I SA/Ke 68/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2026 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej (Dyrektor) postanowieniem z 28 listopada 2025 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia przez W. S. (skarżący) odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z 26 sierpnia 2025 r. nr [...] określającej w podatku od towarów i usług za grudzień 2021 r. - zobowiązanie podatkowe w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu Dyrektor wyjaśnił, że wskazana wyżej decyzja z 26 sierpnia 2025 r. została doręczona skarżącemu w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 12 września 2025 r., co wynika z elektronicznego potwierdzenia odbioru. Zawarto w niej pouczenie o prawie i trybie wniesienia odwołania. Dnia 14 października 2025 roku do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. wpłynął wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem od decyzji z 26 sierpnia 2025 r. We wniosku jako przyczynę uchybienia terminowi skarżący wskazał, iż jest czasowo zameldowany w K., ale równocześnie prowadzi gospodarstwo rolne pod K., a także często przebywa w K., gdzie jego dzieci uczęszczają do szkoły i przedszkola. W miejscu wskazanym jako jego adres korespondencyjny, mieszka jego osiemdziesięcioletni ojciec, który od czasu pandemii podupadł na zdrowiu, kilkakrotnie przebywał w szpitalu, ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności oraz cierpi na objawy nerwicy. Ojciec skarżącego - J. S. - odbierał, jednakże nie przekazywał synowi żadnych awiz w tej sprawie. Tym samym skarżący nie miał świadomości o toczącej się sprawie, ani nie mógł przedstawić urzędowi stosownych wyjaśnień i dokumentów. Podatnik po zauważeniu blokady na swoim rachunku bankowym rozpoczął proces ustalania przyczyny tej sytuacji. W placówce banku w K. poinformowano W. S., że blokada pochodzi z Urzędu Skarbowego w K., z którym skontaktował się niezwłocznie i dzień po, tj. 8 października 2025 r. w siedzibie Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. dowiedział się, że na jego adres korespondencyjny od kilku miesięcy wysyłane były listy polecone, o których nie wiedział ani nie miał szansy się do nich ustosunkować. Zdaniem skarżącego nieprawdą jest, iż przyczyną uchybienia terminowi wskazaną w złożonym wniosku o przywrócenie terminu z 14 października 2025 r. był fakt jego nieobecności pod wskazanym adresem. Przyczyna ta została jednoznacznie podana w oświadczeniu J. S., a urząd nie ma podstaw do samowolnego kwestionowania tego oświadczenia. Adres korespondencyjny jest i pozostaje niezmienny od kilkudziesięciu lat, nie były konieczne jakiekolwiek jego aktualizacje. W załączeniu do pisma skarżący przekazał korespondencję z urzędem skarbowym: - pismo z 7 marca 2022 r. z informacją o stanie bieżącym sprawy oraz o złożeniu wypowiedzenia, - wezwanie z 29 listopada 2023 r. w sprawie prowadzonych czynności sprawdzających, - pismo z 21 grudnia 2023 r. z wyjaśnieniami dotyczącymi bieżącej sytuacji. Wskazując na art. 148, 149, 150 Ordynacji podatkowej Dyrektor podniósł, że decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. została przesłana do skarżącego na adres ul. [...], [...] (wskazany jako adres rejestracyjny i adres do doręczeń) za pośrednictwem operatora pocztowego. Zgodnie z dowodem doręczenia w publicznej usłudze hybrydowej PUH o nr [...] powyższa decyzja została doręczona 12 września 2025 r. w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. W świetle powyższego termin do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z 26 sierpnia 2025 r. upłynął 26 września 2025 r., natomiast odwołanie od przedmiotowej decyzji zostało złożone przez stronę 14 października 2025 r., a zatem po upływie terminu określonego w przepisie art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Dyrektor w tej sprawie zbadał terminowość wniesienia odwołania poprzez ustalenie, że pomiędzy datą doręczenia decyzji, a wniesieniem odwołania upłynął termin dłuższy niż ustawowy 14-dniowy termin do wniesienia odwołania. Wyjaśnił, że przy badaniu terminowości wniesienia środka zaskarżenia, organ podatkowy nie bada zawinienia, bądź braku zawinienia strony. Tym samym organ odwoławczy, wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu na złożenie odwołania, nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze W. S. zaskarżył postanowienie z 28 listopada 2025 r. w całości i wniósł o jego zmianę poprzez przywrócenie mu terminu do wniesienia odwołania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że nie otrzymał korespondencji z urzędu, nie miał świadomości toczącej się sprawy podatkowej, a co za tym idzie nie dostarczono mu decyzji. Niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania uzasadnił tylko i wyłącznie zachowaniem ojca, który znalezione awizo chował do swojego biurka i nie pokazywał skarżącemu. Było to spowodowane zmianą zachowania ojca wywołaną prawdopodobnie przez stres lub nagromadzenie chorób. Aby w 100% uchronić się przed konsekwencjami musiałby spędzać cały czas w domu sprawdzając czy nie przychodzi listonosz i czy ojciec nie zabiera awiz. Niestety wyklucza to aktywność zawodową i nie jest powszechnie stosowaną praktyką. Wskazane zachowanie ojca nie miało wcześniej miejsca i nic nie wskazywało, że może wystąpić. Podniósł również, że nieprawdą jest, że przyczyną uchybienia terminu wg jego pisma był fakt nieobecności pod wskazanym adresem – przyczyna ta została podana w oświadczeniu ojca. W ocenie skarżącego nie miało miejsca doręczenie osobie dorosłej, sąsiadowi, zarządy domu, czy firmie umiejscowionej na terenie posesji, nie doręczono też pisma w pracy, decyzja nie została nigdy skarżącemu doręczona. Skarżący podkreślił, że wskazany w urzędzie adres korespondencyjny był i jest aktualny. Nie wymagał zmiany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak określonej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności postanowienia objętego skargą. Na wstępie należy zauważyć, że rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była kwestia prawidłowości postanowienia Dyrektora stwierdzającego wniesienie odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z 26 sierpnia 2025 r. z uchybieniem terminu. W istocie sporne jest to, czy decyzja pierwszoinstancyjna została skutecznie doręczona skarżącemu, a w konsekwencji czy rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania, któremu strona miała uchybić. Skarżący nie kwestionuje okoliczności pozostawienia w jego miejscu zamieszkania awizo, lecz to że wobec braku powiadomienia go o powyższym przez chorego ojca, nie można uznać, jak uczynił to organ, że decyzja została mu skutecznie doręczona. O ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania decyduje to, czy według stanu na moment jego podjęcia spełniły się przesłanki przewidziane w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z powołaną regulacją organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Treść przepisu została sformułowana w sposób kategoryczny i bezwarunkowy. Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Konieczne jest zatem ustalenie, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenie kiedy zostało wniesione odwołanie od tego rozstrzygnięcia i w rezultacie, czy doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W razie stwierdzenia uchybienia terminu organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi. Ponadto poza jakąkolwiek oceną organu podatkowego pozostają okoliczności z powodu których doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a jedynym uprawnieniem, a zarazem obowiązkiem organu odwoławczego we wstępnej fazie kontroli odwołania jest ustalenie, czy środek zaskarżenia został wniesiony w terminie 14-dni od daty doręczenia decyzji stronie. Doręczenie przesyłki zawierającej decyzję pierwszoinstancyjną w konkretnym dniu jest zdarzeniem wyznaczającym bieg terminu procesowego do wniesienia odwołania. Zestawienie daty upływu terminu do wniesienia odwołania oraz daty wniesienia odwołania pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy środek zaskarżenia został wniesiony z zachowaniem terminu. Z tego powodu kluczowe jest ustalenie w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji. Jeżeli bowiem termin do wniesienia odwołania w ogóle nie rozpoczął biegu, to nie można byłoby mu uchybić. W rozpoznawanej sprawie doręczenia decyzji organu I instancji dokonano w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Stosownie do tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 (bezpośrednio adresatowi pod adresem zamieszkania lub adresem do korespondencji) lub art. 149 o.p. (poprzez pełnoletniego domownika względnie sąsiada/zarządcę domu): 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Zgodnie z art. 150 § 4 o.p. przesyłkę uważa się za doręczoną ostatniego dnia 14 okresu, o którym mowa w art. 150 § 1 o.p. Doręczane pismo pozostawia się wówczas w aktach sprawy. Przesyłka zawierająca decyzję organu podatkowego I instancji została nadana na adres skarżącego tj. W. S., ul. [...], [...] (w skardze skarżący wskazał go jako aktualny od kilkunastu lat, takim też posługuje się we wszystkich pismach procesowych). Z adnotacji na kopercie wynika, że przesyłka była dwukrotnie awizowana – pierwszy raz 29 sierpnia 2025 r., a powtórnie w dniu 8 września 2025 r. Jest to zgodne z historią przesyłki nr [...] na stronie https://emonitoring.poczta-polska.pl/ Okoliczności pozostawienia awizo skarżący nie kwestionuje podnosząc jedynie, że ojciec nie przekazał mu awizo składując je w szufladzie. Do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 26 sierpnia 2026 r. dołączył oświadczenie J. S., w którym ten wyjaśnia, że odbierał różne awiza ze skrzynki pocztowej adresowane do syna (skarżącego), ale nie przekazywał ich synowi, w związku z czym ten nie wiedział o kierowanych do niego listach poleconych. W oparciu o powyższe Sąd stwierdził, że doręczenie przesyłki zawierającej decyzję organu podatkowego I instancji przebiegło z zachowaniem wymogów przewidzianych w art. 150 Ordynacji podatkowej. Raz jeszcze podkreślić należy, że skarżący nie zarzuca żadnych nieprawidłowości w działaniu urzędu pocztowego. W tej sytuacji należało uznać decyzję organu podatkowego I instancji za doręczoną w dniu 12 września 2025 r., tj. z upływem 14 dni od podjęcia próby doręczenia bezpośrednio adresatowi. Decyzja weszła więc do obrotu prawnego, a jej doręczenie wywołało skutek procesowy w postaci otwarcia terminu do wniesienia odwołania. Przewidziany w art. 223 § 2 pkt 1 o.p. 14 dniowy termin dla strony do skorzystania z możliwości złożenia odwołania zakończył swój bieg z dniem 26 września 2026 r. Odwołanie wniesione 14 października 2025 r. słusznie uznano za spóźnione. Poza granicami sprawy pozostaje natomiast kwestia oceny istnienia przeszkód w dochowaniu terminu, a tym samym istnienia ustawowych przesłanek do przywrócenia tego terminu. Z tego względu sąd nie mógł poddać merytorycznej analizie argumentacji zaprezentowanej w skardze, która eksponuje istnienie uzasadnionych przeszkód dla dochowania terminu. Te stanowią bowiem przedmiot badania w sprawie ze skargi na postanowienie wydane w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 26 sierpnia 2025r., a Sądowi wiadomym jest z urzędu, że taka została przez skarżącego złożona. Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.