I SA/Ke 57/10

Sygn. akt I SA/Ke 57/2010 POSTANOWIENIE Dnia 4 lutego 2010 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 1997r. i październik 1998r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Sygn. akt I SA/Ke 57/2010 UZASADNIENIE W skardze z dnia 11 grudnia 2009r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 1997r. i październik 1998r. E. K. reprezentowany przez adwokata Ł. B. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu. Pełnomocnik skarżącego nie dopełnił tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 15 stycznia 2010r. Sąd przesłał pełnomocnikowi strony skarżącej urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Pełnomocnik strony skarżącej w zakreślonym w wezwaniu terminie złożył w dniu 27 stycznia 2010r. wniosek E. K. o zwolnienie od kosztów sądowych sporządzony na urzędowym formularzu PPF. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną - 51lat, synem – 26lat, synową – 26lat i wnukiem – 3lata. Skarżący jako majątek wykazuje nieruchomość - dom o pow. 100m² w miejscowości B. [...] oraz działkę o pow. 1960m² również w miejscowości B. [...]. Źródłem utrzymanie rodziny skarżącego są dochody uzyskiwane przez syna skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 4000zł miesięcznie netto po odliczeniu rat 1000zł miesięcznie oraz opłat leasingowych – łącznie miesięcznie 3800zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazuje następujące koszty utrzymania domu: opał 700zł miesięcznie, wyżywienie i ubrania wszystkich domowników 2000zł miesięcznie, podatek od nieruchomości 500zł kwartalnie, media 880zł miesięcznie. Na gruncie obowiązujących przepisów postępowań sądowych obowiązuje zasada, według której koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Strona ubiegająca się przed Sądem Administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie przez wnioskodawcę tych okoliczności daje podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Jeżeli pokrycie kosztów postępowania sądowego może spowodować, że strona postępowania nie będzie mogła uiścić opłat za usługi konieczne do prawidłowej egzystencji czy kupić żywności należy przyznać stronie prawo pomocy w zakresie pełnym lub częściowym. Prawo do zwalniania z kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Oceniając całokształt okoliczności w sprawie uznać należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku E. K.. Z istoty regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Tymczasem badając sytuację majątkową skarżącego nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że nie jest on w stanie opłacić kosztów sądowych Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do takiej grupy społecznej skarżący nie należy, bowiem jego rodzina pozostaje na utrzymaniu syna prowadzącego działalność gospodarczą i uzyskującego z tego tytułu dochody, które pozwalaja zaspakajać potrzeby życiowe pięcioosobowej rodziny. Skarżący posiada również majątek, który może służyć pozyskaniu środków na sfinansowanie kosztów postępowania. Ponadto jak twierdzi skarżący miesięczne koszty utrzymania jego rodziny stanowią kwotę ponad 3600zł – bez wątpienia jest to kwota znaczna, pozwalająca poczynić oszczędności. W tym kontekście trudno dać wiarę twierdzeniom strony, że nie jest ona w stanie uzyskać środków potrzebnych do pokrycia kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Nie jest wystarczającym do przyznania prawa pomocy oświadczenie wnioskodawcy, iż dochody uzyskuje jedynie syn, bowiem podkreślić należy, zarówno skarżący jak i jego żona oraz synowa są osobami, które winny rozważyć podjęcie pracy zarobkowej, w przypadku trudności w znalezieniu pracy stałej istnieją możliwości podjęcia pracy sezonowej, czy dorywczej - co zapewne poprawiłoby budżet rodziny. Nie można również nie zauważyć, że w toku postępowania administracyjnego skarżący korzystał z usług profesjonalnego pełnomocnika, który również reprezentuje skarżącego podczas postępowania sądowego. Okoliczność ta potwierdza, że wbrew żądaniu przyznania skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych może on wygospodarować środki niezbędne na opłacenie kosztów pomocy adwokata. Przy czym podkreślić należy, że na obecnym etapie postępowanie pomoc ta nie jest konieczna, w myśl bowiem art. 175 § 1 oraz art. 194 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi staje się ona niezbędna dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto zgodnie z art. 6 cyt. wyżej ustawy sąd winien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Wobec tego wydatki ponoszone przez stronę na wynagrodzenie fachowego pełnomocnika nie mogą korzystać z pierwszeństwa przed wydatkami z tytułu kosztów postępowania sądowego. Przywołane okoliczności sprawy, pomimo oświadczenia o złej sytuacji materialnej skarżącego, nie dają podstaw do przyjęcia poglądu, że skarżący jest osobą ubogą, źle sytuowaną materialnie, której nie stać na pokrycie kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe uznać należało, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.