I SA/Ke 575/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi W. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] r. [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. 1. Postanowienie organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (Kolegium, SKO) postanowieniem z [...] r. nr [...] odmówiło W/ D. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Wójta Gminy Ł. z [...] r. nr [...] ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2017. 1.2. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że decyzją z [..] r. nr [...] Wójt Gminy Ł. ustalił W.D., J. M., J. K. i B. N. łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2017 w kwocie 8590 zł. Od tej decyzji odwołanie wniósł W. D.. Kolegium stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Decyzja Wójta Gminy Ł. została bowiem, według załączonego do akt sprawy potwierdzenia odbioru, doręczona W.D. 31 maja 2017 r., natomiast odwołanie zostało nadane 16 czerwca 2017 r. Zgodnie zaś z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Czternastodniowy termin wniesienia odwołania od decyzji z 29 maja 2017 r. upłynął zatem 14 czerwca 2017 r. W.D. 12 lipca 2017 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że 14 czerwca 2017 r. przekazał odwołanie do Biura Rachunkowego D. sp. z o.o. z siedzibą w T., w celu nadania przesyłki. Listy z tego Biura odbiera listonosz z Urzędu Pocztowego nr 002 w I., który nadaje je tego samego dnia, a na następny dzień przynosi potwierdzenia nadania listów ze stemplem pocztowym. W.D. wskazał także, że o tym, że odwołanie od decyzji zostało nadane 16 czerwca 2017 r. dowiedział się z pisma Wójta Gminy Ł., które otrzymał 5 lipca 2017 r. 1.3. Kolegium wskazało na art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej określający przesłanki przywrócenia terminu. W ocenie Kolegium wyjaśnienie strony nie mogło skutkować przywróceniem terminu do wniesienia odwołania. Wskazano na art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, określający termin wniesienia odwołania oraz art. 12 § 6 Ordynacji podatkowej określający sytuacje, w których termin uważa się za zachowany. Zdaniem Kolegium, nic nie stało na przeszkodzie, aby odwołanie nadać przed upływem terminu do jego wniesienia w sposób oznaczony w art. 12 § 6 Ordynacji podatkowej, a zwłaszcza wysłać je w drodze dokumentu elektronicznego bądź nadać w placówce pocztowej. Wybór sposobu nadania odwołania obciąża odwołującego. Skoro wnioskodawca pismo pozostawił w Biurze Rachunkowym, a nie w placówce pocztowej, to musiał się liczyć z ewentualnymi negatywnymi konsekwencjami takiego wyboru. Tym bardziej, że działanie przez inne osoby zawsze wywołuje skutki dla osoby zlecającej. Wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że zaistniały okoliczności skutkujące nie możnością wniesienia odwołania w terminie ustawowym. W żaden sposób nie wskazał również jaka była przyczyna nie nadania przesyłki przez listonosza. Kolegium zwróciło ponadto uwagę, że odwołanie zostało przekazane do Biura Rachunkowego w ostatnim dniu terminu do jego złożenia. To również wskazuje, iż należało zachować szczególną ostrożność przy takim wyborze, bowiem jakiekolwiek opóźnienie mogło i przyniosło negatywne skutki. 1.4. Zdaniem Kolegium wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że odwołanie nie zostało wniesione w terminie ustawowym na skutek okoliczności od niego niezależnej. Wręcz przeciwnie, wskazane przez niego okoliczności wskazują, że odwołanie zostało wniesione po terminie na skutek braku zachowania należytej staranności. Wnioskodawca jest stroną kilku postępowań podatkowych, prowadzonych również przed Kolegium, zna zatem przepisy procedury podatkowej i wie jakie ciążą na nim obowiązki i jakie są skutki ich niedopełnienia. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na powyższe postanowienie W.D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej: 1. art. 162 § 1 przez jego niezastosowanie w sprawie, podczas gdy uprawdopodobniono, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącego; 2. art. 187 § 1 przez dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny. 2.2. Uzasadniając zarzuty skarżący wskazał, że Kolegium podniosło okoliczność, która nie ma decydującego znaczenia dla sprawy. W ocenie strony nie jest bowiem najistotniejsze to, że powierzyła nadanie przesyłki biuru rachunkowemu lecz to, że listy w celu nadania odbiera od spółki pracownik poczty i świadczy usługę wysyłki listów zgodnie z dyspozycją nadawcy. Czynność nadania pisma procesowego została więc powierzona nie biuru rachunkowemu, lecz pracownikowi poczty. W takiej sytuacji skarżący mógł być więc pewien, że zostanie ono nadane tego samego dnia. Zdaniem strony w sprawie zaszły wszystkie przesłanki przywrócenia terminu z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. 2.3. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o oddalenie skargi. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U.2017.1369), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Stan faktyczny sprawy znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. 3.2. W sprawie bezsporne jest, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Ł. z [...] r. [...] ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2017, która została skarżącemu prawidłowo, w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej doręczona [...] r. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W niniejszej sprawie termin ten upłynął 14 czerwca 2017 r., a odwołanie zostało wniesione 16 czerwca 2017 r. (data stempla pocztowego). W związku z powyższym Kolegium [...] wydało postanowienie nr [...] stwierdzające opisane uchybienie terminu. 3.3. Termin do wniesienia odwołania jest terminem do dokonania czynności procesowej (termin procesowy). Gdy czynność procesowa nie została przez stronę dokonana w terminie, wówczas zachodzi uchybienie terminu w postępowaniu podatkowym, co powoduje jej bezskuteczność prawną. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest, uregulowana w art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z powołanym przepisem w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie dopełniając czynności, dla której był określony termin. Z powołanych regulacji wynikają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, tj. 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. 3.4. W sprawie spór koncentruje się wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy wnioskującego. Oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy należy odwołać się do obiektywnych mierników staranności. O braku winy można mówić wówczas, gdy nawet przy użyciu przez stronę największego w określonym stanie faktycznym wysiłku, nie była ona w stanie przezwyciężyć przeszkody, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie (zob. wyrok NSA z dnia 14 maja 2008r. sygn. akt I FSK 695/07, lex nr 541861). Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Warunek braku zawinienia w uchybieniu należy przy tym oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Przepis art. 162 Ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji (wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. II FSK 511/07, lex nr 495595 i z dnia 19 maja 2011r. sygn. akt I FSK 152/10, lex nr 1027931). Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. 3.5. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że ocena organu zgodnie, z którą strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu było niezależne od skarżącego, jest prawidłowa. Spóźnienie skarżący usprawiedliwił bowiem tym, że nadał przesyłkę w biurze rachunkowym, z którego listy odbierał listonosz i nadawał je tego samego dnia. Skarżący twierdzi, że w takiej sytuacji mógł być pewien, że przesyłka z odwołaniem zostanie nadana w terminie. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że sposoby nadania przesyłek ściśle określają przepisy Ordynacji podatkowej. Nie przewidują one skutecznego nadania przesyłki w biurze rachunkowym. W świetle art. 12 § 6 Ordynacji podatkowej skuteczność taką zapewnia nadanie przesyłki przed upływem terminu do wniesienia odwołania (w tym w ostatnim dniu upływu terminu) w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe ewentualnie wysłanie pisma w formie dokumentu elektronicznego. Spóźnienia nie uzasadnia ponadto okoliczność obierania korespondencji z biura przez listonosza. Powołana wyżej regulacja nie zapewnia bowiem skuteczności nadania przesyłki poprzez powierzenie jej listonoszowi. Przekazanie przesyłki listonoszowi nie jest tożsame z jej nadaniem. Okoliczność taką należy rozpatrywać w kategoriach posłużenia się osobą trzecią. Z kolei działanie przez inne osoby wywołuje skutek dla zleceniodawcy. Osoba, która zleciła dokonanie czynności osobie trzeciej, ponosi odpowiedzialność za wybór tej osoby i jej działanie w powierzonym zakresie. Innymi słowy wina osoby trzeciej obciąża stronę postępowania. Podsumowując należy stwierdzić, że czynności podejmowane przez skarżącego zmierzające do wysłania odwołania nie wyczerpują pojęcia "nadanie odwołania przed upływem ustawowego terminu do jego wniesienia w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego" użytego w art. 12 § 6 Ordynacji podatkowej. Wybrany przez skarżącego sposób nadania odwołania nigdy nie może dawać pewności, że przesyłka zostanie nadana przed upływem terminu. W świetle powyższego, jak prawidłowo zauważyło Kolegium, przekazanie odwołania do biura rachunkowego w celu jego nadania w ostatnim dniu terminu do jego złożenia należy ocenić w kategorii braku zachowania przez skarżącego jakiejkolwiek staranności. 3.6. W konsekwencji uzasadnione jest stanowisko, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Ł. z [...] r. nr [...] ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2017. Tym samym Kolegium było uprawnione do odmowy skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym zarzuty naruszenia art. 162 § 1 i art. 187 Ordynacji podatkowej są nieuzasadnione. Okoliczności faktyczne sprawy nie wskazują bowiem na to, że skarżący użył możliwie największego wysiłku umożliwiającego zachowanie terminu do wniesienia odwołania. 3.7. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku.