I SA/Ke 690/13

Dnia 27 stycznia 2014 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2009 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek. M. P. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego R. K.wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług złożyła wniosek o zwolnienie od opłaty sądowej od złożonej skargi. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu PPF. Skarżąca nie dopełniła tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 23 grudnia 2013 r. Sąd przesłał pełnomocnikowi skarżącej urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżąca złożyła urzędowy formularz PPF, w którym wniosła o zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczenia złożonego pod odpowiedzialnością karną za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca pozostaje sama w gospodarstwie domowym. Jako posiadany majątek wykazała 1/3 część domu o pow. 120m² oraz 1/3 część mieszkania o pow. 61m² oraz samochód osobowy marki Toyota Auris rok prod. 2007 wartości 23.000,00 zł. Oświadczyła, że powyższy majątek jest zajęty egzekucją komorniczą. Skarżąca wskazała, że z prowadzonej działalności gospodarczej osiąga stratę w kwocie - 33.609,65 zł. Ponadto skarżąca oświadczyła, że jej miesięczne koszty utrzymania stanowią kwotę ok. 1600 zł, w tym produkty żywnościowe 500 zł, środki czystości 150 zł, energia elektryczna 350 zł, media 200 zł, paliwo 350 zł. Skarżąca przedłożyła również kserokopie następujących dokumentów: - dokumentu dostawy wyrobów węglowych oraz paragonu fiskalnego za zakup węgla ekogroszku w dniu 6 grudnia 2013 r. na kwotę 899,50 zł; - formularza obliczeniowego zaliczki na podatek dochodowy wg stawki 19%, w którym wykazała za okres od 01.12.2013 r. do 31.12.2013 r. przychód w kwocie 610.895,20 zł, koszty uzyskania przychodu w kwocie 625.455,85 zł oraz stratę w kwocie – 14.560,65 zł; - uiszczonych wpłat za energię w kwocie 544,26 zł termin płatności dnia 23 lipca 2013 r., w kwocie 402,61 zł termin płatności dnia 16 września 2013 r., w kwocie 339,14 zł termin płatności dnia 15 listopada 2013 r. za faktury wystawione na nazwisko M.K.; - potwierdzenie dokonania opłaty za Internet w dniu 7 stycznia 2014 r. w kwocie 115,80 zł; - zestawienia dochodu w miesiącach za rok 2013, razem sprzedaż 610.895,20 zł, przychód 610.895,20 zł, koszty 625.455,85 zł strata - 14.560,65 zł. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny (żywność, lekarstwa). Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Analiza złożonego przez skarżącą wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz przedłożonych kserokopii dokumentów wykazała, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie, w jakim domaga się skarżąca, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku czy osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do wyżej wskazanej grupy społecznej skarżąca nie należy, bowiem nie potwierdziła tego w złożonym wniosku oraz w przedłożonych dokumentach. Aktualnie skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z której za 2013 r. wykazała przychód w kwocie 610.895,20zł, stratę w kwocie 14.560,65 zł i wygenerowała koszty uzyskania przychodu w kwocie 625.455,85zł. W ocenie orzekającego, jeżeli prowadzona działalność gospodarcza generuje koszty w wykazanej wysokości to nie można uznać, że skarżąca nie posiada niezbędnych funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Powyższej oceny nie zmienia również fakt ponoszenia przez skarżącą straty w zakresie prowadzonej działalności. Strata jest bowiem jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych. Za zasadnością przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie może przemawiać wskazana przez skarżącą okoliczność zajęcia majątku ruchomego oraz nieruchomości skarżącej. Skarżąca w ramach prowadzonej działalności obraca bowiem kwotami wielokrotnie przewyższającymi wysokość obciążających ją kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, posiada więc realną możliwość wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych w swojej sprawie. Wskazać również należy, że skarżąca wydatki miesięczne określiła na kwotę 1.600zł, przy czym nie wykazała, aby spłacała kredyt czy pożyczkę. Ponadto, z przedłożonej dokumentacji wynika, że strona na bieżąco reguluje wszystkie płatności, nie zalega z uiszczaniem opłat związanych z utrzymaniem. W tym miejscu podkreślić należy, ze skarżąca była w stanie w dniu 6 grudnia 2013 r. jednorazowo wydatkować kwotę 899,50 zł na zakup opału – węgiel ekogroszek folia, jest także w stanie uiszczać opłatę za Internet w kwocie 115,80 zł. Skarżąca nie wykazała ponadto żadnych nadzwyczajnych okoliczności, czy konieczności poniesienia znacznych wydatków, które uniemożliwiłyby jej terminowe ponoszenie opłat lub powodowały zaległości w opłatach. Skarżąca składając skargę do Sądu powinna liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie zdobyć środków na poniesienie kosztów sądowych związanych z wniesieniem niniejszej skargi do Sądu. Mając zatem na uwadze powołane wyżej okoliczności, mimo wskazanych przez skarżącą okoliczności negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy uznano, że skarżąca nie spełnia przesłanek uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych, w związku z czym postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a.