I SA/Ke 644/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (Kolegium) postanowieniem z dnia [...] r. [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez M. K. odwołania od decyzji z dnia 17 kwietnia 2014 r. wydanej przez Burmistrza Miasta i Gminy D.. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że decyzją stanowiącą przedmiot odwołania, Burmistrz Miasta i Gminy D., po rozpatrzeniu wniosku M. K., odmówił umorzenia zaległości podatkowych - 60% I raty podatku od nieruchomości za rok 2014. Decyzja została doręczona stronie 17 kwietnia 2014 r., co potwierdza adnotacja na decyzji. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania określony w art. 223 § 2 ustawy z dnia 9 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. t.j. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) "Ordynacja podatkowa" upłynął z dniem 2 maja 2014 r. Odwołanie sporządzone w dniu 5 maja 2014 r. zostało wniesione za pośrednictwem organu podatkowego I instancji w dniu 9 maja 2014 r. (prezentata na piśmie), z uchybieniem obowiązującego terminu. Strona nie wnosiła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. M. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., wnioskując o pozytywne rozpoznanie odwołania. W skardze podniósł zarzuty merytoryczne w stosunku do decyzji wymiarowej, eksponując poniesienie szkody związanej z powodzią, która miała miejsce w marcu 2013 r. Zarzucił, że deklaracja U M i G została fizycznie doręczona w dniu 25 kwietnia 2014 r., że był to okres przedświąteczny, w związku z tym okres na odwołanie jest zbyt krótki i winien być liczony od 22 kwietnia 2014 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane, ponieważ zaskarżone postanowienie narusza prawo. Dla oceny zgodności z prawem postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania istotne znaczenie ma data i prawidłowość doręczenia. Koniecznym warunkiem, by decyzja weszła do obrotu prawnego a tym samym rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania jest jej prawidłowe doręczenie. Doręczenie, a co się z tym wiąże jego skuteczność w postępowaniu podatkowym należy ocenić z uwzględnieniem art. 148 – 150 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 144 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku, gdy organem podatkowym jest wójt, burmistrz (prezydent miasta), pisma może doręczać sołtys za pokwitowaniem. Miejsca, w którym można doręczyć osobie fizycznej pismo określono w art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie ze wskazanym przepisem, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Natomiast w myśl § 2 przywołanego artykułu, pisma mogą być również doręczane: w siedzibie organu podatkowego; w miejscu pracy adresata – osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Z kolei w art. 148 § 3 Ordynacji podatkowej. przewidziano, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i § 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Z przywołanych przepisów wynika, że pisma można doręczać osobie fizycznej bezpośrednio lub w sposób zastępczy, ale skutek doręczenia zastępczego nastąpi tylko wówczas, gdy odbioru doręczanego pisma dokona osoba upoważniona do jego odbioru, w przeciwnym razie takie doręczenie będzie nieskuteczne prawnie. Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca wyraźnie odróżnia sytuację osobistego doręczenia pisma (co może nastąpić nie tylko w miejscu zamieszkania czy pracy, ale i w siedzibie organu oraz w każdym miejscu, w którym adresata się zastanie), od sytuacji doręczenia osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji (co może nastąpić tylko w miejscu pracy adresata). W sytuacji, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej). W doktrynie wskazuje się, że sposoby doręczeń mogą być właściwe lub zastępcze. Z doręczeniem właściwym mamy do czynienia, gdy dokonuje się go bezpośrednio adresatowi pisma. Doręczenie pisma w siedzibie organu podatkowego (art. 148 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej) możliwe jest tylko do rąk własnych adresata. W wyroku NSA z 23 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 2124/09 stwierdzono, że możliwość doręczenia w siedzibie organu podatkowego ograniczona jest tylko do przypadków, kiedy osoba fizyczna, do której przesyłka jest adresowana, obecna jest we wskazanym miejscu. Wskazany przepis nie dopuszcza żadnego wyjątku, co do podmiotu, któremu można doręczyć przesyłkę w siedzibie organu. Nie można stosować tu przez analogię rozwiązania prawnego z art. 149 Ordynacji podatkowej, przewidującego możliwość doręczenia za pokwitowaniem np. pełnoletniemu domownikowi, jeżeli podjął się on oddania pisma adresatowi, bowiem ten sposób doręczenia odnosi się do miejsca innego niż siedziba organu, a mianowicie mieszkania adresata. Doręczenie przesyłki w siedzibie organu podatkowego zawsze następuje do rąk adresata, z tym, że organ podatkowy nie może wzywać adresata do osobistego stawienia się w siedzibie organu celem odebrania pisma. Takie działanie naruszałoby zasadę zaufania do organów podatkowych oraz zasadę oficjalności doręczeń (art. 144 Ordynacji podatkowej). Z ustaleń organu wynika, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy D. została doręczona stronie w dniu 17 kwietnia 2014 r. (data jej wydania). Należy zauważyć, że w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia decyzji stronie - z akt sprawy wynika, że odbiór decyzji pokwitowała M. K.. Organ nie dokonał ustaleń i nie wykazał, czy doręczenie decyzji M. K. miało miejsce w siedzibie organu, na co wskazuje tożsamość daty wydania i odbioru decyzji, czy miało miejsce doręczenie w miejscu pracy adresata –osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji, czy też było to doręczenie w miejscu zamieszkania oraz czy M. K. była pełnomocnikiem strony (w aktach sprawy brak jest stosownego pełnomocnictwa), osobą umocowaną przez podatnika do odbioru korespondencji w zakładzie pracy ewentualnie czy jest domownikiem a doręczenie nastąpiło w miejscu zamieszkania podatnika. Brak ustaleń w tym zakresie nie pozwala na stwierdzenie, że decyzja została doręczona w sposób prawnie przewidziany, a tym samym weszła do obrotu prawnego i mógł rozpocząć się bieg terminu do wniesienia odwołania. Przy braku ustaleń w tym zakresie organ nie był uprawniony do stwierdzenia, że termin do złożenia odwołania został uchybiony. Gwarancyjny charakter instytucji doręczenia oznacza, że tylko prawidłowe doręczenie, tzn. dokonane zgodne z zasadami określonymi w Ordynacji podatkowej, pozwala na przyjęcie jako skutecznych czynności podejmowanych przez organ, przy czym strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji płynących z wadliwego doręczenia pisma. Ponownie rozpatrując sprawę organ dokona ustaleń w przedmiocie miejsca oraz sposobu doręczenia, uwzględniając wyżej zaprezentowaną wykładnię i podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.