I SA/Ke 576/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dni 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi W. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. 1. Postanowienie organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (Kolegium, SKO) postanowieniem z [...] r. nr [...] po zapoznaniu się z odwołaniem W.D. od decyzji Wójta Gminy Ł. z [...] r. nr [...] w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2017, stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. 1.2. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja wydana przez Wójta Gminy Ł. [...] r. ustalająca łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2017 według załączonego do akt sprawy potwierdzenia odbioru W.D. doręczona została 31 maja 2017 r. Decyzję odebrał pełnoletni domownik – J. S.. Następnie 16 czerwca 2017 r. zostało nadane odwołanie od tej decyzji. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Czternastodniowy termin wniesienia odwołania od ww. decyzji z [...] upłynął 14 czerwca 2017 r. Zdaniem Kolegium, powyższe okoliczności wskazują, że odwołanie złożone zostało z uchybieniem obowiązującego terminu. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na powyższe postanowienie W.D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej poprzez wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania przed rozpoznaniem wniosku skarżącego o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia odwołania. 2.2. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że postanowieniem z 6 września 2017 r. Kolegium stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Ł. z 29 maja 2017 r. w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2017. Z kolei postanowieniem z 7 września 2017 r. ten sam organ odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji. Powołując się na orzecznictwo NSA stwierdził, że Kolegium naruszyło kolejność wydawania postanowień administracyjnych. W wypadku złożenia odwołania po terminie wraz z prośbą o jego przywrócenie organ odwoławczy nie może bowiem wydać postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania przed rozpatrzeniem wspomnianej prośby. Uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu wyłącza bowiem możliwość wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. 2.3. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazało na orzeczenia sądów administracyjnych, z których wynika, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony — po wniesieniu odwołania czy jednocześnie z nim. Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U.2017.1369), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Stan faktyczny sprawy znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. 3.2. Zgodnie z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W przypadku uchybienia terminowi do wniesienia odwołania organ stwierdza ten fakt w formie postanowienia. Postanowienie to jest ostateczne (art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 Ordynacji podatkowej). Wyznaczenie przez ustawodawcę ram czasowych do dokonania określonych czynności w toku postępowania (w niniejszej sprawie wniesienia odwołania od decyzji) poprzez wskazanie w ustawie terminów, których uchybienie powoduje bezskuteczność czynności, ma na celu usunięcie stanu niepewności w stosunkach procesowych (co do dalszego biegu czy też zakończenia postępowania). Uchybienie ustawowego terminu powoduje więc bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego względem kwestionowanej decyzji. 3.3. W sprawie bezsporne jest, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Ł. z [...] r. nr [...] ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2017, która została skarżącemu prawidłowo, w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej doręczona 31 maja 2017 r. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W niniejszej sprawie termin ten upłynął 14 czerwca 2017 r., a odwołanie zostało wniesione 16 czerwca 2017 r. (data stempla pocztowego). W konsekwencji organ prawidłowo stwierdził, że odwołanie od ww. decyzji zostało wniesione po terminie, co zobowiązywało organ do wydania zaskarżonego postanowienia. Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy bowiem od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Istotne przy tym jest, że 12 lipca 2017 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, a Kolegium, po rozpatrzeniu tego wniosku, postanowieniem z 7 września 2017 r. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 3.4. Spór w sprawie dotyczy natomiast kwestii kolejności rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu i wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Skarżący twierdzi bowiem, że pierwszą czynnością organu powinno być rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. Z kolei organ uważa, że w pierwszej kolejność należy stwierdzić uchybienie danego terminu. Odnosząc się do tak zarysowanego sporu Sąd podzielił poglądy wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którymi wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Zgodnie bowiem z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o przywrócenie terminu. Jeśli zatem na tak postrzeganą instytucję prawną nałoży się, powszechnie akceptowany w orzecznictwie, obowiązek orzekania w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, to nie powinno budzić większych i uzasadnionych wątpliwości, która ze spraw powinna obejmować badanie kwestii prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz ustalenia daty wniesienia odwołania, a następnie przełożenia tych ustaleń na odpowiedni do nich język procesowy. Wyniki takiego badania stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku skutkować powinno (w znaczeniu - musi) stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Stwierdzenie więc uchybienia terminowi przed rozpatrzeniem wniosku o jego przywrócenie nie jest działaniem przedwczesnym. Argumentem, niedostrzeganym w części judykatów, który należało uwzględnić w niniejszych rozważaniach jest też bezwarunkowy charakter art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wynikający między innymi ze zwrotu "organ odwoławczy stwierdza". Dodać więc należało i to, że stwierdzenie uchybienia terminowi następuje w trybie działania z urzędu (aczkolwiek w sensie sprawczym z impulsu wnioskodawczego w postaci wniesionego odwołania), a przywrócenie terminu tylko na wniosek zainteresowanego (por. wyroki NSA z 29 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 2288/15, 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1443/11, 14 września 2016 r. sygn. akt I FSK 351/16, 20 października 2016 r. sygn. akt I GSK 1900/14; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 3.5. W konsekwencji w niniejszej sprawie organ był uprawniony do rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania po wydaniu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia tego odwołania. Z tych względów zarzut skargi jest nieuzasadniony. 3.6. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku.