I SA/Ke 62/18
WyrokWSA w Kielcach2018-04-19
Skład orzekający: Maria Grabowska, Artur Adamiec, Ewa Rojek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo ustaliły powierzchnię kwalifikującą się do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, uwzględniając wyniki kontroli terenowej i dane z systemu identyfikacji działek rolnych, a także czy prawidłowo zastosowały sankcje w postaci pomniejszenia płatności w przypadku stwierdzenia niezgodności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły powierzchnię kwalifikującą się do przyznania płatności, opierając się na wynikach kontroli terenowej i danych z systemu identyfikacji działek rolnych. Stwierdzone niezgodności, takie jak tereny nieużytkowane rolniczo, podmokłe czy zakrzaczone, uzasadniały pomniejszenie deklarowanej powierzchni i zastosowanie sankcji administracyjnych zgodnie z przepisami unijnymi i krajowymi. Sąd podkreślił, że definicja działki rolnej dla celów płatności różni się od definicji działki ewidencyjnej, a system GIS jest kluczowy do weryfikacji granic.Stan faktyczny
Zespół Środowiskowo-Przyrodniczych Parków Krajobrazowych złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2016 do powierzchni 84,52 ha. Kontrola terenowa wykazała niezgodności w powierzchni wielu działek, co skutkowało stwierdzeniem kwalifikowalnej powierzchni 66,01 ha. Organy administracji, po przeprowadzeniu kontroli i weryfikacji danych, przyznały płatności do mniejszej powierzchni, stosując sankcje za przedeklarowanie. Zespół złożył skargę do WSA, zarzucając nierzetelne przeprowadzenie kontroli, brak ponownej inspekcji terenowej i niewyjaśnienie rozbieżności.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Zespołu Ś. i N. Parków Krajobrazowych w K. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. oddala skargę.
Decyzją z [...] r., nr [...]Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (organ) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K., nr [...] z [...] r. w sprawie przyznania Zespołowi Ś. i N. Parków Krajobrazowych w K. (Zespół) płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.
W uzasadnieniu wskazał, że Zespół złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2016. W przedmiotowym wniosku strona ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności na zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej (dodatkowej) do działek rolnych o łącznej powierzchni 84,52 ha, położonych na działkach ewidencyjnych w obrębach: Stawy, w gminie Imielno oraz U., w gminie K..
Kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzona metodą inspekcji terenowej w gospodarstwie strony w dniach 18-26 października 2016 r. wykazała nieprawidłowości. Dla działki rolnej AC o powierzchni deklarowanej 5,30 ha stwierdzono powierzchnię 4,23 ha, dla działki rolnej AD o powierzchni deklarowanej 1,53 ha stwierdzono powierzchnię 1,15 ha, dla działki rolnej AE o powierzchni deklarowanej 0,15 ha stwierdzono powierzchnię 0,09 ha (w uwagach inspektorzy terenowi wpisali, że na działce jest wyłączenie o powierzchni 0,01 ha i nanieśli pomiar działki na szkic), dla działki rolnej AF o powierzchni deklarowanej 7,53 ha stwierdzono powierzchnię 6,68 ha, dla działki rolnej AH o powierzchni deklarowanej 0,62 ha stwierdzono powierzchnię 0,56 ha, dla działki rolnej Al o powierzchni deklarowanej 0,37 ha stwierdzono powierzchnię 0,76 ha, dla działki rolnej AL o powierzchni deklarowanej 4,86 ha stwierdzono powierzchnię 4,18 ha, dla działki rolnej AŁ o powierzchni deklarowanej 4,05 ha stwierdzono powierzchnię 2,94 ha, dla działki rolnej AM o powierzchni deklarowanej 0,47 ha stwierdzono powierzchnię 0,24 ha, dla działki rolnej AN o powierzchni deklarowanej 5,00 ha stwierdzono powierzchnię 1,90 ha (przedmiotowa powierzchnia składa się z dwóch niespójnych ze sobą powierzchni - kod błędu DR22), dla działki rolnej AO o powierzchni deklarowanej 3,00 stwierdzono powierzchnię 2,64 ha, dla działki rolnej AP o powierzchni deklarowanej 3,62 ha stwierdzono powierzchnię 3,46 ha, dla działki rolnej AT o powierzchni deklarowanej 0,36 ha stwierdzono powierzchnię 0,56 ha (zastosowano kod nieprawidłowości DR22), dla działki rolnej AU o powierzchni deklarowanej 0,51 ha stwierdzono powierzchnię 0,42 ha, dla działki rolnej AX o powierzchni deklarowanej 0,51 ha zmierzono powierzchnię 0,66 ha i zastosowano kod nieprawidłowości DR40 - powierzchnia stwierdzona działki rolnej została zredukowana do powierzchni kwalifikowanej równej 0,51 ha, dla działki rolnej AY o powierzchni deklarowanej 12,75 ha stwierdzono powierzchnię 8,85 ha (z powierzchni stwierdzonej wykluczeniu podlegał między innymi obszar 0,01 ha), dla działki rolnej AZ o powierzchni deklarowanej 16,20 ha stwierdzono powierzchnię 12,91 ha, dla działki rolnej BB o powierzchni deklarowanej 0,75 ha stwierdzono powierzchnię 0,51 ha (zastosowano kod nieprawidłowości DR22), dla działki rolnej F o powierzchni deklarowanej 0,13 ha zastosowano kod nieprawidłowości DR22 i stwierdzono, że działka rolna składa się z dwóch niespójnych części o powierzchniach zmierzonych 0,08 ha i 0,06 ha, dla działki rolnej N o powierzchni deklarowanej 0,10 ha stwierdzono powierzchnię 0,07 ha, dla działki rolnej R o powierzchni deklarowanej 0,12 ha zastosowano kod nieprawidłowości DR22 i stwierdzono, że działka rolna składa się z dwóch niespójnych części o powierzchniach zmierzonych 0,05 ha i 0,09 ha, dla działki rolnej RAR o powierzchni deklarowanej 5,26 ha stwierdzono powierzchnię 4,65 ha, dla działki rolnej S o powierzchni deklarowanej 0,16 ha zastosowano kod nieprawidłowości DR22 i stwierdzono, że działka rolna składa się z dwóch niespójnych części o powierzchniach zmierzonych 0,09 ha i 0,08 ha, dla działki rolnej U o powierzchni deklarowanej 0,38 ha stwierdzono powierzchnię 0,09 ha, dla działki rolnej W o powierzchni deklarowanej 0,41 ha stwierdzono powierzchnię 0,05 ha, dla działki rolnej X o powierzchni deklarowanej 0,38 ha zastosowano kod nieprawidłowości DR50 (granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zgłoszonej we wniosku) i stwierdzono, że obszar działki rolnej
X położony na działce ewidencyjnej nr 1784 wynosi 0,14 ha, dla działki rolnej
Y o powierzchni deklarowanej 0,47 ha stwierdzono powierzchnię 0,26 ha, dla działki rolnej Z o powierzchni deklarowanej 1,11 ha stwierdzono powierzchnię 0,92 ha, dla działki rolnej ŹZ o powierzchni deklarowanej 3,15 ha stwierdzono powierzchnię 2,92 ha. Na dowód dokonanych ustaleń został sporządzony raport z czynności kontrolnych i wykonane zostały szkice i zdjęcia dokumentujące stan faktyczny działek zgłoszonych do płatności. Strona nie wniosła zastrzeżeń do wyników kontroli.
W dniach 18—27 października 2016 r. została przeprowadzona kontrola w zakresie wzajemnej zgodności, która nie wykazała nieprawidłowości. Zespół nie wniósł zastrzeżeń do wyników kontroli.
Organ pierwszej instancji zweryfikował wyniki kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni z danymi z systemu działek rolnych i stwierdził, że dla działek rolnych AF, Al, AŁ, BA i T należy zastosować jako wiążące dane z systemu działek rolnych.
Decyzja z [...] r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K., którą przyznano stronie na rok 2016: jednolitą płatność obszarową w kwocie 17.366,03 zł, płatność za zazielenienie w kwocie 20.218zł, płatność redystrybucyjną w kwocie 4.614,96 zł oraz kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej 465,23 zł, została uchylona decyzją z 10 lipca 2017 Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonano weryfikacji raportu z kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni w wyniku której wprowadzono zmiany w raporcie dotyczące działek rolnych: Al, AŁ, AX, F, R, AE, AN, H, N, U i W. Ustalenia po korekcie zawarte w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni Kierownik Biura Kontroli na Miejscu pismem z 13 września 2017 podtrzymał.
Decyzją nr [...] z [...] r. organ I instancji przyznał stronie płatność w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2016 do powierzchni 66,01 ha jednolitą płatność obszarową w kwocie 17.480,13 zł, płatność za zazielenienie w kwocie 20.248,49zł, płatność redystrybucyjną w kwocie 4.614,91 zł oraz kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej - 467,23 zł.
Rozpatrując odwołanie organ wskazał przepisy, które znajdują zastosowanie; przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r., poz. 278), dalej "ustawa o płatnościach z 5 lutego 2015 r.", wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi, w tym Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 351, ze zm. "rozporządzenie z 12 marca 2015 r.") oraz przepisy unijne, w szczególności: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, ze zm.), Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, ze zm.), Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) Nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 1, ze zm.), Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) Nr 641/2014 z dnia 16 czerwca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 74), Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 171ipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69).
Wyjaśnił, że strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej do działek rolnych o powierzchni 84,52 ha, zaś powierzchnia działek stwierdzona w toku postępowania wynosi 66,01 ha. Na podstawie przeprowadzonej kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono, że część działek deklarowanych we wniosku ma powierzchnię większą od powierzchni kwalifikującej się do płatności określonej w systemie działek rolnych. Oznacza to, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 jest większa niż powierzchnia kwalifikująca się do płatności. Zdaniem organu kontrole na miejscu w gospodarstwie strony zostały przeprowadzone prawidłowo, a sporządzona z nich dokumentacja w postaci raportów spełnia wymagania określone w przepisach (art. 41, art. 43 i art. 72 ust. 1 i 4 rozporządzenia nr 809/2014). Organ podkreślił, że porównanie pomiarów dokonanych w kontroli na miejscu z wyznaczonymi w systemie działek rolnych powierzchniami kwalifikującymi się do płatności PEG wykazało, że przedmiotowe powierzchnie PEG są prawidłowe i w przypadku rozbieżności między powierzchnią stwierdzoną w kontroli na miejscu, a powierzchnią kwalifikującą się do płatności PEG za wiążącą została uznana wyznaczona powierzchnia PEG.
Weryfikując dane z kontroli na miejscu w oparciu o dane z systemu działek rolnych ustalono, że łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi łącznie 18,51 ha. na którą składają się opisane szczegółowo działki ze wskazaniem rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości skutkującymi wykluczeniem w całości lub części powierzchni.
W ocenie organu, weryfikacja zgromadzonego materiału dowodowego pozwalała stwierdzić, że do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 strona zadeklarowała powierzchnie, które nie spełniały warunków kwalifikowalności. Wykluczone powierzchnie stanowiły tereny podmokłe lub bagienne, trzcinowiska, obszary zadrzewione, zakrzaczone, nieużytkowane rolniczo w roku 2016. Płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługują do powierzchni faktycznie użytkowanych rolniczo w ramach powierzchni działki ewidencyjnej, a nie do powierzchni ewidencyjnej deklarowanej działki. Pojęcie działki ewidencyjnej różni się zasadniczo od pojęcia działki rolnej, z tego głównie powodu, że jest ona wyznaczana i rejestrowana wyłącznie dla celów ewidencji gruntów i budynków, a więc dla celów rejestrowych i obejmuje różnego rodzaju użytki gruntowe, w tym rolne. Tak wyznaczony obszar gruntu nie pokrywa się znaczeniowo z decydującą dla celów płatności powierzchnią działki rolnej, rozumianej jako zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw (art. 67 ust. 4 Rozporządzenia Nr 1306/2013).
Skoro strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 84,52 ha., a stwierdzony obszar kwalifikujący się do wnioskowanych płatności wynosi 66,01 ha. różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a ustaloną w toku postępowania administracyjnego wynosząca 18,51 ha, stanowi 28,04% w stosunku do powierzchni stwierdzonej. W takim przypadku zastosowanie znalazły przepisy wynikające z art. 19a ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, zgodnie z którymi w przypadku zawyżenia deklaracji na producenta rolnego należy nałożyć karę administracyjną proporcjonalną do wielkości przedeklarowania. W myśl art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 jeśli obszar zgłoszony do płatności przekracza obszar zatwierdzony do płatności, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub 2 ha. Na podstawie powyższego powierzchnia zatwierdzona do jednolitej płatności obszarowej z uwzględnieniem zmniejszenia z tytułu przedeklarowania wyniosła 38,2450 ha. Stawka płatności wynika z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2016 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2016 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 1702) i wynosi 462,05 zł/ha. Mając na względzie powyższe początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej wyniosła 17.671,10 zł.
Zatwierdzona powierzchnia do płatności JPO - 66,01 ha, stanowiła podstawę do przyznania płatności za zazielenienie zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia Nr 640/2014. W rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1707) podana stawka za zazielenienie w roku 2016 i wynosiła 310,10 zł na 1 ha. Początkowa kwota płatności za zielenienie wyniosła 20.469,70 zł.
Odwołując się do art. 14 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r., organ wyjaśnił, że powierzchnia maksymalna do której może zostać przyznana płatność redystrybucyjna wynosi 27 ha. Jakkolwiek powierzchnia zatwierdzona do jednolitej płatności obszarowej w przedmiotowej sprawie wyniosła 66,01 ha. to zgodnie z art. 18 ust. 3 rozporządzenia Nr 640/2014, jeżeli obszar zgłoszony w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej przekracza limit wyznaczony przez państwa członkowskie, obszar zgłoszony zmniejsza się do tego limitu. Powierzchnia stanowiąca podstawę do płatności dodatkowej została ograniczona do 27 ha. Według stawki z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1708) - 172,79 zł na 1 ha. początkowa kwota płatności dodatkowej wyniosła 4.665,33 zł.
Powyższe kwoty przyznanych płatności zostały pomniejszone ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego na podstawie art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. Organ przedstawił sposób wyliczenia współczynnika korygującego, kwoty pomniejszenia wynikające z jego zastosowania do płatności.
Organ wskazał, że na podstawie art. 26 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. stronie został przyznany zwrot dyscypliny finansowej w wysokości 467,23 zł.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, że położenie działek na terenach zalewowych utrudniało wykonywanie zabiegów agrotechnicznych organ zauważył, że odpowiedzialność za treść wniosku ponosi wnioskujący. Podpisując wniosek o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego strona zobowiązała się między innymi do: niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności lub pomocy finansowej, w szczególności gdy zmiana ta dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego; utrzymywania wszystkich gruntów, na których prowadzona jest działalność rolnicza zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności i tych zobowiązań producent nie dotrzymał. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek niezwłocznego poinformowania organu pierwszej instancji o wystąpieniu siły wyższej, z którego to obowiązku strona się nie wywiązała, bowiem informacja taka została zawarta dopiero w odwołaniu od decyzji z 25 kwietnia 2017 r.
Organ za bezzasadny uznał zarzut strony, że z dokonanych samodzielnie pomiarów przedstawionych w tabeli zawartej w odwołaniu z 10 maja 2017 r. wynika, że powierzchnia użytkowana rolniczo wynosi 77,26 ha. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów, które potwierdzają fakt dokonania pomiaru oraz jego wyników. W kwestii zarzutu, że nie odniesiono się do wszystkich zastrzeżeń zawartych w odwołaniu z dnia 10 maja 2017 r. organ podniósł, że przedmiotowe odwołanie zostało rozpatrzone przez Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w K., co skutkowało wydaniem decyzji z 10 lipca 2017 r. uchylającej decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z 25 kwietnia 2017 r. Ponadto Kierownik Biura Kontroli na Miejscu Ś. Oddziału Regionalnego w K. pismem z 13 września 2017 r. odniósł się szczegółowo do tych zarzutów, odpowiadając na wniesione przez stronę w dniu 4 września 2017 r. zastrzeżenia do skorygowanego raportu z kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Kontrola na miejscu odbyła się w drugiej połowie października co pozwalało stwierdzić, że strona nie dokonała wykoszenia części zadeklarowanych trwałych użytków zielonych w wymaganym terminie tj. do dnia 30 września (31 lipca w przypadku braku realizacji pakietu 5.1). Strona nie przeprowadziła koszenia na działkach zadeklarowanych do płatności wskazując, że tereny te ulegają ze względu na swoje położenie częstym podtopieniom i są trudno dostępne. Nie zgłosiła jednak wystąpienia tych zjawisk jako siły wyższej Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w K. do czego się zobowiązała.
Odnosząc się do twierdzeń strony, że nie wniosła zastrzeżeń do raportu z kontroli na miejscu ponieważ inspektorzy przeprowadzający kontrolę poinformowali ją, że uchybienia są nieznaczne i nie będą skutkowały sankcjami organ wskazał, że raport z czynności kontrolnych został przekazany stronie za pomocą operatora pocztowego i brak jest adnotacji dotyczącej rozmowy z beneficjentem. W przypadku zastrzeżeń, po otrzymaniu raportu z czynności kontrolnych, strona w terminie prawem przypisanym winna zgłosić je wnieść je w formie pisemnej do wykonawcy kontroli. W kwestii działek ewidencyjnych wskazanych w odwołaniu organ wyjaśnił, że nie zostały one przywołane w zaskarżonej decyzji, ponieważ w całości uwzględniały żądnie strony zawarte we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.
Na powyższą decyzję Zespół złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji
i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na sprawy, tj,:
1. art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez zaniechanie powtórnej inspekcji terenowej w gospodarstwie skarżącego i pobieżne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego nie uwzględniającego zastrzeżeń wskazanych w decyzji Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR, nr [...] z [...] oraz rozbieżności podniesionych przez stronę w toku postępowania, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego i oparciem rozstrzygnięcia o niekompletny materiał dowodowy;
2. art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie
w uzasadnieniu decyzji rozbieżności w zakresie powierzchni użytkowanych rolniczo wskazanych w odwołaniu oraz powodów zaniechania powtórnych pomiarów użytków rolnych przez inspektorów terenowych.
W ocenie skarżącego, rozstrzygnięcie zostało oparte o niekompletny materiał dowodowy, który na skutek zaniechania powtórnej kontroli terenowej, nie uwzględniał zastrzeżeń wskazanych w decyzji Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR z 10 lipca 2017r. Uchybienia postępowania wyjaśniającego były na tyle istotne, że konieczne było przeprowadzenie ponownego postępowania administracyjnego z uwzględnieniem zastrzeżeń wskazanych przez organ II instancji, a także rozbieżności podniesionych przez stronę w toku postępowania. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ I instancji ponownie rozpoznający sprawę powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające przy udziale jednostki odpowiedzialnej za kontrole na miejscu, a następnie postępowanie w zakresie prawidłowości ustalenia powierzchni kwalifikującej się do płatności za rok 2016 i po jego powadzeniu ewentualnie ponowne jej wyznaczenie z uwzględnieniem pomiarów wykonanych inspektorów terenowych.
Zdaniem skarżącego organ I instancji powinien dokonać powtórnej kontroli terenowej w gospodarstwie skarżącego i zweryfikować dotychczasowe ustalenia w oparciu o nowe pomiary spornych użytków rolnych, zakwestionowane przez skarżącego w odwołaniu od decyzji. Powtórne postępowanie wyjaśniające ograniczyło się jedynie do weryfikacji raportu z kontroli w oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty, co skutkowało jedynie nieznaczną korektą pierwotnych ustaleń. Organy poprzestały jedynie na prostej weryfikacji dokumentów i nieznacznej korekcie pierwotnych ustaleń kontrolnych. Tym samym w ocenie skarżącego nie rozpoznano istoty sprawy i nie rozwiązano pierwotnych wątpliwości leżących u podstaw uchylenia decyzji.
Skarżący zarzucił, że kontrola została przeprowadzono w sposób nierzetelny zaś sporządzony z niej protokół nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości. Ponadto kontrola ta została przeprowadzona bez udziału skarżącego, co biorąc pod uwagę okoliczności sprawy było wskazane, dla uniknięcia przekłamań. Organ przeprowadzając kontrolę mógł, z dużą dozą prawdopodobieństwa, nieprawidłowo określić granice działek lub dokonać pomiarów dotyczących innych działek aniżeli objętych wnioskiem. Tym bardziej, że przedmiotowe działki są specyficznie położone, granice w terenie są często zatarte a warunki terenowe są trudne.
Teren objęty dopłatami jest w trwałym zarządzie Zespołu Ś.
i N. Parków Krajobrazowych w K. od wielu lat. Z uwagi na wysokie walory przyrodnicze (Natura 2000 - Dyrektywa Siedliskowa i Ptasia, Nadnidziański Park Krajobrazowy) jednostka prowadzi szczegółową ekspertyzę siedlisk przyrodniczych, gatunków fauny i flory podlegających ochronie. Z uwagi na położenie na obszarze tzw. "Śródlądowej Delty Rzeki Nidy" łąki są tutaj okresowo zalewane i trudno dostępne, szczególnie w miesiącach III-V oraz IX- XI. Zatem przeprowadzona kontrola powinna uwzględniać specyfikę obszarów i rodzaj działalności wnioskodawcy, który powinien mieć prawo do czynnego udziału w postępowaniu i składania bieżących wyjaśnień w zakresie sposobu wykorzystywania terenów objętych wnioskiem. Skarżący został powiadomiony o kontroli jedynie telefonicznie, bez podania terminu i zakresu, co spowodowało brak możliwości uczestniczenia w inspekcji terenowej. Ponadto nie wniesiono zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych, bowiem kontrolujący poinformowali jednostkę, że występują nieznaczne uchybienia, nie skutkujące sankcjami finansowymi. Powierzchnie zadeklarowane (PEG) we wniosku o płatności przyjęto na podstawie danych otrzymanych z Powiatowego Biura ARiMR (pismo nr BP238-077-8/WDSPB-ASW/14 z 31 stycznia 2014 r.). Według skarżącego zaskarżona decyzja zawiera szereg rozbieżności w powierzchni użytkowanej rolniczo, stwierdzonej w trakcie kontroli, a faktycznej użytkowanej przez rolnika, według jego własnych pomiarów, które to wyniki przedstawił w formie tabelarycznej. Powierzchnie z pomiarów wykonanych przez skarżącego są rzeczywistymi powierzchniami, które są użytkowane w ramach wyżej wymienionej płatności.
Zarzucił, że działki o numerach ewidencyjnych: 202, 81 i 82, 933, 1757 w trakcie kontroli błędnie zostały zakwalifikowane jako działki rolne niespójne. Sposób ich użytkowania świadczy o zwartym obszarze powierzchni wykorzystywanej rolniczo. Działki o numerach ewidencyjnych 211, 1761, 1767, 1757 z uwagi na wielkość powierzchni PEG nie powinny zostać wykluczone. Rozbieżności pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a faktycznie użytkowaną wynikają z trudnej dostępności terenu, problemów z wytyczeniem granic oraz występowaniem wód opadowych i podsiąkowych w wielu miejscach.
W odpowiedzi na skargę dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione
w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. Sąd na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. połączył do wspólnego rozpoznania sprawy o sygn. I SA/Ke 62/18, I SA/Ke 63/18 i I SA/Ke 64/18.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(t.j. 2017 r. poz. 1369 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o płatnościach z 5 lutego 2015 r. przepisy rozporządzenia z 12 marca 2015 r. oraz przepisy unijne.
Spór w sprawie skoncentrował się na kwestii ustalenia przez organy wielkości powierzchni kwalifikowanej do przyznania płatności, w tym przypadku jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności na zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej. Rozważyć należało, czy, organy obu instancji zasadnie dokonały kwalifikacji powierzchni stwierdzonej w toku kontroli, przyjmując na podstawie jej wyników, że powierzchnia uprawniona do jednolitej płatności obszarowej wynosi 61,01 ha przy zadeklarowanej powierzchni 84,52 ha.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 – 2 ustawy o płatnościach z 5 lutego 2015 r. płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli: rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 - 4 tej ustawy jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej płatnościami obszarowymi są przyznawane do powierzchni działki rolnej: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"; 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Z treści powyżej przywołanych przepisów wynika zatem, iż jednym z warunków uzyskania płatności jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę wnioskującą działki (działek) oraz powierzchni zadeklarowanych działek użytkowanych rolniczo, co do którego strona ubiega się o przyznanie płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji dokonywanej w przez organ administracji i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności.
Narzędziem służącym weryfikacji informacji podanych przez producenta stanowią kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, o których mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o płatnościach z 5 lutego 2015 r. oraz w przepisach prawa wspólnotowego, w tym w art. 24 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) z dnia 17 lipca 2014 r., nr 809/2014.
Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 58 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013 państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (art. 59 ust. 1 rozporządzenia 1306/2013). Przepis art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014 stanowi natomiast, że kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację: a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji; b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków; c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności. Właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy fotointerpretacja ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu (art. 24 ust. 4 rozporządzenia nr 809/2014). W szczególności państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność były składane wraz z określonymi informacjami lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej.
Zgodnie z definicją art. 2 pkt 24 Rozporządzenia Delegowanego Komisji Nr 640/2014. system informacji geograficznej (GIS), oznacza techniki skomputeryzowanego systemu informacji geograficznej o której mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Przepis ten stanowi, że system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność, co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Stosownie do art. 5 ust 1 rozporządzenia 640/2014 system identyfikacji działek rolnych określa się na poziomie działek referencyjnych obejmujących jednostkę gruntu stanowiącego powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 lit e rozporządzenia (UE) NR 1307/2013. Państwa członkowskie mają obowiązek wytyczać działki referencyjne w sposób identyfikowalny, mierzalny, umożliwiający niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację oraz określają w odniesieniu do każdej działki maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 (art. 5 ust. 1 i ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014). Działka referencyjna oznacza wyznaczony obszar geograficzny, któremu przypisany jest niepowtarzalny numer identyfikacyjny i który jest zarejestrowany w systemie identyfikacji działek rolnych państwa członkowskiego o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (art. 2 pkt 25 rozporządzenia Nr 640/2014). W oparciu o wskazany system prowadzone są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu prawidłowości zadeklarowanej powierzchni łącznie z oceną i kontrolą uprawnienia do dopłat.
Z powyższych przepisów wynika m.in., że dofinansowanie do gruntów rolnych jest związane z powierzchnią posiadanych gruntów rolnych, a zatem rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie wymagało przeprowadzenia przez organy postępowania wyjaśniającego, by ustalić, jaka jest ich faktyczna (rzeczywista) powierzchnia i czy spełnia wymogi przyznania płatności. W celu realizacji obowiązków w powyższym zakresie w została przeprowadzona kontrola administracyjna metodą oraz kontrola inspekcji terenowej na miejscu, która ujawniła nieprawidłowości oznaczone kodami błędu: DR13+, DR13-, DR4, DR50, DR51, DR52, DR53, DR22, DR29, a które oznaczają odpowiednio– zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej (działki AC, AD, AE, AH, AF, AL, AŁ, AM, AN, AO, AP, AU, AY, AZ, BB, R, RAR, X, Z, ŻZ) - zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej (działki AI, AT, AX,) – stwierdzona w wyniku kontroli powierzchnia działki rolnej nie spełnia warunku minimalnej wymaganej powierzchni -01ha (działki AE, F, N, U, W) - granice upraw wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku (działki AI, AŁ, AX, X), - stwierdzono obszar tymczasowo nie kwalifikujący się do płatności (działki AC, AD, AE, AH, AF, AL, AŁ, AM, AP, AT, AU, AX, BA, BB, K, L, N, O, T, U, W, Y, Z, ŹZ ) – powiększenie zasięgu pola zagospodarowania (działki AA. AC, AD, AE, AF, AH, AŁ, AR, AU, BB, I, J, M, N, R, RAR, S, X, ŹZ) – zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania (działki AI, AX, P, S) - działka rolna jest niespójna (działki AC, AN, AT, BB, F, H, R, S) – działka rolna położona jest na nie zadeklarowanej działce referencyjnej (działka AN). Kod DR37 został zastosowany do działek których identyfikacja granic została przeprowadzona na podstawie danych GIS (działki AF, AH, AI, AK, D, H, I, K, L).
Sąd podziela stanowisko organów o przyznaniu mocy dowodowej raportowi nr 9013-00000018331/16. z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, (po korekcie w zakresie działek AI, AŁ, AX, F, R, AE, AN, H, N, U i W). Raport z przedmiotowej kontroli zdaniem sądu obiektywnie przedstawiał stan zagospodarowania działek, co dodatkowo potwierdzone zostało stosowną dokumentacja fotograficzną. Raport ten stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., został sporządzony w przepisanej formie, przez powołany do tego podmiot. Jego ustalenia w powiązaniu z obszerną dokumentacją fotograficzną, graficzną (szkice), kontrolą administracyjną w oparciu o system identyfikacji działek rolnych dają podstawę do ustalenia, że obszar kwalifikujący się do wnioskowanych płatności jest mniejszy od deklarowanego o 18,51 ha i wynosi 66,01 ha. Podkreślić należy, że organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zlecił ponowną weryfikację raportu z kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni w wyniku której w raporcie zostały wprowadzone zmiany. Zastrzeżenia strony zostały rozpatrzone pismem z 13 września 2017 r. Wbrew zarzutom strony w decyzji z 10 lipca 2017 r. organ odwoławczy wskazując zakres prowadzonego postępowania wyjaśniającego nie wskazywał na konieczność przeprowadzenia ponownej kontroli na miejscu.
Przeprowadzona kontrola na miejscu doprowadziła do skorygowania powierzchni uprawnionych do płatności w związku z ujawnieniem okoliczności, możliwych w ramach bezpośrednich oględzin – takich jak stwierdzenie np. obszarów wykluczających płatność, tereny podmokle, bagienne rozlewiska, trzcinowiska, obszary zakrzaczone, zadrzewione, nie użytkowanych rolniczo w bieżącym roku lub dłużej (brak wykoszeń), czy ustalenie, że faktyczna powierzchnia upraw nie odpowiada deklarowanej, co skutkowało pomniejszeniem powierzchni deklarowanej do płatności. Dokonując ustaleń w powyższym zakresie, organy obu instancji prawidłowo obliczyły, porównując w odniesieniu do konkretnych działek (opisanych w decyzji) powierzchnię deklarowaną i stwierdzoną podczas kontroli.
Skarżący nie zgłaszał konkretnych zarzutów zarówno do raportu pierwotnego jak i raportu po dokonaniu korekty, odwołując się wyłącznie do treści odwołania od pierwotnej decyzji. Także skarga ogranicza się do ogólnikowego powołania się na wyniki własnego pomiaru, oraz nieprawidłowego określenia granic działek wynikającego z braku udziału skarżącego w czynnościach kontrolnych. Należy zauważyć, że w celu określenia powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do płatności organ oprócz inspekcji terenowej dokonywał identyfikacji działek na podstawie danych GIS. O ile bowiem kontrola w terenie pozwala na ustalenie stanu faktycznego w terenie, to nie umożliwia ona precyzyjnego odniesienia tych pomiarów do granic działek ewidencyjnych. Ustalenia poczynione w oparciu o system GIS umożliwia natomiast nałożenie obrazu działki rolnej na mapy ewidencyjne – co wynika z samej technologii pomiaru i stosowanej metody. Pozwala to na ustalenie, czy faktyczne powierzchnie upraw wykraczają poza granice działki referencyjnej, zadeklarowanej we wniosku. Istotnym jest, że w sytuacji, rozbieżności pomiędzy powierzchnią stwierdzoną w kontroli na miejscu a powierzchnią kwalifikującą się do płatności PEG organy za wiążącą przyjmowały powierzchnię PEG. Podkreślenia wymaga, że definicja gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności bezpośrednich wynikająca z przepisów wspólnotowych (art. 32 ust 2 rozporządzenia nr 1307/2013) nie jest tożsama z powierzchnią użytków rolnych, które są definiowane w Ewidencji Gruntów i Budynków. Z powyższego względu powierzchnie użytków rolnych określone w systemie ewidencji nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej dla jednolitej płatności obszarowej. Dla ustalenia obszaru kwalifikowanego do płatności konieczne jest ustalenie zarówno faktycznej powierzchni upraw (po uwzględnieniu wyłączeń) tj. powierzchni działki rolnej – co jest możliwe i miało w niniejszej sprawie miejsce na podstawie kontroli na miejscu, jak i odniesienie granic tych upraw do granic działek referencyjnych. Pomniejszenie deklarowanej płatności może być z kolei zarówno wynikiem stwierdzenia, że ustalona wyniku kontroli powierzchnia działki rolnej jest inna, niż deklarowana, jak również ustalenia, że granice działki rolnej przebiegają w ten sposób, że część jej powierzchni znajduje się poza deklarowanymi działkami referencyjnymi, że działka nie spełnia wymogu minimalnej powierzchni, ewentualnie zachodzi niespójność działek - zadeklarowano kilka nie sąsiadujących ze sobą działek rolnych jako jedną działkę. Każdy z powyższych przypadków rozbieżności uprawnia organ do pomniejszenia płatności, choć na innej podstawie – co w niniejszej sprawie znalazło wyraz właśnie w przypisanych tym niezgodnościom kodach błędów.
Za chybione należy zatem uznać zarzuty skargi, dotyczące nieprawidłowego, ustalenia powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do przyznania wnioskowanych płatności. Strona nie kwestionuje, że część powierzchni zadeklarowanych do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie spełniała warunków kwalifikowalności – trzcinowiska, obszary zakrzaczone, zadrzewione, że nie była użytkowana rolniczo z tym, że zarzuca nie uwzględnienie przez organ położenia deklarowanych działek na obszarze okresowo zalewowym, trudno dostępnym, szczególnie w miesiącach marzec - maj i wrzesień - listopad. Sąd podziela argumentację organu, że jakkolwiek zgodnie z art. art. 4 ust 1 rozporządzenia 640/2014 beneficjent zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru, który był kwalifikowany w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, to warunkiem jest zgłoszenie na piśmie przypadku siły wyższej właściwemu organowi z odpowiednimi dowodami w terminie piętnastu dni roboczych od dnia w którym beneficjent jest w stanie dokonać tej czynności. Skarżący nie powiadamiał we właściwym terminie o wystąpieniu zdarzeń, które mogły być oceniane w kategoriach siły wyższej.
Nie jest uzasadniony zarzut skarżącego dotyczący rozbieżności między powierzchnią użytkowaną rolniczo ustaloną przez organ (66,01 ha) a powierzchnią ustaloną przez skarżącego (77,26 ha). Skarżący tym samym przyznaje przedeklarowanie powierzchni użytkowanej na spornych działkach. Należy zauważyć, że skarżący poza wskazaniem formie tabelarycznej własnych pomiarów nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających fakt, termin, sposób dokonania pomiarów, czyli nie podał żadnych danych, które dawałyby możliwość zweryfikowania przedstawionych pomiarów oraz podstawę do podważenia ustaleń organu. Sąd nie znalazł też podstaw do zakwestionowania ustalonych granic obszaru działek. Pomiar dokonany przez przeprowadzających czynności kontrolne nie budzi wątpliwości, został dokonany zgodnie z obowiązującymi standardami w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wskazana w raporcie z kontroli zastosowana technika pomiaru przy pomocy urządzenia GPS niewątpliwie mieści się w ramach określonych w art. 38 rozporządzenia (UE) nr 809/2014 i zapewnia wymaganą jakość pomiaru. Raportu kontroli wynika, że tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,25 metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej, a maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie przekroczyła wartości bezwzględnej 1,0 ha
Podkreślenia wymaga, że postępowanie przed organami ARiMR zostało w istotny sposób zmodyfikowane, stosunku do postępowania uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 3 ustawy o płatnościach z 5 lutego 2015 r.). Organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Przyjęto też zasadę, iż ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści. W świetle wskazanych zasad rządzących postępowaniem w sprawach o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie ma podstaw do poddania w wątpliwość poczynionych przez organy ustaleń, co do powierzchni działek rolnych objętych przedmiotowym wnioskiem, stanu kultury rolnej tych działek i ich wykorzystania rolniczego. Ustalenia te, oparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w tym w toku kontroli na miejscu, nie zostały podważone przez skarżącego żadnym przekonywającym dowodem, uzasadniającym postawienie tym ustaleniom zarzutu dowolności. Skarżący nie podważył ustaleń organu, który dokonał szczegółowej analizy działek zgłoszonych do wsparcia. Treść uzasadnień decyzji obu organów świadczy o tym, że organy wszechstronnie i kompleksowo oceniły cały zebrany materiał dowodowy. Odnosząc się do poszczególnych zadeklarowanych działek, szczegółowo wskazały ustalone błędy oraz skutki w postaci pomniejszenia płatności lub wykluczenia z płatności, przywołując dowody na jakich podstawie ustaleń dokonały. Dotyczy to także działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr 202 - działka rolna AC, nr 81, 82 - działka rolna AN, nr 933 - działka rolna BB oraz nr 1757 - działka rolna T jako niespójne, jak i wykluczenia z płatności działek o numerach ewidencyjnych wykluczenia z płatności działek o numerach ewidencyjnych 211 (AE), 1761 (działka U), 1767 (działka W), 1757 (działka T). Organ pierwszej instancji w odniesieniu do każdej z działek wskazał przyczyny dla których dokonał wykluczeń, przedstawiając normy prawne mające zastosowanie, którą to argumentację podtrzymał organ odwoławczy. Skoro płatność może być przyznana wyłącznie do działki rolnej o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha zasadne jest stanowisko organów, że w przypadku niespełnienia podstawowego wymogu kwalifikującego do płatności wykluczeniu podlega cała zgłoszona działka. Skarżący zgłaszając zarzuty nie uzasadnił na jakiej podstawie wywodzi tezę o błędnej kwalifikacji tych działek. W ocenie Sądu, wyprowadzone w decyzji wnioski i w konsekwencji zastosowane pomniejszenia płatności, znajdują oparcie w faktach ustalonych na podstawie kontroli przeprowadzonej w niniejszej sprawie. Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 107 § 3, art. 11 i art. 8 K.p.a nie jest uzasadniony.
Odnosząc się do zarzutu, przeprowadzenia kontroli bez obecności skarżącego należy uznać go za nieskuteczny. Organy nie mają obowiązku powiadamiania o zamiarze przeprowadzenia kontroli i zagwarantowania stronie uczestnictwa w czynnościach kontrolnych i przeprowadzenie kontroli bez udziału strony nie dyskredytuje jej wyników. W myśl art. 25 rozporządzenia nr 809/2014 kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem, że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni. Przepis ten znalazł odpowiednik w art. 37 ust 4 ustawy o płatnościach z 5 lutego 2015 r. zgodnie z którym czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika, także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 25 rozporządzenia nr 809/2014. Takie brzmienie przepisu wskazuje, że organ nie ma obowiązku powiadamiania o zamiarze przeprowadzenia kontroli. Zasadą mają być raczej kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie rolnika o kontroli ma być wyjątkiem. Ocena w tym zakresie pozostaje w kompetencji organu, który dokonuje jej biorąc pod uwagę celowość takiego powiadomienia dla skuteczności kontroli. Ani powiadomienie o kontroli, ani obecność rolnika przy kontroli nie jest warunkiem ważności jej wyników. Istotne znaczenie ma doręczenie raportu z czynności kontrolnych, co do ustaleń którego rolnik może w określonym terminie zgłosić umotywowane zastrzeżenia (art. 37 ust 6 i ust. 7 ustawy z 2015 r.), czego skarżący nie uczynił.
Po analizie całości materiałów sprawy Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów. Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Zebrano niezbędne dowody do rozstrzygnięcia w sprawie, po czym dokonano prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu decyzji organy przedstawiły argumentację dotyczącą podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. Dlatego też Sąd uznał, że nie doszło w przedmiotowej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało skargę oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło