I SA/Ke 555/11

Dnia 13 stycznia 2012 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. J. Z.w dniu 5 stycznia 2012r. złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną, jako posiadany majątek wykazuje segment w spółdzielczym budynku 6-cio segmentowym – nie określa jego wielkości oraz samochód citroen ZX – użytkowany od 1996r. oraz samochód skoda fabia użytkowany od 2008r. Źródłem utrzymanie rodziny skarżącego są dochody uzyskiwane przez jego żonę z tytułu emerytury – w wysokości 2700zł miesięcznie brutto oraz z tytułu zatrudnienia w wysokości 1500zł miesięcznie brutto. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący podnosi, że znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej, jest osobą bezrobotną, od 2008 roku pozostaje na utrzymaniu żony. Skarżący wskazuje, że od 2000r. ma problemy z kręgosłupem co powoduje dodatkowe koszty, również jego żona ma problemy zdrowotne, a wydatki na zakup leków zabierają poważna kwotę budżetu domowego. Ponadto skarżący wskazuje, że do czerwca 2011r. spłacał wraz z żoną kredyt zaciągnięty na zakup mieszkania dla syna w kwocie 550zł miesięcznie, obecnie dochody żony przeznaczane są na opłaty: podatek od nieruchomości, gaz, ogrzewanie, energia, woda, wywóz śmieci, utrzymanie domu, zakup środków czystości, odzieży, wyżywienia oraz leków. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Na wstępie należy zaakcentować, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Analiza złożonego przez skarżącego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wykazała, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący bez wątpienia jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do wymienionej grupy społecznej skarżący nie należy, bowiem jako posiadany majątek wykazał segment w spółdzielczym budynku oraz dwa samochody osobowe, jego żona uzyskują stały miesięczny dochód w łącznej kwocie 4200zł brutto. Biorąc więc pod uwagę wykazany w złożonym wniosku majątek zarówno ruchomy jak i nieruchomy oraz posiadanie miesięcznie do dyspozycji środków finansowych we wskazanej wysokości umożliwia planowanie wydatków, a racjonalne gospodarowanie tym majątkiem oraz uzyskiwanymi dochodami, jak również oszczędności w ponoszonych wydatkach pozwolą na poniesienie przez skarżącego kosztów związanych z postępowaniem bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawione okoliczności stanowią przeszkodę w udzieleniu pomocy finansowej z budżetu Państwa, nie można bowiem uznać w tej sytuacji, iż skarżący jest osobą na tyle ubogą, iż nie może ponieść obciążeń związanych z kosztami sądowymi, a subiektywne przekonanie skarżącego o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego jest nie wystarczające do uwzględnienia jego wniosku. Odnosząc się natomiast do zawartego w piśmie z dnia 5 stycznia 2012r. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy wskazać, że przepisy p.p.s.a. nie wskazują żadnego terminu, w jakim należy zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W tym względzie art. 243 § 1 p.p.s.a. stanowi jedynie, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Co do zasady więc wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest ograniczony żadnym terminem, a stronie przysługuje prawo do złożenia takiego wniosku w każdym czasie. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności uznać należało, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, ustawy p.p.s.a.