I SA/Ke 677/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] r. znak: [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata A. K. kwotę 24,60 (dwieście cztery 60/100) złotych, w tym 4,60 (cztery 60/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. 1.Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (Kolegium, organ) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z [...]nr. [...] określającą H.K., właścicielowi nieruchomości położonej w miejscowości M. 65 oznaczonej jako działka nr 1035/2, za gospodarowanie odpadami komunalnymi od dnia 1 lipca 2013 r. opłaty w kwocie 20 zł miesięcznie, stanowiącej iloczyn dwóch osób i stawki 10,00 zł/miesięcznie oraz zobowiązującej H.K. do uiszczenia bez wezwania opłaty, w łącznej wysokości za trzy miesiące kalendarzowe w terminach: - za okres od 1 stycznia do 31 marca - do 15 marca danego roku; - za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca - do 15 maja danego roku; - za okres od 1 lipca do 30 września - do 15 września danego roku; - za okres od 1 października do 31 grudnia - do 15 listopada danego roku, ze wskazaniem, że obowiązek ponoszenia opłaty powstaje od dnia 1 lipca 2013 r. 1.2. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że sprawy związane z gospodarką odpadami regulują przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U.2016, poz. 250 zwanej dalej "ustawą u.cz.p.g.") i powołał treść stosownych przepisów regulujących obowiązki właścicieli i gminy w zakresie ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. tj. art. 6c ust. 1 i 2, art. 6h, 6i pkt 1 art. 6m ust. 1, art. 6n, art. 6o. Wskazał, że z powołanych wyżej przepisów wynika, iż sam fakt zamieszkiwania na danej nieruchomości rodzi obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zobowiązanym do uiszczenia opłaty na gruncie ustawy u.cz.p.g jest osoba faktycznie zamieszkująca na danej nieruchomości, jako że fakt zamieszkania należy uznać za uzewnętrznienie faktu władania daną nieruchomością. Organ wskazał, że stosownie do brzmienia § 2 uchwały nr XIX/65/2012 Rady Gminy w S. z dnia 30 października 2012r. w sprawie ustalenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości położonych na terenie Gminy S., pierwszą deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, właściciel nieruchomości winien złożyć w terminie do 28 lutego 2013 r. W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że H.K. we wskazanym powyżej terminie nie złożył takiej deklaracji. 1.3. W ocenie Kolegium, postępowanie przed organem pierwszej instancji wykazało, że przedmiotowa nieruchomość jest zamieszkiwana przez dwie osoby, a H.K. jest właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1035/2. Z informacji przekazanej z Urzędu Gminy w P. wynika, że H.K. wprawdzie jest zameldowany w miejscowości Wójcza 10 w gminie P., jednak tam nie zamieszkuje oraz nie złożył deklaracji na odpady komunalne, co zostało potwierdzone sporządzoną dokumentacją fotograficzną. Pomimo próby zawiadomienia strony, pismem z 25 lipca 2016 r., o przesłuchaniu i oględzinach nieruchomości, J.K. odmówił podpisania odbioru w/w wezwania. Z dołączonego do akt sprawy wypisu z rejestru gruntów, dotyczącego działki nr 1035/2 w miejscowości M. 65 wynika, że stanowi ona własność H.K.a. Ponadto w oparciu o informacje z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. ustalono, że w okresie od 2013 r. do grudnia 2015 r. pięciokrotnie przeprowadzono z nim wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania/pobytu, tj. pod adresem M. 65, gm. S.. W ocenie organu powyższe okoliczności świadczą, że H.K. swe centrum życiowe umiejscowił pod adresem M. 65. Tym samym podnoszona okoliczność, że przebywa trochę w K., B.- Z., W. i T., nie zmienia faktu, że poza wskazanym miejscem zamieszkania w miejscowości M. 65 przebywa okresowo. W trakcie oględzin nieruchomości, mających miejsce w dniu 2 sierpnia 2016 r., zastano syna strony J.K., który odmówił pracownikom organu wejścia na nieruchomość oraz powiadomił o nieobecności, w danej chwili, H.K.a. Jednocześnie J.K., poinformowany o treści postanowienia dotyczącego prawa wypowiedzenia się w sprawie, odmówił jego przyjęcia. J.K. nie zaprzeczył także, że zamieszkuje w tym miejscu. Nadto pracownicy organu pierwszej instancji, będąc na przedmiotowej nieruchomości kilkukrotnie zastawali na niej syna H.K.. Zdaniem Kolegium, stanowisko organu pierwszej instancji jest zasadne, a zebrane w sprawie dowody i dokonane ustalenia, przy jednoczesnym braku współpracy strony postępowania, pozwalają uznać, że H.K. wraz ze swym synem zamieszkuje nieruchomość w miejscowości M. 65 i nie złożył stosownej deklaracji dotyczącej gospodarowania odpadami komunalnymi. Tym samym dokonane w sprawie ustalenia, potwierdziły zasadność naliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla H.K. w wysokości 20,00 zł miesięcznie, stanowiącej iloczyn liczby mieszkańców dwóch osób i stawki opłaty wynoszącej 10 zł, począwszy od dnia 1 lipca 2013 r. 1.4. Końcowo, Kolegium podniosło, że uchwała na którą powołał się organ pierwszej instancji utraciła moc, w związku z podjęciem nowych uchwał przez Radę Miejską w S. Nr XV/27/2016 z dnia 30 czerwca 2016r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki opłaty i Nr XV/28/2016 z dnia 30 czerwca 2016r. w sprawie ustalenia terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wyznaczenia inkasentów i określenia wysokości wynagrodzenia za inkaso. Nie mniej jednak powyższa zmiana nie miała wpływu na zasadność i wysokość należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi określonej stronie. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na decyzję o której mowa w pkt 1.1., H.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Nie precyzując kierunku rozstrzygnięcia zarzucił organom, że nie badały one faktu czy przedmiotowa nieruchomość nadaje się do zamieszkania. Podniósł, że nieruchomość z uwagi na panujące na niej warunki wymaga generalnego remontu i z tego powodu nie nadaje się do zamieszkania. Wskazał także na swoją trudną sytuację bytową. Dodatkowo zanegował aby był właścicielem nieruchomości, bowiem w jego ocenie wszystkie tytuły własności są uchylane. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 2.3. Skarżący w dniu 24 lutego 2017 r. złożył do WSA kserokopię pisma z 3 lutego 2017 r. skierowanego do Urzędu Gminy w S. wraz z kserokopią zaświadczenia Urzędu Gminy P. z 15 lutego 2017 r. o zameldowaniu na pobyt stały pod adresem: Wójcza 10, gmina P.. 2.4. Na rozprawie, w dniu 9 marca 2017 r., pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji podnosząc, że uchwała stanowiąca podstawę naliczenia opłat straciła moc 1 sierpnia 2016 r. z uwagi na treść przepisów przejściowych art. 11 ustawy zmieniającej. Nadto pełnomocnik złożył ewentualny wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, że zaskarżona decyzja powinna obejmować zobowiązanie do końca 2016 r. z uwagi na uiszczanie przez skarżącego opłat za odbiór odpadów komunalnych w 2017 r. w Gminie P., na dowód czego złożył kserokopię książeczki opłat z potwierdzeniem zapłaty z 17 lutego 2017 r. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2016.718), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. 3.2. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W świetle tej ustawy właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku między innymi przez zbieranie powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie (art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy u.cz.p.g.) oraz pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi (art. 5 ust.1 pkt 3b ustawy u.cz.p.g.). Korelatem tego obowiązku jest ciążący na gminie obowiązek zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 ustawy u.cz.p.g.). Z kolei właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, są w związku z tym zobowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o czym stanowi art. 6h ustawy u.cz.p.g. Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i ust. 1 pkt 1 ustawy u.cz.p.g.). W związku z powyższym właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust. 1 ustawy u.cz.p.g.). W przypadku nieruchomości zamieszkanych opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec, zaś w przypadku nieruchomości niezamieszkanych, na których powstają odpady, opłata należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne (art. 6i ustawy u.cz.p.g.). Istotne przy tym jest, że podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od niej oraz terminu zapłaty. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie (art. 6k i art. 6l ustawy u.cz.p.g.). W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o ust. 1 ustawy u.cz.p.g.). Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji, o której mowa w ust 1, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty. (art. 6o ust. 2 ustawy u.cz.p.g.). Po doręczeniu decyzji, o której mowa w ust. 1 złożenie deklaracji nie jest dopuszczalne, jeżeli nie następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, w tym stawki opłaty (art. 6o ust. 3 ustawy u.cz.p.g.). Definicję właściciela nieruchomości normuje przepis art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy u.cz.p.g., zgodnie z którym pojęcie to obejmuje także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Stosownie do art. 2a ustawy u.cz.p.g., w sytuacji, gdy obowiązki wskazane w ustawie mogą jednocześnie dotyczyć kilku podmiotów spośród wskazanych w ust. 1 pkt 4, obowiązany do ich wykonania jest podmiot lub podmioty faktycznie władające nieruchomością. W takim przypadku podmioty o których mowa w ust. 1 pkt 4, mogą w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, wskazać podmiot obowiązany do wykonania obowiązków wynikających z ustawy. Jak wynika, z przywołanych przepisów, na gruncie obowiązującej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ustanowiono obowiązek złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zobowiązanym, do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest osoba faktycznie zamieszkująca na danej nieruchomości. Dopiero w sytuacji niezłożenia deklaracji, o wysokości opłaty za gospodarowanie tymi odpadami właściwy organ określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. 3.3. Z akt administracyjnych kontrolowanej sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, co oznacza naruszenie art. 6m ustawy u.cz.p.g. Mając to na względzie, organ był uprawniony i zarazem zobowiązany do wydania decyzji w oparciu o art. 6o ustawy u.cz.p.g., a zatem do określenia skarżącemu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W ocenie Sądu, przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie dowodowe, które następnie zaaprobowane zostało przez organ odwoławczy w pełni wykazało, że nieruchomość oznaczoną jako działka nr 103/5 położona w miejscowości: M. 65 zamieszkują dwie osoby, w tym skarżący. To, że H.K. jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości M. pod numerem 65 potwierdza znajdujący się w aktach sprawy wypis z rejestru gruntów. Nie budzi także wątpliwości Sądu, że pod wyżej wymienionym adresem skarżący stale zamieszkuje i tam też umiejscowił swoje centrum życiowe. Jak wynika bowiem z informacji uzyskanej z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., w miejscu zamieszkania strony pod adresem M. 65 w okresie od 2013 r. do 2015 r. z H.K. parokrotnie przeprowadzono wywiad środowiskowy. Wpływu na rozstrzygnięcie nie ma także podnoszona przez stronę okoliczność zameldowania w miejscowości Wójcza 10 w gminie P.. Z informacji uzyskanej pismem z 11 lipca 2016 r. z Urzędu Gminy w P. wynika jednoznacznie, że skarżący faktycznie tam nie mieszka, co potwierdza też załączona do akt dokumentacja fotograficzna. Dodatkowo podjęte przez organ pierwszej instancji czynności w postaci oględzin nieruchomości uprawdopodobniły ilość zamieszkałych na niej osób Z notatki dotyczącej przeprowadzenia tej czynności, w dniu 2 sierpnia 2016 r. wynika, że na nieruchomości zastano syna skarżącego J. K., który poinformował o nieobecności w danej chwili ojca i zarazem odmówił pracownikom organu wejścia na posesję. Nadto tezę o zamieszkiwaniu nieruchomości przez H.K. i jego syna wzmacnia okoliczność, że J.K. był przez pracowników organu wielokrotnie na niej widywany, a on sam nie zaprzeczał faktu zamieszkania przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy w pełni pozwolił na określenie ilości osób zamieszkujących nieruchomość. Tym samym dokonane w sprawie ustalenia potwierdziły zasadność naliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla H.K. w wysokości 20,00 zł miesięcznie stanowiące iloczyn liczby mieszkańców, tj. dwóch osób i stawki opłaty wynoszącej 10 zł. 3.4. Ustosunkowując się do twierdzeń strony, wskazujących na jej trudną sytuację bytową oraz stan domu wymagający remontu, podnieść należy, że przepisy u.cz.p.g. nie przewidują możliwości samego zwolnienia z opłaty bądź też różnicowania jej stawki według cech wyróżniających mieszkańców danej miejscowości, takich jak np.: wiek, płeć, ich sytuacja bytowa, czy też okoliczność zameldowania. Ustawodawca założył, że sam fakt zamieszkiwania na danej nieruchomości powoduje obowiązek uiszczania opłaty, bez względu na to czy na nieruchomości odpady powstają i w jakiej ilości. W tej sytuacji, te podnoszone przez stronę okoliczności, w sprawie dotyczącej określenia wysokości opłaty, nie mogły mieć wpływu na jej rozstrzygnięcie i zobowiązywały organ do określenia skarżącemu, jako właścicielowi zamieszkującemu faktycznie przedmiotową nieruchomości, wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi we wskazanej w decyzji wysokości. Nie podważają prawidłowości zaskarżonej decyzji również wnioski i twierdzenia sformułowane na rozprawie (pkt 2.4.). Po pierwsze, w dacie orzekania przez organy istniała w obrocie prawnym podstawa materialnoprawna dla określenia wysokości opłaty, ujęta w uchwale nr XV/27/2016 z dnia 30 czerwca 2016 r. Rady Miejskiej w S.. Niepowołanie się na ten akt przez organ I instancji nie miało wpływu na wynik sprawy; przy czym organ II instancji zbadał wpływ tej okoliczności na rozstrzygnięcie (pkt 1.4.). Po drugie, na datę orzekania przez organy (ta data wyznacza również granice czasowe kontroli Sądu), tj. 12 października 2016 r., nie było żadnych podstaw faktycznych dla określenia zobowiązania do końca 2016 r. z uwagi na uiszczanie opłat przez skarżącego na terenie innej gminy. Okoliczności te, jako nowe, podnoszone na etapie postępowania sądowego, a mające wskazywać na dokonywanie przez skarżącego w 2017 r. opłat na terenie Gminy P. mogą być podstawą do złożenia przez niego deklaracji w związku z zaistniałą zmianą danych po wydaniu decyzji. 3.5. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę. Wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy Sąd przyznał na podstawie art. 250 § 1 ustawy p.p.s.a. w związku z § 4 ust. 1 i ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2016.1714).