I SA/Ke 612/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu w dniu 18 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. M. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 10 sierpnia 2017 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. T. M. reprezentowany przez pełnomocnika M. M. złożył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Oświadczył, że pozostaje w gospodarstwie domowym z synem w wieku 15 lat i dwiema córkami w wieku 2 i 20 lat, nie wykazał majątku, ani dochodów. Jako zobowiązania i stałe wydatki wykazał alimenty na rzecz syna i starszej córki. Starszy referendarz sądowy na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) dalej: ustawy p.p.s.a., wezwał skarżącego w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma sądowego do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, pod rygorem ujemnych skutków procesowych poprzez: przedłożenie odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego za rok 2016 – w przypadku niezłożenia zeznania podatkowego za 2016 r. przedłożenie stosownych dokumentów potwierdzających niezłożenia zeznania podatkowego za 2016 r.; przedłożenia wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; jeżeli skarżący jest osobą bezrobotną - przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o pozostawaniu przez skarżącego osobą bezrobotną; udokumentowanie wysokości i terminów opłacanych przez skarżącego alimentów na rzecz córki D. i syna K.; oświadczenie i udokumentowanie na czyim utrzymaniu pozostaje córka G.; przedłożenie oświadczenia na okoliczność z jakich źródeł skarżący czerpie środki finansowe na swoje utrzymanie oraz na świadczenia alimentacyjne na rzecz córki D. i syna K., ewentualnie na rzecz córki G., jeżeli ponosi koszty jej utrzymania; przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez skarżącego samochodach (obejmujących ich markę i rok produkcji) oraz zarejestrowanych na nazwisko skarżącego jako właściciela lub współwłaściciela; przedłożenie oświadczenia na okoliczność gdzie aktualnie skarżący zamieszkuje wraz ze wskazaniem adresu oraz danych właściciela nieruchomości; udokumentowanie stanu cywilnego skarżącego – poprzez złożenie aktualnego skróconego odpisu aktu stanu cywilnego. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych argumentując, że skarżący przebywa poza granicami Polski, a jego obecność jest niezbędna do udzielenia żądanych informacji. Starszy referendarz sądowy zarządzeniem z 28 czerwca 2017 r. przedłużył termin sądowy do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych o 14 dni licząc od dnia doręczenia niniejszego zarządzenia. Zarządzenie doręczono prawidłowo 18 lipca 2017 r. W wyznaczonym terminie skarżący nie uzupełnił braków złożonego wniosku. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 10 sierpnia 2017 r. oddalił wniosek skarżącego. Podniósł, że skarżący nie uwiarygodnił w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wyjaśnił, że wezwanie, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., nie zostało przez skarżącego wykonane. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienie od kosztów sądowych. Jego zdaniem, wykazał w sposób dostateczny swoją sytuację materialną, a uzupełnienie wniosku o dodatkowe dokumenty na wezwanie Sądu nie było możliwe w dacie wezwań i nie jest możliwe w chwili obecnej z uwagi na dalszą nieobecność skarżącego. Reprezentujący skarżącego pełnomocnik nie posiada umocowań do realizacji czynności nałożonych wezwaniem Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień i zarządzeń referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W ocenie Sądu, prawidłowe jest postanowienie referendarza sądowego. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym służy osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym służy natomiast osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca winien należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na skutek wskazania przez skarżącego we wniosku dość lakonicznych informacji, starszy referendarz sądowy wezwał go do przedstawienia dodatkowych oświadczeń mających uszczegółowić i potwierdzić dane na temat jego sytuacji życiowej i materialnej. Mimo to skarżący, choć przedłużono mu termin do dokonania tych czynności, nie przedłożył żądanych dokumentów. Tymczasem konstrukcja art. 255 ustawy p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Jest to rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Natomiast niedostarczenie żądanych przez starszego referendarza danych spowodowało, że oświadczenie skarżącego o jego sytuacji majątkowej jest niepełne i niewystarczające do oceny zasadności wniosku. Uniemożliwia dokonanie obiektywnej oceny jaka jest autentyczna sytuacja finansowa skarżącego, a w konsekwencji, czy skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. W ocenie Sądu strona dbająca należycie o swoje spraw i świadoma toczącego się postępowania z jej wniosku o przyznanie prawa pomocy winna tak umocować swojego pełnomocnika, aby podczas jej nieobecności postępowanie mogło się toczyć bez ujemnych skutków procesowych dla strony. Ponadto, skarżący, nawet mimo przedłużenia terminu sądowego, nie wywiązał się z obowiązku pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Brak pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącego uniemożliwił dokonanie oceny przesłanek przyznania prawa pomocy, a to spowodowało oddalenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Końcowo wskazać należy, że wyrok z 12 stycznia 2017 r. oddalający skargę T. M. jest prawomocny od 27 kwietnia 2017 r., a nieuiszczona opłata kancelaryjna od uzasadnienia ww. wyroku stosownie do pouczenia zawartego przy odpisie zarządzenia z 22 lutego 2017 r. zostanie ściągnięta od skarżącego w trybie egzekucyjnym. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego, o czym orzekł w sentencji postanowienia.