I SA/Ke 663/21

WyrokWSA w Kielcach2022-04-21

Skład orzekający: Ewa Rojek, Magdalena Chraniuk-Stępniak, Magdalena Stępniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, uznając, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności lub inne uzasadnione przypadki umorzenia, mimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej wnioskodawcy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Organ zasadnie stwierdził brak całkowitej nieściągalności należności, co potwierdza skuteczne postępowanie egzekucyjne. Analiza przesłanek z rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej również nie wykazała podstaw do umorzenia, gdyż sytuacja finansowa wnioskodawcy, mimo trudności, przekraczała obiektywnie minimum socjalne, a problemy zdrowotne nie pozbawiały go całkowicie możliwości uzyskiwania dochodu.
Stan faktyczny
Skarżący S. K. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek w kwocie 28.544,32 zł, uzasadniając go brakiem majątku, oszczędności i złym stanem zdrowia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że należności nie uległy przedawnieniu i nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności ani inne uzasadnione przypadki umorzenia wynikające z rozporządzenia. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując ocenę jego sytuacji finansowej i zdrowotnej przez organ.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] r. nr [...] odmówił S. K. umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 28.544,32 zł. Organ ustalił, że S. K. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą do 13 lutego 2004 r. i z tego powodu zobowiązany był opłacać składki na ubezpieczenia. Zobowiązany wniósł 5 lipca 2021 r. wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, uzasadniając go brakiem majątku, oszczędności, złym stanem zdrowia. Oświadczył, że ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie pracować. Mając na względzie okres powstania składek, Zakład przystępując do rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległości, w pierwszej kolejności dokonał ustaleń szczegółowo przedstawionych w uzasadnieniu decyzji i oceny z punktu widzenia przesłanek prowadzących do przedawnienia w wyniku czego stwierdził, że należności te nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Zakład wskazał, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Nieściągalność należności została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2019.300), zwanej dalej "u.s.u.s.". W ocenie organu analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie ww. przepisów. W stosunku do działalności zobowiązanego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b,4c nie zachodzą. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1. Wysokość nieopłaconych składek, przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również nie ma zastosowania. Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej. Pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2728,38 zł brutto oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 239,66 zł netto 2513,49 zł. Zobowiązany jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na 1/2 etatu (zawartej od marca 2017 r.) w firmie D. , obecnie przebywa na urlopie bezpłatnym. Należności z tytułu składek objęte są skutecznym postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora Oddziału ZUS w K., zatem naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można egzekwować należności. W okresie ostatnich miesięcy wyegzekwowano kwotę 10.036,46 zł. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Z uwagi na powyższe wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6. Zdaniem organu przedstawione fakty dowodzą, że w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Możliwość umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności wynika z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U.2003.141.1365), dalej "Rozporządzenie". Zakład stwierdził, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania, ponieważ zobowiązany nie prowadzi już działalności gospodarczej. Okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia również nie mają zastosowania. Zakład nie kwestionuje sytuacji zdrowotnej zobowiązanego. Okoliczności dotyczące sytuacji zdrowotnej miałyby zastosowanie wówczas gdyby pozbawiały wnioskodawcę możliwości pozyskiwania dochodu. Przesłanka ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków jego rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskanie dochodu. Zobowiązany otrzymuje emeryturę, która wypłacana jest niezależnie od stanu zdrowia. Nie legitymuje się orzeczeniem o stałej i całkowitej niezdolności do pracy. Ponadto od 13 marca 2017r. jest zatrudniony na umowę o pracę, obecnie przebywa na urlopie bezpłatnym. Istnieje szansa, że wróci do pracy i będzie w posiadaniu dodatkowych środków finansowych. Zakład rozważył również na podstawie posiadanych informacji możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, gdy konieczność opłacenia zadłużenia pozbawiałaby wnioskodawcę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Organ ustalił, że zobowiązany pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2728,38 zł brutto wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym 239,66 zł, netto 2513,49 zł. Jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na ˝ etatu (zawartej od marca 2017 r.) w firmie [...], obecnie przebywa na urlopie bezpłatnym. W toku postępowania zobowiązany oświadczył, że nie posiada dochodów z innych źródeł oraz nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej. Poinformował, że jest rozwiedziony i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Stałe miesięczne wydatki związanie z utrzymaniem określił na 950 zł (z tytułu miesięcznych opłat oraz kosztów związanych z leczeniem). Zakład wskazał, że podstawowym wskaźnikiem, który służy do oceny sytuacji materialnej osoby zobowiązanej jest kwota określająca minimum socjalne. Według danych Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych (dane za I kwartał 2021 r.) minimum socjalne dla 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 1282,74 zł. Środki finansowe będące w dyspozycji wnioskodawcy przekraczają minimum socjalne, zatem w analizowanej sprawie należy wykluczyć przesłankę ubóstwa. W ocenie ZUS podjęcie decyzji o umorzeniu należności na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. Na powyższą decyzję S. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o jej uchylenie. W ocenie skarżącego w jego przypadku powinien znaleźć zastosowanie wyłącznie art. 28ust. 3a u.s.u.s. Obszerne uzasadnienie decyzji miało sprawić wrażenie wszechstronnej oceny stanu faktycznego i prawnego. Nie jest to jednak prawda. W zakresie w jakim ZUS odnosi się do wskazanej przez skarżącego podstawy prawnej i faktycznej uzasadnienie jest niemal lakoniczne. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem, że kwota jaka pozostaje mu na życie po dokonaniu potrąceń z tytułu prowadzonej egzekucji, nieznacznie przekracza minimum socjalne a to wg ZUS pozwala na normalne funkcjonowanie. W ocenie skarżącego Zakład nie odniósł się do jego indywidualnej sytuacji, ale poprzestał na odniesieniu się do wartości sztucznej, jaka jest "minimum socjalne" dla 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego. Dla potrzeb obliczenia tego minimum socjalnego przyjmowane są dane uśrednione np. koszt mieszkania przyjęto na poziomie niespełna 420 zł/miesiąc, podczas, gdy wydatki skarżącego na ten cel są dwukrotnie wyższe (ponad 800 zł/miesiąc), gdyż nie posiada własnego mieszkania i musi je wynajmować. Ponadto stan zdrowia skarżącego ZUS arbitralnie uznał za taki, który może ulec poprawie w przyszłości i pozwolić mu na podjęcie zatrudnienia. Ignorując całkowicie fakty: poważny zawał serca, by-passy, ciężkie zapalenie płuc, Covid, brak kondycji, problemy z poruszaniem się a także wiek - 75 lat. We wniosku o umorzenie zaległości skarżący wskazał, że po potrąceniu kwoty egzekwowanej z tytułu zadłużenia przez ZUS, miesięcznie otrzymuję emeryturę w kwocie 1528 zł. Po opłaceniu czynszu za mieszkanie (800 zł) oraz po zakupie leków (150 zł), pozostaje mu na życie 578 zł miesięcznie, czyli niecałe 20 zł dziennie, z których musi opłacić pozostałe rachunki, kupić odzież i obuwie, jedzenie, paliwo do samochodu (bo nie jestem w stanie piechotą lub komunikacją dojechać nawet po zakupy), środki higieny itd. Jest to kwota poniżej minimum egzystencji dla 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego, które wynosiło w 2020 r. 609,65 zł. Skarżącego nie stać nawet na wyjście do kina, nie mówiąc już o sanatorium, urlopie, realizowaniu jakichś pasji czy hobby. Na każdy niezaplanowany wcześniej wydatek, musi pożyczać pieniądze od znajomych lub rodziny. Skarżący podkreślił, że spłacane zaległości to już same odsetki od długu, który powstał 19 lat temu. Wskazał na fragmenty wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych dotyczących skarg na decyzje w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu składek. W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2022.329) dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu odmawiająca skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem tych składek. Podstawą prawną dla podjęcia kontrolowanego rozstrzygnięcia w zakresie ww. składek jest art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. Z treści tej regulacji wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei całkowita nieściągalność, o której mowa wyżej, zachodzi w sytuacjach wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s, a zatem gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W zakresie należności z tytułu składek ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Na te uzasadnione przypadki wskazuje § 3 Rozporządzenia. Są nimi w szczególności sytuacje, gdy: 1. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2. w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3. w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W pierwszym etapie postępowania z wniosku o umorzenie należności składkowych organ bada, czy w ogóle występują przesłanki do umorzenia należności. Jeśli żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona organ bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. W przypadku zaś ustalenia zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek umorzenia należności, postępowanie wchodzi w drugi etap – uznania administracyjnego, tj. możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia. Z treści wyżej zacytowanych przepisów wynika bowiem, że dopiero na tym etapie postępowania organ korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Konsekwencją takiego modelu postępowania organu jest kontrola sądu sprawowana zasadniczo na trzech poziomach: 1. kontrola prawidłowości przeprowadzonego postępowania, w tym postępowania dowodowego (zwłaszcza kompletności materiału dowodowego); 2. kontrola prawidłowości oceny przesłanek umorzenia oraz w przypadku ich zaistnienia: 3. kontrola granic przyznanego organowi uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie, w związku ze stwierdzeniem przez organ braku przesłanek umorzenia zaległości kontrola Sądu sprowadza się do oceny prawidłowości takiego wnioskowania, bowiem organ nie orzekał w warunkach uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie organu musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Dokonując tych czynności organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 K.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W celu ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności składkowych niezbędne jest zbadanie sytuacji finansowej, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości. Sąd stwierdził, że ZUS prawidłowo w pierwszej kolejności dokonał ustalenia czy w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności, a zatem przesłanka wyrażona w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s W wyniku tych zabiegów zasadnie stwierdził, że w odniesieniu do zobowiązanego warunek ten nie zachodzi. W tym zakresie istotne jest ustalenie, że od 2014 r. wobec skarżącego prowadzone jest skutecznie postępowanie egzekucyjne. W okresie ostatnich miesięcy wyegzekwowano kwotę 10.036,46 zł. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku wyklucza natomiast zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Prawidłowe są również ustalenia ZUS w zakresie braku przesłanek wymienionych w rozporządzeniu, tj. takiego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego, które powodują, że nie jest on w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Organ przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające w wyniku którego ustalił sytuację finansową i rodzinną skarżącego przedstawiając ją w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Oparł się w tym zakresie między innymi na oświadczeniu skarżącego o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o działalności gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z 7 września 2020 r. oraz ekspertyzie histopatologicznej i karcie leczenia szpitalnego. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo przeanalizował zgromadzone dowody pod kątem wystąpienia przesłanki związanej z możliwością pozbawienia skarżącego - w wyniku opłacenia należności z tytułu składek - zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia). Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji w tym zakresie. Organ prawidłowo ustalił przychody i wydatki skarżącego pozostającego w jednoosobowym gospodarstwie domowym oraz wskazał na prowadzoną egzekucję ze świadczenia emerytalnego. Istotne przy tym jest, że skarżący dysponuje stałym dochodem z tytułu emerytury. Należy zgodzić się, że sytuacja materialna skarżącego jest trudna. Skarżący funkcjonuje na granicy ubóstwa. W takich sytuacjach istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Organ prawidłowo jednak ocenił, że skarżący posiada środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb, już po dokonaniu potrącenia. Przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia posługuje się bowiem sformułowaniem "niezbędnych potrzeb życiowych". Zgodnie z literalnym brzmieniem "niezbędne potrzeby życiowe" to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie (szkodliwie) wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tych potrzeb przez skarżącego. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten czas minimum socjalnego. Organ takiego odniesienia dokonał i prawidłowo stwierdził, wbrew twierdzeniom skarżącego, że środki finansowe będące w dyspozycji skarżącego przekraczają minimum socjalne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wyjaśnić, że kwota minimum socjalnego czy minimum egzystencji to środki pozostające do dyspozycji na ww. niezbędne potrzeby, po potrąceniu egzekwowanej należności, a nie jak wyliczył to skarżący kwota pozostała po potrąceniu egzekwowanej należności, wydatków na czynsz i leki. Umorzenie należności powinno być zarezerwowane m.in. dla sytuacji gdy status materialny zobowiązanego, uniemożliwiający spłatę długów, ma charakter trwały lub pogłębiający się oraz występuje w dłuższym okresie. Wbrew twierdzeniom skargi organ był uprawniony do oceny, że istnieje szansa na poprawę sytuacji finansowej wnioskodawcy z uwagi na zatrudnienie na ˝ etatu, z którego skarżący nie zrezygnował, ale wziął urlop bezpłatny. Organ prawidłowo ponadto stwierdził, że sytuację finansową skarżącego może polepszyć spłata należności w układzie ratalnym. Spłata zadłużenia w układzie ratalnym jest dogodną formą ulgi w realizacji zaległości, bowiem od należności z tytułu, z których spłatę rozłożono na raty, nie nalicza się odsetek za zwłokę, począwszy od następnego dnia po wpływie wniosku. Skarżący w skardze natomiast podnosił, że znaczna część jego zadłużenia to odsetki. Podkreślenia też wymaga, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zatem w sytuacji, gdy organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Sąd podziela stanowisko organu, że korzystanie z systemu ubezpieczeń społecznych (pobieranie świadczenia emerytalnego) i ubezpieczenia zdrowotnego (leczenie w publicznych placówkach służby zdrowia) i jednoczesne nieregulowanie zaległości w odprowadzaniu składek, narusza interes społeczny i uderza w solidarność ubezpieczonych, albowiem osoba z jednej strony korzysta ze świadczeń a poprzez zaległości składkowe nie dokłada się w pełni do systemu, z którego mają korzystać pozostali. Zdaniem Sądu organ prawidłowo również ustalił, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, ponieważ skarżący nie prowadzi już od 2004 r. działalności gospodarczej. Organ prawidłowo również wskazał, że dla wystąpienia przesłanki umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia nie są wystarczające same problemy zdrowotne wnioskodawcy, lecz również skutek choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności. W niniejszej sprawie problemy zdrowotne skarżącego nie są kwestionowane. Skarżący dysponuje jednak stałym źródłem dochodu w postaci emerytury, która wypłacany jest niezależnie od stanu zdrowia zobowiązanego. Oznacza to, że problemy zdrowotne nie pozbawiają skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu (emerytura), z którego regulowane są zaległości względem Zakładu. Powyższe ustalenia prawidłowo doprowadziły ZUS do wniosku, że brak jest podstawy do umorzenia zobowiązań skarżącej zarówno na podstawie art. 28 ust. 2,3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia. Sąd stwierdził, że dokonana przez organ ocena zebranego materiału dowodowego nie jest dowolna i nie wychodzi poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. Na marginesie wskazać należy, że stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które wynikają z akt i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Tym samym, Sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia na datę jego podjęcia przez organ i w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym. Przy czym dodać należy, że jakiekolwiek zmiany w sytuacji życiowej skarżącego, mogą być podstawą ponownego ubiegania się o udzielenie ulgi w spłacie zaległości wobec ZUS. Wniosek w tym zakresie może być bowiem ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów. Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło