I SA/Ke 60/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2017 r. sprawy ze skargi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. Ś.Oddział Regionalny w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2013 r. oddala skargę. 1.Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania. 1.1 Decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ( Kolegium; organ) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta J. z [...] r. nr [...] w sprawie określenia, Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (Agencja) zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2013 w kwocie 3.901,00 zł. 1.3. Kolegium wskazało na przepis art. 3 ust 1 pkt. 4 lit. a ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz.U.2014 poz. 849 z póz zm.) dalej "u.p.o.l." definiujący podatnika podatku od nieruchomości odnoszący się do posiadaczy nieruchomości stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego. Wskazał, że dla powstania obowiązku o którym mowa w tym przepisie posiadanie określonego tam przedmiotu musi wynikać z umowy zawartej z właścicielem lub innego aktu prawnego pochodzącego od właściciela, a nie z umowy zawartej z innym niż właściciel podmiotem chyba, że podmiot ten zawierając taką umowę działa w imieniu i na rzecz właściciela. 1.4. Z ustalonego w spawie stanu prawnego nieruchomości wynika, że Agencja na podstawie umowy najmu zawartej w dniu 11 czerwca 2007 r., aneksowanej w roku 2011 wynajmuje od gminy (w imieniu której działa podmiot o nazwie " Administracja i Obsługa" ) lokal o powierzchni 533,70 m2. Pierwotną umowę najmu z dnia 11.06.2007 r. zawarto pomiędzy Gospodarstwem Pomocniczym przy Urzędzie Miejskim w J. - administratorem nieruchomości gminnej położonej przy ulicy R. 12 jako wynajmującym a Agencją. Przy zawieraniu umowy najmu lokalu w imieniu Gminy J. działał kierownik Gospodarstwa Pomocniczego P.W., na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Burmistrza J.. Z dniem 1 stycznia 2011 r. utworzono jednostkę budżetową pod nazwą "Administracja i obsługa", której przedmiotem działalności jest wykonywanie zadań w zakresie administrowania budynkami stanowiącymi własność gminy J. zlokalizowanymi m.in.: przy ul. R. 12. Podmiotowi temu na mocy § 4 Uchwały nr LXV/450/10 Rady Miejskiej w J. przekazane zostało mienie będące w użytkowaniu Gospodarstwa Pomocniczego "Administracja budynków" przy Urzędzie Miejskim J.. Działalnością "Administracji i obsługi" kieruje Kierownik jednoosobowo na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Burmistrza Miasta J.. Z kolei z aneksu do przedmiotowej umowy nr 4/2011 wynika, że Agencja jest posiadaczem lokalu usytuowanego w J. przy ul. R. 12 o łącznej powierzchni 533,7 m2. Ze znajdującego się w aktach sprawy statutu podmiotu o nazwie "Administracja i obsługa" wynika, że jest on jednostką budżetową Gminy J., który realizuje zadania polegające na administrowaniu m.in.: budynkami przy ul. R. 12. Kolegium podniosło, że jednostki budżetowe, nie mają osobowości prawnej. Są one zaliczane do tzw. jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej. Cechą charakterystyczną tych jednostek, na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy, jest to, że pełnią one funkcję reprezentanta interesów jednostek samorządu i podejmują za niego czynności. Jednakże każda czynność cywilnoprawna jednostki organizacyjnej jest czynnością gminy dokonaną w jej imieniu i na jej rzecz dlatego też nie mogą one być podmiotem prawa własności nieruchomości albo obiektu budowlanego niezwiązanego trwałe z gruntem. Prawo własności przysługuje nie tym j jednostkom, ale jednostce samorządu terytorialnego jako osobie prawnej. Biorąc powyższe pod uwagę, organ uznał, że Agencja jest podmiotem, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt. 4 a u.p.o.l w brzmieniu obowiązującym w 2013 r. Przedmiot opodatkowania oddany został stronie w drodze umowy najmu przez Gminę J., w imieniu której działał kierownik jednostki na podstawie udzielonego pełnomocnictwa. Końcowo, odnosząc się do zarzutu odwołania wskazującego, że czynsz najmu obejmował podatki i opłaty Kolegiom wyjaśniło, że obowiązek podatkowy kształtują zapisy ustaw podatkowych, a nie zapisy umowy cywilnoprawnej najmu lokalu. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na decyzję opisaną w pkt 1.1 uzasadnienia, Agencja złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 122 Ordynacji podatkowej polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego niezgodnego ze stanem rzeczywistym, że Agencja nie zapłaciła podatku od nieruchomości, podczas gdy Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uiściła w Gminie należny podatek od nieruchomości za rok 2016 w wysokości 4 099,00 zł. wpłacając go razem z należnym czynszem za najem lokalu; - art. 6 ust.9 pkt.3 u.p.o.l. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż ARiMR wpłaciła należny podatek od nieruchomości za rok 2016 na rachunek Gminy J.; - art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. poprzez błędną wykładnię tego przepisu, polegającą na błędnym przyjęciu, że podatnikiem podatku od nieruchomości należnego za lokal przekazany Agencji na podstawie umowy najmu, który to lokal użytkowany jest przez wynajmującego (jednostkę budżetową) jest najemcą lokalu czyli ARiMR. 2.2. W uzasadnieniu skargi Agencja podniosła, że jako najemca płaciła wynajmującemu kwotę czynszu obejmującą między innymi podatki i opłaty dotyczące nieruchomości, przez co należy rozumieć należny podatek od nieruchomości. W ocenie strony od dnia zawarcia umowy najmu w roku 2007 do roku 2016 r. tj. przez 9 lat wynajmujący, którym w rzeczywistości była Gmina J. w imieniu której działało najpierw Gospodarstwo Pomocnicze, a następnie jednostka budżetowa o nazwie Administracja i Obsługa, pobierała od strony podatek od nieruchomości od wynajmowanego lokalu. W tym czasie Gmina J. kierowana przez Burmistrza Miasta, nigdy nie kwestionowała wysokości, sposobu ani terminu zapłaty przez stronę podatku od nieruchomości. 2.3.W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2016.718), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę, w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. 3.2. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy skarżąca Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie, jako najemca lokalu położonego w J. przy ul. R. 12, powinna być podatnikiem podatku od nieruchomości. Zgodnie z treścią przepisu art. 3 ust. 1 pkt 4a u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem (...) lub innego tytułu prawnego (...). Tak więc, z przepisu tego jasno wynika, że podatnikiem podatku od nieruchomości będzie podmiot (osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna), który objął w posiadanie nieruchomość lub obiekt budowlany w części, bezpośrednio od właściciela tj. w rozpatrywanym przypadku od Gminy, w wyniku zawartej umowy albo na podstawie innego tytułu prawnego. Przy czym ustawodawca nie określił bliżej – wymienionej w przepisie "umowy", co oznacza, że umową taką będzie każdy dwustronny stosunek obligacyjny przenoszący posiadanie danego przedmiotu – podlegającego opodatkowaniu – z właściciela (Gminy) na inny podmiot. Niezależnie od tego czy posiadanie, wymienione w cytowanym przepisie, wynika z umowy lub innego tytułu prawnego, ma ono charakter posiadania zależnego, o którym mowa w art. 336 k.c. Posiadaczem zależnym w rozumieniu tego przepisu jest ten kto faktycznie włada rzeczą jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. W orzecznictwie podkreśla się, że tak jak posiadacz samoistny nie traci posiadania w wyniku oddania rzeczy innej osobie w posiadanie zależne, tak – w drodze analogii do art. 337 k.c. – posiadacz zależny nie traci posiadania w wyniku oddania rzeczy innej osobie w dalsze posiadanie zależne (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 listopada 1993 r., sygn. akt II CRN 130/03 – Biuletyn SN 1994/1/21). W każdym przypadku podatnikiem podatku od nieruchomości będzie wyłącznie ten podmiot (posiadacz zależny), który swe posiadanie wywodzi z umowy zawartej z Gminą lub z innego tytułu prawnego ustanowionego lub udzielonego bezpośrednio przez Gminę. Przy czym podkreślenia wymaga, że dla powstania obowiązku, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l posiadanie określonego tam przedmiotu, musi wynikać z umowy zawartej z właścicielem lub innego aktu prawnego pochodzącego od właściciela, a nie z umowy zawartej z innym niż właściciel podmiotem chyba, że podmiot ten zawierając taką umowę działa w imieniu i na rzecz właściciela. Tak więc, warunkiem zastosowania tego przepisu jest ustalenie, że w danym okresie istniała ważna umowa lub inny tytuł prawny pochodzący od Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jako właściciela nieruchomości lub obiektu budowlanego, dające uprawnienie do władania rzeczą w oznaczonym zakresie. 3.4. W ocenie Sądu, okoliczność ta została dostatecznie wykazana przez organy podatkowe. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest to, że skarżącą z Gminą J. łączy umowa najmu lokalu użytkowego położonego w J. przy ul. R. 12, zawarta w dniu 11 czerwca 2007 r. Przy jej zawieraniu, w imieniu Gminy J. działał kierownik Gospodarstwa Pomocniczego P.W. na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Burmistrza J.. Pełnomocnictwo obejmowało składanie oświadczeń woli w imieniu gminy przy zawieraniu umów pozostających w sferze działania gospodarstwa. Gospodarstwo pomocnicze jako pomocnicza jednostka budżetowa, jak wynika z jego statutu dysponuje składnikami majątkowymi Gminy J., które zostały przekazane jej w administracje. Z koli aneks do tej umowy nr 4/2011 w imieniu Gminy podpisany został przez kierownika jednostki budżetowej pod nazwą "Administracja i obsługa". Jednostka ta została utworzona z dniem 1 stycznia 2011 r. na mocy uchwały Rady Miejskiej w J. z dnia 28 października 2010 r. nr LXV/450/10 dalej "uchwała". Zgodnie z § 2 uchwały, przedmiotem działalności jednostki jest wykonywanie zadań w zakresie administrowania budynkami zlokalizowanymi między innymi przy ul. R. 12. ( § 2 uchwały). Podmiotowi temu, na mocy § 4 uchwały przekazane zostało mienie będące w użytkowaniu Gospodarstwa Pomocniczego. Zgodnie natomiast ze statutem jednostki budżetowej, stanowiącym załącznik do uchwały, działalnością "Administracji i obsługi" kieruje kierownik. Kierownik ten działa jednoosobowo na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Burmistrza Miasta J.. (§ 3 pkt. 1 i 3 statutu). Z powyższego jednoznacznie wynika, że przedmiot opodatkowania oddany został stronie skarżącej w drodze umowy najmu przez właściciela tj. Gminę J., w imieniu której działał kierownik jednostki budżetowej na podstawie udzielonego pełnomocnictwa. Agencja jest zatem podmiotem, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 a u.p.o.l. a zatem, jako posiadacz zależny przedmiotowego lokalu jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie nie mogły mieć także okoliczności, powoływane przez skarżącą, że na ustalony w umowie czynsz składały się już opłaty z tytułu podatku od nieruchomości i były one systematycznie uiszczane. Podkreślenia wymaga, że podatek od nieruchomości jest daniną o charakterze publicznym, zaś czynsz z tytułu najmu ma charakter cywilnoprawny. Przepisy regulujące obowiązek podatkowy – w tym osobę podatnika – mają charakter przepisów powszechnie obowiązujących. Tym samym postanowienia umów cywilnoprawnych nie mogą uchylać ani modyfikować obowiązków podatkowych wynikających z mocy ustawy. W odniesieniu do podatku od nieruchomości w tym, kto jest podmiotem podatku zadecydował ustawodawca w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Dodatkowo wyjaśnienia wymaga, że treść zawartej umowy najmu lokalu, oraz rzeczywisty zamiar stron poprzedzający jej podpisanie, nie podlega badaniu przez sąd administracyjny. Ewentualne spory na tym tle, mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia przed sądami powszechnymi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.