I SA/Ke 678/21

WyrokWSA w Kielcach2022-02-24

Skład orzekający: Artur Adamiec, Ewa Rojek, Mirosław Surma

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ może ograniczyć ustalenie przeważającej działalności gospodarczej wyłącznie do danych z rejestru REGON przy rozpatrywaniu wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na podstawie art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19?
Ratio decidendi
Organ nie może ograniczyć ustalenia przeważającej działalności gospodarczej wyłącznie do danych zawartych w rejestrze REGON. W przypadku wątpliwości co do prawdziwości lub aktualności tych danych, organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, aby rzetelnie ustalić rzeczywisty stan faktyczny. Niedopełnienie tego obowiązku skutkuje naruszeniem przepisów postępowania i może prowadzić do uchylenia decyzji.
Stan faktyczny
Skarżąca A.K. prowadziła działalność gospodarczą o kodzie PKD 8690E (usługi logopedyczne) oraz działalność gastronomiczną (kawiarnia) z kodem PKD [...]. Wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. został przez ZUS odrzucony z powodu niezgodności przeważającego kodu PKD w rejestrze REGON z kodami uprawniającymi do zwolnienia. Skarżąca wskazała, że rzeczywiście prowadziła działalność uprawniającą do zwolnienia, a organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego stan faktyczny.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z obowiązkiem rzetelnego ustalenia stanu faktycznego dotyczącego przeważającej działalności gospodarczej skarżącej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Rojek Sędzia WSA Mirosław Surma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności składkowych uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład, organ) na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: ustawy COVID-19, odmówił A. K. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od [...] r. do [...] r. Z akt sprawy wynika, że na formularzu z [...] r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r. Podała w nim, że jako przeważającą na dzień [...] r. prowadziła działalność o kodzie PKD [...] Organ decyzją z [...] r. odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. Jak ustalił podany we wniosku PKD nie został potwierdzony w otrzymanym z GUS wykazie płatników składek, którzy na dzień [...] r. mieli zarejestrowaną działalność z kodem PKD uprawniająca do zwolnienia z opłacania składek z ustawy Tarcza 6.0. Wskazany podmiot przeważającej działalności przedsiębiorcy nr PKD [...] został wprowadzony według CEIDG [...] r. W uzasadnieniu Zakład wskazał na treść art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. K. nie wskazała wprost zarzutów jakie stawia wydanemu rozstrzygnięciu. W uzasadnieniu pisma wyjaśniła, że przepisami wprowadzonymi podstawie art. 15zs2 ust. 7 i art. 15zv ustawy COVID 19 uniemożliwiono jej wykonywanie pracy i zarabianie pieniędzy, jednocześnie wykluczając z możliwości uzyskania rekompensaty/pomocy w postaci jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego. Pomimo spadku przychodów na poziomie 98% nie została objętą pomocą. Wiosną 2020 r. jej wpis do rejestru CEIDG nie stanowił przeszkód, aby choć w części zostały pokryte straty jakie wyrządziła w firmie decyzja o częściowym zamknięciu gospodarki. Teraz, gdy strata jest ogromna i zmusiła do zwolnienia pracownika, takiej pomocy nie otrzymała. Argumentacja ZUS, że PKD nie znajduje się wśród inwentarza branż, dla których taka pomoc została dedykowana jest bardzo krzywdząca, gdyż opiera się na niedopracowanych przepisach ustawy, posiadającej wiele pominięć, a świadczą o tym choćby kolejne rozszerzanie Tarczy o dodatkowe branże. Kierowanie się w decyzji błędnie i nierzetelnie sformułowanymi przepisem jest wielce niesprawiedliwe, krzywdzące i nie powinno nigdy zaistnieć. Na dzień [...] roku, PKD wiodące to 8690E są to usługi logopedyczne. Nie trzeba korzystać z usług terapeuty mowy, aby wiedzieć na czym polega jego praca wyobrazić sobie jakich zabezpieczeń, warunków wymaga. Wprowadzone obostrzenia epidemiologiczne, w związku z zagrożeniem SARS-CoV-2, uniemożliwiło wykonywanie usług logopedycznych w sposób gwarantujący bezpieczeństwo osób uczestniczących w terapii oraz zgodnie ze standardami terapii logopedycznej. Między innymi: 1. Zachowanie możliwie największej bezpiecznej odległości, nie mniej niż 1,5 m, z zachowaniem zasad higieny oddychania (zasłaniać usta i nos podczas kaszlu, kichania, nie mówić głośno twarzą w twarz). Niemożliwe jest zachowania dystansu. Logopeda wykonując zabiegi terapeutyczne stosowane w rehabilitacji mowy, pozostaje w bardzo bliskiej odległości od pacjenta (odległość twarzy terapeuty od twarzy pacjenta to długość kończyny górnej terapeuty mowy, który wykonuje manipulacje na jego twarzy (masaż) lub w obrębie aparatu artykulacyjnego). Niemożliwe jest skuteczne zabezpieczenie ust i nosa. Specyfika zaburzeń i związane z tym działania terapeutyczne nie dopuszczają możliwości zakrycia ust zarówno u pacjenta jaki i terapeuty. Nie możliwe jest również stosowania przegrody transparentnej między terapeutą, a pacjentem, gdyż uniemożliwia to opisaną w pkt 1 konieczność stosowania w trakcie sesji terapeutycznej manipulacji w obrębie aparatu artykulacyjnego. 2. Skrócenie czasu bezpośredniego kontaktu do niezbędnego minimum, nie przekraczającego 15 min. Według zaleceń GIS czas kontaktów bezpośrednich powinien być ograniczony do niezbędnego minimum, nie przekraczający 15 minut. W trakcie terapii dochodzi do bezpośredniego kontaktu (w rozumieniu zaleceń w stanie epidemii wirusa SARS CoV-2 wywołującego chorobę COVID-19 wydanych przez GIS). Niemożliwe jest skrócenie czasu terapii ze względu na specyfikę terapii logopedycznej, jak również ze względu na procedury i Standardy pracy obowiązujące w poradni logopedycznej, określone przez NFZ dla świadczeniodawcy usług logopedycznych, a do których przestrzegania jestem zobowiązana Umową zawartą z placówką kontraktującą porady logopedyczne z NFZ. [...] trwania wizyty podlegającej refundacji określony w Umowie to minimum 30 min. Klientami prowadzonej przez skarżącą Poradni Logopedycznej (umowa z NFZ) są pacjenci po incydentach neurologicznych, często posiadają choroby współistniejące, osoby starsze, dzieci, u których również często występują choroby współistniejące, dzieci z zaburzeniami rozwojowymi, a więc grupa, która wymaga szczególnej ochrony i przeciwdziałanie ewentualnemu zakażeniu wirusem SARS-CoV-2. Dlatego mając na względzie bezpieczeństwo, pacjenci i/lub ich opiekunowie zrezygnowali z terapii w okresie epidemii, mając na względzie dobro swoje i/lub swoich podopiecznych. Analizując PKD, którym pomoc w formie jednorazowego świadczenia postojowego zostało przyznane, widzimy, że ustawodawca wprowadził kod PKD 8690A - odnoszący się do fizjoterapeutów. Po tym jednym fakcie ewidentnym jest, że przygotowana lista branż wymieniona w Tarczy jest pozbawiona logiki i jako taka nie może stanowić o losach przedsiębiorców, którzy są tym kryterium weryfikowani. . Następnie skarżąca wskazała, że działalność Logopedyczna, PKD 8690E była jej działalnością wiodącą od 2009 r. W grudniu 2019 r. podjęła decyzję o poszerzeniu zakresu mojej działalności gospodarczej o działalność gastronomiczną - kawiarnię, co zgodnie z obowiązującymi przepisami, [...] r. potwierdziła odpowiednim wpisem do systemu CEIDG, wprowadzając kod PKD [...] W tym momencie pojawia się kolejny problem związany z kodem PKD. Ponieważ nie wiedziała, czy działalność kawiarni będzie tą działalnością, która przyniesie oczekiwane zyski i stanie się wiodącą, nie dokonała zamiany dotyczącej przeważającego kodu PKD, pozostając nadal przy usługach logopedycznych PKD 8690E, które w dalszym ciągu wykonywała w zakresie jak w latach wcześniejszych, na podstawie stałej umowy z NZOZ. Kawiarnia zaczęła obiecująco się rozwijać, jednak w krótkim czasie wprowadzone obostrzenia związane z przeciwdziałaniem epidemii SARS-CoV-2 doprowadziły do zamknięcia kawiarni. Odmrożenie gospodarki, w tym gastronomii [...] r., pozwoliło wrócić na rynek. Jednak nie był to trwały powrót, gdyż już [...] r. ponownie działalność gastronomii została ograniczona i ten stan trwa na moment złożenia skargi. Na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) które mówi, że aby uniknąć zbyt częstych zmian, stosuje się zasadę stabilności wskazała, że nie widzi ustawowego obowiązku wymagającego zmiany PKD wiodącego. Zgodnie z zasadą stabilności, nowy rodzaj działalności powinien być działalnością główną przez co najmniej dwa lata, zanim zostanie zmieniona przypisana do jednostki dana działalność przeważająca. Czyli wręcz wymaga się od przedsiębiorcy, by odczekał dwa lata zanim dokona zmiany w zakresie działalności przeważającej. Taką zmianę do systemu CEIDG wprowadziła w grudniu 2020 r., w związku z wprowadzonymi warunkami udzielenia pomocy z Tarczy. Wprowadzone ograniczenia, które uniemożliwiły stronie wykonywanie działalności (usługi logopedyczne PKD 8690E oraz usługi gastronomiczne – kawiarnia PKD [...]), doprowadziły do 98% spadku przychodów (wyliczenie według wskaźników przyjętych przez ZUS), jednocześnie odmawiając prawa do pomocy. Z dnia na dzień została pozbawiona przychodów, a dodatkowo wygenerowane zostały straty, które były spowodowane przeterminowaniem stanów magazynowych w lokalu gastronomicznym. Jej trudna sytuacja, w której się znalazła nie nastąpiła z jej winy, ani nieudolności zarządzania. Kierowanie się w przyznawaniu pomocy formalnym kryterium, które w żaden sposób nie weryfikuje stanu faktycznego, powoduje nierówne traktowanie podmiotów w analogicznej sytuacji tytko z uwagi na treść wpisów w systemie CEIDG tj. rodzaj wiodącego PKD. Jest to sprawa bardzo płynna przy prowadzeniu różnego rodzaju działalności. Warunek wiodącego PKD, na który w swojej decyzji powołuje się ZUS, nie jest właściwy do osiągnięcia celu w postaci ustalenia grupy podmiotów uprawnionych do korzystania z Tarcz, w tym do prawa do jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego, gdyż może skutkować skierowaniem środków publicznych do podmiotów nie wymagających takiej pomocy. Decyzja Zakładu jest dla niej krzywdząca. Bezkrytyczne, bezrefleksyjne posługiwanie się przez organ kryterium wiodącego PKD, przy kwalifikowaniu przedsiębiorców do udzielenia pomocy w ramach Tarczy Antykryzysowej, jest krzywdzące i nie daje podstaw do rzetelnej oceny, a tym samym do podjęcia prawidłowych decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Z zapisów w CEIDG wynika, że skarżąca dokonała zmian przeważającej działalności gospodarczej PKD z [...] na [...] [...] r. Zatem według stanu na dzień [...] r. prowadziła działalność według kodu PKD nie uprawniającego do uzyskania z obowiązku opłacania należnych składek. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, do czego upoważniał art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, określanej dalej jako "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Spór w sprawie dotyczy spełnienia przez skarżącą przesłanek do uzyskania zwolnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenia za listopad 2020 r., a dokładnie przewidzianej w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 przesłanki prowadzenia na dzień [...] r. określonego rodzaju "przeważającej działalności" uprawniającej do uzyskania tego zwolnienia. Jak wynika ze stanowiska organu, kod PKD "przeważającej działalności" nr 5610A nie został zgłoszony do KRS do [...] r., co nie uprawnia do wnioskowanego zwolnienia. Natomiast skarżąca stoi na stanowisku, że wprawdzie zmiany wpisu w CEDIG dokonała [...] r. ale faktycznie prowadzi także kawiarnie od 2019 r., którą to działalność klasyfikuje się do kodu PKD [...], uprawniający do skorzystania z wnioskowanego zwolnienia. Zgodnie z treścią art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] r., działalność oznaczoną według [...] Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami (...) [...](...) zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według [...] Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] r. Ze stanowiska organu zawartego w zaskarżonej decyzji wynika, że art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy o COVID-19 zinterpretował ściśle i w związku z tym ustalił "przeważającą działalność" wyłącznie na podstawie danych zawartych w rejestrze (CEIDG). Sąd nie podziela takiej interpretacji treści ww. przepisów z poniżej przedstawionych przyczyn. Zasady prowadzenia Krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (rejestru REGON) określają przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 955), z których wynika, że wpisowi do rejestru REGON podlegają m.in. informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności (art. 42 ust. 3 pkt 4). W ustawie o statystyce publicznej nie ma definicji pojęcia "przeważającej działalności", a sposób wpisywania do rejestru wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności, został określony w § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. poz. 2009 ze zm.). Zgodnie z jego treścią, wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według [...] Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy. [...] kodów [...] Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 został zawarty w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia [...] r. w sprawie [...] Klasyfikacji Działalności (PKD) – (Dz.U. Nr 251, poz. 1885). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z [...] r., informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa, jest zatem kwestią dowodową. W przypadku przedsiębiorców wpisanych do CEIDG, dane zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy, objęte są domniemaniem prawdziwości, które jest wzruszalne, jeżeli w drodze postępowania zostanie wykazane, że są niezgodne ze stanem rzeczywistym. Fakt, że zawarte w rejestrze REGON dane w zakresie kodów PKD, w tym kodu "przeważającej działalności", mogą nie odpowiadać stanowi rzeczywistemu, może wynikać nie tylko z powodu nieprawdziwego oświadczenia podmiotu rejestrującego działalność, ale również z braku aktualizacji wpisu w rejestrze REGON, po zmianie zakresu prowadzonej działalności, co może mieć miejsce z uwagi na zasadę stabilności przyjętą na potrzeby klasyfikacji działalności. Zgodnie z tą zasadą, wyrażoną w pkt 25 i 26 załącznika do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), aby uniknąć zbyt częstych zmian, nowy rodzaj działalności powinien być działalnością główną przez co najmniej dwa lata, zanim zostanie zmieniona przypisana do jednostki dana działalność przeważająca (por. wyrok z 20 października 2021 r., sygn. akt I GSK 829/21 i powołane tam orzecznictwo, dostęp www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że rozwiązanie przyjęte w art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19, polegające na odesłaniu do danych zawartych w rejestrze REGON wskazuje jedynie na środek dowodowy, za pomocą którego organ w pierwszej kolejności winien dokonywać ustalenia przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności. Jeśli w sprawie nie zachodzą wątpliwości, że taka działalność jest prowadzona, to organ nie ma potrzeby weryfikować stanu faktycznego w oparciu o inne dowody. Jeśli jednak stan faktyczny objęty wpisem w rejestrze REGON jest wątpliwy (w szczególności, gdy strona go kwestionuje, a tym gdy bardziej wykazuje to innymi dowodami), to organ ma obowiązek przeprowadzić ustalenia dotyczące stanu rzeczywistego przy pomocy innych środków dowodowych, które są do takich ustaleń konieczne, stosując przy tym przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 75 § 1 k.p.a. stanowiący, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zastosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu o zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne wynika z art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponieważ zatem w postępowaniu o zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne znajdują zastosowanie przepisy regulujące postępowanie dowodowe zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego, nie jest dopuszczalne takie rozumienie art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19, które ogranicza możliwość ustalenia przesłanki "przeważającej działalności" tylko do jednego środka dowodowego, mianowicie rejestru REGON. O ile przepis ten zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom prowadzącym określony rodzaj działalności, przez wskazanie środka dowodowego mającego pierwszeństwo, to jednak nie narusza on ogólnych zasad postępowania dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym, przez wprowadzenie formalnej (legalnej) teorii dowodów w tych sprawach. W przypadku bowiem uzasadnionych wątpliwości, co do prawdziwości (aktualności) danych zawartych w rejestrze REGON, nie jest wykluczone ustalenie tej okoliczności (czyli rzeczywiście prowadzonej "przeważającej działalności") z wykorzystaniem innych środków dowodowych. Szybkość postępowania nie może dominować nad potrzebą wydania prawidłowej decyzji opartej na dokładnie wyjaśnionym stanie faktycznym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za przedstawioną wyżej interpretacją art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 dokonywaną w powiązaniu z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego regulującymi postępowanie dowodowe, przemawiają zarówno argumenty pochodzące z wykładni systemowej, jak i wykładni celowościowej. Z zasady demokratycznego państwa prawnego określonej w art. 2 Konstytucji RP wywodzona jest zasada sprawiedliwości proceduralnej, która określa również sposób stosowania obowiązujących reguł postępowania administracyjnego. Rozumienie art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 w ten sposób, że przepis ten wyklucza inne środki dowodowe aniżeli rejestr REGON oznaczałoby naruszenie tej zasady. W zakresie zaś dyrektywy wykładni celowościowej Sąd ten wyjaśnił, że zwolnienie przewidziane w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 stanowi jeden z elementów regulacji stanowiących reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19 związane z wprowadzonymi przez władze publiczne ograniczeniami konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Celem tych regulacji jest udzielenie wsparcia przedsiębiorcom działającym w branżach, które zostały dotknięte wprowadzanymi zasadami bezpieczeństwa oraz ponoszącym koszty związane z obostrzeniami sanitarnymi. W związku z tym udzielenie pomocy w postaci zwolnienia z opłacania składek powinno dotyczyć tych przedsiębiorców, którzy rzeczywiście prowadzą działalność bezpośrednio narażoną na straty w następstwie epidemii. Ustalenie rodzaju prowadzonej działalności wyłącznie w oparciu o treść wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby skutkować odmową przyznania wsparcia przedsiębiorcy, który faktycznie prowadzi działalność dotkniętą ograniczeniami wprowadzonymi w związku z COVID-19 i poniósł w związku z tym szkody, a to pozostawałoby w sprzeczności z założeniami ustawy o COVID-19 i celami jakie ma ona realizować. Przyjmując poglądy powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać, że prawidłowa wykładnia art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19, uwzględniająca dyrektywy wykładni systemowej i wykładni celowościowej, prowadzi do wniosku, że przepis ten nie wyłącza konieczności ustalenia przez Zakład rzeczywiście wykonywanej przez podmiot wnioskujący o zwolnienie z opłacania składek przeważającej działalności, także w sytuacji gdy jest ona inna niż wpisana w rejestrze REGON. Organ ma obowiązek wysłuchania wnioskującego podmiotu i zweryfikowania jego twierdzeń odnośnie do faktycznie prowadzonej działalności w postępowaniu dowodowym prowadzonym na podstawie regulacji zawartych w k.p.a. W rozpoznawanej sprawie Zakład nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego jaką działalność rzeczywiście prowadzi skarżąca. Organ wyjaśnił, że z zapisów w CEIDG wynika, że skarżąca dokonała zmian przeważającej działalności gospodarczej PKD z [...] na [...] [...] r. Zatem według stanu na dzień [...] r. strona prowadziła działalność według kodu nieuprawniającego do zwolnienia. Wskutek zgłoszonej zmiany – na kod [...], (uprawniającego do zwolnienia, gdyż został wskazany w ustawie COVIDOWEJ) co zgodnie z ww. rozporządzeniem z [...] r. oznacza "Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne". Sekcja ta obejmuje: - zapewnienie krótkotrwałego pobytu, włącznie z wyżywieniem przeznaczonym do bezpośredniej konsumpcji. Ilość i rodzaj usług dodatkowych ujętych w niniejszej Sekcji jest bardzo zróżnicowany. Sekcja ta nie obejmuje: - przygotowywania posiłków i napojów nieprzeznaczonych do bezpośredniego spożycia sklasyfikowanego w odpowiednich podklasach Sekcji C, - sprzedaży hurtowej i detalicznej żywności i napojów, sklasyfikowanej w odpowiednich podklasach Sekcji G, - zapewnienia długotrwałego zakwaterowania jako głównego miejsca pobytu, sklasyfikowanego w odpowiednich podklasach Sekcji L. Zatem bezsprzecznie wynika, że we wniosku o zwolnienie z opłacania należności składkowych strona wskazała, że prowadzi jako przeważającą działalność o kodzie [...] Taki kod jako przeważający został wpisany do rejestru [...] r. W skardze strona wyjaśniła powody takiego stanu rzeczy. Podała argumenty mogące wywołać wątpliwości co do tego, jakim kodem oznaczona jest faktycznie prowadzona na dzień [...] r. przeważająca działalność gospodarcza. Obowiązkiem organu, któremu zaniechał, było wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy ewidencją, a stanowiskiem strony przedstawionymi we wniosku. Tymczasem niezasadnie pominął on stanowisko strony odnośnie okoliczności mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Uchybił w ten sposób obowiązkom wynikającym z k.p.a., w tym z art. 6, który stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Podsumowując, organ przedwcześnie zastosował art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, co zaszło w wyniku błędnej interpretacji przepisu art. 31zo ust. 11. Naruszył wyżej opisane przepisy postępowania - art. 6, art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) uchylił zaskarżoną decyzję. W ponownym postępowaniu organ będzie związany przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu interpretacją art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy o COVID-19. W świetle tego jego obowiązkiem będzie rzetelne ustalenie stanu faktycznego co do przedmiotu prowadzonej przez stronę rzeczywistej przeważającej działalności gospodarczej na dzień [...] r. i dokonanie ponownej oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek zwolnienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło