadczenie woli złożone w odwołaniu od postanowienia organu I instancji jak i oświadczenie złożone w tym zakresie na rozprawie w dniu 19.I.2012r. Nie jest spornym , że wierzyciel nie będący równocześnie organem egzekucyjnym nie wyraził zgodny na zwolnienie co w myśl cytowanego wyżej art. 13 § 1 u.p.e.a. wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku zobowiązanego nawet gdyby organ egzekucyjny stwierdził, że przemawia za tym ważny interes zobowiązanego. Pogląd taki wielokrotnie prezentowało orzecznictwo sądów administracyjnych np. dostępne w bazie LEX orzeczenia IIISA/Wa 4373/06, ISA/Bd 442/10. Skoro zatem brak w sprawie zgody wierzyciela , bez znaczenia dla jej rozstrzygnięcia była okoliczność istnienia lub nie ważnego interesu po stronie zobowiązanego. Mimo to organ I instancji wskazał, że skarżący spełnił przesłankę ważnego interesu wykazując swój zły stan zdrowia i konieczność leczenia. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika natomiast w sposób jasny czy organ podzielił to stanowisko. Raz bowiem organ wskazuje, że nie zaszła żadna z przesłanek ustawowych nie polemizując w tym zakresie z ustaleniami organu I instancji, po czym w dalszej części uzasadnienia wskazuje, że "rozumie Pana sytuacje zdrowotną". Niekonsekwencja uzasadnienia organu I instancji jakkolwiek narusza zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.Nr. 98, poz. 1071 za 2000r. ze zm.) nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Jak bowiem wskazano wyżej już sam brak zgody wierzyciela spowodował niemożność wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego. Nadto wskazać w tym miejscu należy że konstrukcja zwolnienia z egzekucji składników lub praw majątkowych opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym , co oznacza, że nawet w razie zaistnienia przesłanki ważnego interesu organ może ( jeśli uzyska zgodę wierzyciela) odmówić zwolnienia. Zły stan zdrowia i konieczność leczenia może zdaniem Sądu stanowić przesłankę ważnego interesu ale w takiej sytuacji zobowiązany powinien równocześnie wykazać , że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych ( czego skarżący nie uczynił). Nie może bowiem ujść uwadze, że choć racjo legis art. 13 § 1 u.p.e.a. leży w ochronie interesów zobowiązanego, to nie może zastosowanie tego przepisu prowadzić do sytuacji bezskuteczności egzekucji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.