I SA/Ke 562/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. P. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012 r. oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w sprawie wymiaru J. P. i M.P. łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012 r. w kwocie [...] zł i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało na art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2006 r., nr 136, poz. 969) dalej "u.p.r.", określający podatników podatku rolnego. Wskazało ponadto, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 100 poz. 1086) dalej p.g.k., podstawą wymiaru podatku są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Z ewidencji gruntów wynika, że właścicielem opodatkowanych gruntów o powierzchni 0.0800 ha jest J. P. i S. P., natomiast właścicielem gruntów o powierzchni 4.73 ha jest S. P.. Kolegium stwierdziło, że w świetle powyższego brak jest podstaw do wydania i doręczenia decyzji M. P., który na obecnym etapie postępowania nie spełnia wymogów powołanego wyżej art. 3 ust. 1 u.p.r. W aktach sprawy brak jest również jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby, że M. P. czy też J. P. są spadkobiercami po S. P.. Dowód uprawnień spadkobiercy stanowią: postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialne poświadczenie dziedziczenia. Stosownie natomiast do art. 6c ust. 2 u.p.r., dotyczącego wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego gdy przedmiot opodatkowania stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych, jeżeli opodatkowane grunty gospodarstwa rolnego znajdują się we wspólnym posiadaniu J. P. i M. P., organ winien wystawić decyzję na któregokolwiek ze współposiadaczy, chyba że gospodarstwo rolne w całości prowadzi jedna z tych osób, wtedy nakaz płatniczy winien zostać wystawiony na tą osobę. Ponadto, jeżeli organ posiada wiedzę bądź dokumenty świadczące o nieaktualnych zapisach ewidencyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości winien zawiadomić o tym fakcie również właściwe starostwo powiatowe jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków. Skarżący również winni zawiadomić ten organ jeżeli posługuje się on nieaktualnymi zapisami dotyczącymi nieruchomości mogącej stanowić ich własność. Odnośnie zbyt małej powierzchni lasu przyjętej do opodatkowania, Kolegium wskazało, że powierzchnia 0.3400 ha lasu w ewidencji gruntów widnieje jako własność S. P., natomiast w aktach sprawy brak jest dokumentów świadczących o nabyciu spadku po S. P. przez J. P. czy M.P.. Organ podatkowy nie ma możliwości przyjęcia do wymiaru podatku odmiennych danych od tych, które wynikają z ewidencji gruntów. Jest związany tymi danymi. Jeżeli skarżący nie zgadzają się z zapisami w ewidencji gruntów, powinni zgłosić swoje wątpliwości do właściwego organu geodezyjnego. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku o przeprowadzenie rozprawy, Kolegium wskazało, że skarżąca, pomimo wezwania, nie uzasadniła potrzeby przeprowadzenia rozprawy z jej udziałem oraz nie wskazała jakie okoliczności sprawy powinny być wyjaśnione i jakie czynności powinny być dokonane na rozprawie. Tym samym nie zostały spełnione okoliczności wskazane w przepisie art. 200a § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749) dalej "Ordynacja podatkowa", co skutkowało odmową przeprowadzenia w rozprawy z udziałem strony, odrębnym postanowieniem. Kolegium nie stwierdziło też potrzeby przeprowadzenia rozprawy z urzędu. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. J. P. i M. P. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Nie precyzując kierunku rozstrzygnięcia i nie formułując zarzutów przeciwko zaskarżonej decyzji skarżący wskazali na wydane w stosunku do nich postanowienia i decyzje Kolegium w przedmiocie podatku rolnego i łącznego zobowiązania pieniężnego. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej jako ,,p.p.s.a."). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, dających podstawę do konieczności wyeliminowania skarżonej decyzji z prawnego obiegu. Skarżący nie spracowali natomiast kierunku rozstrzygnięcia i nie sformułowali zarzutów przeciwko zaskarżonej decyzji. Wobec faktu, że skarżona decyzja Kolegium jest decyzją kasacyjną, wydaną w trybie art. 233 § 2 Ordynacja podatkowa, uchylającą decyzję organu pierwszej instancji, przekazującą sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania, należy wskazać na charakter prawny takiego orzeczenia. Decyzję, o jakiej mowa w art. 233 § 2 Ordynacja podatkowa organ odwoławczy może wydać tylko wówczas, gdy spełnione są przesłanki wymienione w tym przepisie prawa, tj. wówczas, gdy organ pierwszej instancji albo w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie brak podstawy do zastosowania przez organ odwoławczy art. 229 Ordynacja podatkowa tj. przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego. Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjęte w pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. Ten rodzaj decyzji organu odwoławczego jest dopuszczalny wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nie jest zatem dopuszczalna wykładnia rozszerzająca. W niniejszej sprawie zakres kwestii niewyjaśnionych, a istotnych dla jej rozstrzygnięcia jest na tyle szeroki, że okoliczność ta uprawniała Kolegium do uchylenia zaskarżonej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Z ustalonego na podstawie danych z ewidencji gruntów stanu faktycznego wynika, że właścicielem opodatkowanych gruntów o pow. 0.0800 ha jest J. P. i S. P., natomiast właścicielem gruntów o powierzchni 4.73 ha jest jedynie S. P.. Okolicznością niekwestionowaną jest również to, że S.P. nie żyje oraz że brak jest jakiegokolwiek dokumentu (postanowienia o nabyciu spadku bądź poświadczenia przez notariusza faktu dziedziczenia) z którego wynikałoby że M. P. czy też J. P. są spadkobiercami po S. P.. Wydaną przez Burmistrza Miasta i Gminy P. decyzję z dnia [...]2012 r. orzekającą o ustaleniu wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012 r., uznać należało wskutek niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy jako naruszającą także przepis art. 6c ust. 2 u.p.r. Zgodnie z tym przepisem: ,,Łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę." W doktrynie wskazuje się, że nieruchomości będące współwłasnością lub znajdujące się we współposiadaniu nie mogą być opodatkowywane "razem" z innymi nieruchomościami stanowiącymi "samodzielną" własność podatników (zob. L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, Warszawa 2008, wersja elektroniczna LEX). Oznacza powyższe, że przedmiotowe nieruchomości o powierzchni 0.0800 ha oraz o powierzchni 4,73 ha powinny być opodatkowane po uprzednim dokonaniu koniecznych ustaleń w zakresie przysługującego prawa własności lub posiadania do tych gruntów J. P. i M. P.. Wydanie w niewyjaśnionym jak wyżej wskazano stanie faktycznym jednej decyzji na łączne zobowiązanie pieniężne za 2012 r. na podstawie art. 6c ust. 1 i 2 u.p.r. oraz wydanie i doręczenie zaskarżonej decyzji M.P., który nie figuruje w zapisach ewidencji gruntów w odniesieniu do którejkolwiek z nieruchomości – stanowiło o naruszeniu przepisów postępowania tj. art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacja podatkowa. Organ podatkowy pierwszej instancji powinien bowiem ustalić, czy w związku ze współwłasnością części gruntów (J. i S. P.) oraz własnością gruntów S. P. obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości i podatku rolnego, ciążyć będzie wyłącznie na skarżącej czy również na M. P.. Pamiętać także należy, że generalną zasadą jest, że w sytuacji współwłasności nieruchomości obowiązek podatkowy, zarówno w podatku od nieruchomości jak i rolnym, ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach) nieruchomości (art. 3 ust. 5 i 6 u.p.r.). Powyższe naruszenia zasad wystawiania i doręczenia decyzji ustalających łączne zobowiązania pieniężne względem osób fizycznych, w ocenie Sądu, stanowiły wystarczające przesłanki do uchylenia przez Kolegium zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 233 § 2 Ordynacja podatkowa. Zakres postępowania dowodowego wyznacza w niniejszej sprawie przepis prawa materialnego – art. 3 ust. 5 i 6 oraz art. 6c ust. 2 u.p.r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało te zagadnienia w odniesieniu do których organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania w znacznej części (kwestia dziedziczenia po S. P., współposiadania nieruchomości), co uniemożliwia orzekanie w postępowaniu odwoławczym oraz wskazuje na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego wykraczającego poza granice uzupełnienia dowodów. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako nieuzasadnioną oddalił.