I SA/Ke 551/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu 30 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. Z. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 12 października 2017 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. Z. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący T. Z. w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Ś.Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W formularzu wniosku wskazał, że pozostaje sam w gospodarstwie domowym, jako posiadany majątek wykazał dom wielkości 100m² wartości 100.000 zł, nieruchomość rolną wielkości 15,3122 ha. Jako zobowiązania i stałe wydatki miesięczne skarżący wskazał wyżywienie – 500 zł, leki – 300 zł - 400 zł, opał – 300 zł (średnia roczna), prąd do 100 zł, gaz – 50 zł, woda – 50 zł, dojazdy do lekarzy, wizyty – 300 zł (średnia roczna). Jako dochody wykazał emeryturę z KRUS w kwocie 880 zł netto miesięcznie oraz emeryturę z ZUS w kwocie 680 zł netto miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ma 66 lat, jest osobą chorą, leczy się na schorzenia układu krążenia. Z żoną nie mieszka, żona jest po wypadku komunikacyjnym i mieszka z synem. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 12 października 2017 r. oddalił wniosek skarżącego. W uzasadnieniu postanowienia podniósł, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący posiada majątek - nieruchomości znacznej wielkości i wartości, którym może swobodnie dysponować, nie ma nikogo na utrzymaniu oraz uzyskuje stały miesięczny dochód w łącznej kwocie 1.540 zł netto miesięcznie. Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia. Wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i zwolnienia od kosztów sądowych zarzucił brak podstaw faktycznych i prawnych do odmowy zwolnienia go od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi. Swój sprzeciw uzasadniał wskazując, że jest 66 letnim człowiekiem, jego stan zdrowia uniemożliwia mu pracę w gospodarstwie rolnym, konsekwencją czego jest wydzierżawienie gospodarstwa i pozbawienie skarżącego możliwości korzystania ze środków pomocowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej: ustawa p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym służy osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym służy natomiast osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności mają pozwolić sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej, a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca winien należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, prawidłowy jest wniosek referendarza sądowego, że sytuacja finansowa skarżącego nie wskazuje na to, by nie był on w stanie ponieść kosztów sądowych w tej konkretnej sprawie. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący uzyskuje dochód w łącznej kwocie 1.540 zł netto miesięcznie. Czyli strona posiada dochody, dlatego powinna partycypować w kosztach postępowania przed sądem administracyjnym. Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznana na wniosek osób bardzo ubogich, bezrobotnych, bez źródeł stałego dochodu, znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny. Tymczasem skarżący do kręgu takich osób nie należy, ponieważ uzyskuje dochód, posiada dom i nieruchomość rolną wielkości 15,3122 ha. Sąd dostrzega konieczność ponoszenia kosztów leczenia skarżącego, jednocześnie należy zauważyć, że skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu i ponosi jedynie koszt związane z utrzymaniem własnym. Dlatego w jego przypadku nie jest konieczne zwolnienie od kosztów sądowych. Podsumowując, Sąd w całości podziela wnioski zawarte w postanowieniu referendarza sądowego z 12 października 2017 r., że sytuacja materialna wnioskodawcy nie zasługuje na przyznanie mu prawa pomocy. Starszy referendarz sądowy prawidłowo ocenił sytuację majątkową skarżącego. Na podstawie tej oceny doszedł do słusznych wniosków, które Sąd w całości podziela, że skarżący posiada możliwość finansową uiszczenia kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.