I SA/Ke 698/16
WyrokWSA w Kielcach2017-02-23
Skład orzekający: Danuta Kuchta, Artur Adamiec, Mirosław Surma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności składkowych spadkobiercy, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani uzasadnionego przypadku umorzenia w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia wykonawczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności składkowych, ponieważ nie stwierdzono całkowitej nieściągalności długu, a sytuacja majątkowa i rodzinna spadkobiercy nie uzasadniała umorzenia w trybie uznania administracyjnego. Sąd podzielił ustalenia organu dotyczące posiadania przez skarżącą stałego źródła dochodu, majątku w postaci nieruchomości oraz możliwości spłaty zadłużenia, również w układzie ratalnym, a także prawidłowo ocenił, że problemy zdrowotne nie uniemożliwiają zarobkowania.Stan faktyczny
Skarżąca K.K., jako spadkobierczyni zmarłego S.B., wniosła o umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczeniowych w kwocie ponad 347 tys. zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszła całkowita nieściągalność długu, a sytuacja materialna i rodzinna skarżącej nie spełnia przesłanek do umorzenia w trybie uznania administracyjnego. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym dowolną ocenę materiału dowodowego i brak zbadania kwestii przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2017 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności składkowych oddala skargę.
1.Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania
1.1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r.
nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r.
nr [...] odmawiającą K.K. umorzenia należności
z tytułu składek w łącznej kwocie 347.026,03 zł.
1.2. W uzasadnieniu decyzji podano, że spadkodawca strony S.B. w okresie od 31 grudnia 1998 r. do 30 września 2008 r. prowadził działalność gospodarczą i zatrudniał pracowników. W związku z prowadzoną działalnością, S.B. zobowiązany był do opłacania składek za ubezpieczenie własne i za zatrudnionych pracowników. Z uwagi na niewywiązanie się z ustawowego obowiązku na koncie rozliczeniowym prowadzonym przez ZUS Inspektorat w O. powstało zadłużenie. S.B. zmarł 10 marca
2014 r. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład orzekł, że K.K., jako spadkobierca po S.B. odpowiada solidarnie wraz z pozostałymi spadkobiercami za jego zobowiązania
z tytułu składek. K.K., wnioskiem z 11 lutego 2016 r. zwróciła się o umorzenie nieopłaconych składek ubezpieczeniowych, do których spłaty zobowiązana została powyższą decyzją.
1.3. ZUS wskazał, że w przypadku złożenia wniosku o umorzenie należności zobligowany jest rozpatrzyć go zgodnie z obowiązującymi zasadami umarzania należności, które zostały wskazane w ustawie z dnia 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz. U. z 2016 r. poz. 963), dalej jako "u.s.u.s." Podstawowym warunkiem umożliwiającym umorzenie jest całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, która zachodzi w przypadkach określonych w art. 28 ust. 2 i 3 tej ustawy. Jednocześnie stosownie do art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być
w uzasadnionych przypadkach umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umarzania tych należności określa
§ 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca
2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (j. t. Dz.U. nr 141, poz.1365, dalej zwane "rozporządzenie").
1.4. ZUS nie stwierdził, aby w sprawie zaistniała przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust 3 u.s.u.s. Źródłem utrzymania zobowiązanej oraz jej małżonka jest dochód z tytułu zatrudniania
a ponadto posiada ona majątek ruchomy i nieruchomości. Postępowanie zatem prowadzone było w oparciu o treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenie, które mają zastosowanie w przypadku braku przesłanki całkowitej nieściągalności. Przy czym organ wyjaśnił, że stosownie do art. 30 u.s.u.s przepis ten nie ma zastosowania do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. Wobec powyższego Zakład decyzją z [...] r. odmówił wszczęcia postępowania w tym zakresie.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał, że K.K. obecnie zamieszkuje z matką, ale wraz z mężem i synem prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Strona wskazała, że aktualnie uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia od 1 września 2016 r. w kwocie – 1913,00 zł brutto. Małżonek zobowiązanej zatrudniony jest od 11 października 2010 r. i uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 2200 zł brutto.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej wynika, że koszty wynikające ze zobowiązań i podstawowych wydatków związanych
z utrzymaniem wynoszą około 800 zł. Strona wykazała stałe wydatki z tytułu miesięcznych opłat w kwocie około 500 zł oraz 200 zł za przedszkole syna. Ponadto K.K. ponosi wydatki z tytułu kosztów leczenia w kwocie 300 zł. Strona posiada także zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętego kredytu
budowlano - hipotecznego spłacanego w miesięcznych ratach w kwocie 1100 zł oraz zobowiązanie z tytułu opłaty za studia zaoczne w wysokości 120 zł miesięcznie. Przedstawiony materiał dowodowy wskazuje, że zobowiązana jak
i jej syn posiadają problemy zdrowotne. K.K., będąc po zabiegach operacyjnych leczy schorzenia ginekologiczne. Natomiast jej syn wymaga leczenia laryngologicznego i logopedycznego.
Z ustaleń ZUS wynika także, że K.K. jest właścicielką działki
w Sandomierzu o pow. 0,0674 ha, którą otrzymała umową darowizny w dniu 1 maja 2015 r. Przedmiotowa działka obciążona jest kredytem hipotecznym z dnia 3 sierpnia 2015 r. udzielonym przez Bank Polska Kasa Opieki S.A. na kwotę
484.752,00 zł. Ustalono także, że rodzina nie korzysta z pomocy Instytucji Pomocowych.
1.5 ZUS uznał, że sytuacja majątkowa i rodzinna K.K. nie spełnia przesłanek określonych w § 3 pkt 1 rozporządzenia. Zakład podniósł, że strona
i jej rodzina posiada zobowiązania publiczno i cywilno - prawne, które są spłacane.
W związku z powyższym, nie jest w interesie Zakładu aby rezygnował ze swoich wierzytelności na rzecz innych zobowiązań cywilno i publiczno - prawnych, bowiem publicznoprawny charakter należności składkowych oraz cele, na które są one przeznaczone obligują ZUS do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Zdaniem Zakładu, wbrew twierdzeniom zobowiązanej, całkowita nieściągalność nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym. Zarówno mąż, jak i sama zobowiązana, uzyskują dochody z zatrudnienia, a nadto posiada ona majątek w postaci własności nieruchomości. Zabezpieczenie hipoteczne z tytułu kredytu na tejże nieruchomości nie stanowi okoliczności do spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności.
Organ podkreślił, że rodzina z którą strona solidarnie odpowiada za zobowiązania S.B. posiada znaczny majątek, z którego sprzedaży mogłaby uzyskać środki na uregulowanie części zadłużenia. Ponadto ZUS podkreślił, że w przypadku zobowiązanej i jej rodziny zachodzi możliwość umorzenia zaległości na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych
z tytułu nieopłaconych składek przez osóby prowadzące pozarolniczą działalność
(Dz. U. z 2012 r., poz. 1551), zwanej "ustawą abolicyjną". W celu skorzystania
z możliwości umorzenia na postawie ustawy abolicyjnej, w ich gestii leży spłata należności niepodlegających umorzeniu, np. poprzez przystąpienie do spłaty
w układzie ratalnym. Odnosząc się do argumentu złej sytuacji zdrowotnej, ZUS
uznał, że występujące w rodzinie schorzenia nie uniemożliwiają zarobkowania. Problemy zdrowotne skarżącej nie skutkują trwałą niezdolnością do pracy czego dowodem jest fakt, że podjęła zatrudnienie i uzyskuje dochody.
Końcowo Zakład podkreślił, że instytucja umorzenia winna się sprowadzać jedynie do sytuacji wyjątkowych, a takich okoliczności wobec zobowiązanej nie stwierdzono. Zdaniem ZUS jej sytuacji materialno-bytowej nie można rozpatrywać w kategoriach ubóstwa, a spłata zadłużenia, solidarnie z pozostałymi spadkobiercami nie stwarzałaby zagrożenia egzystencji.
2. Skarga do Sądu
2.1. Na decyzję ZUS K.K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, tj.:
- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dowolnej jego ocenie wyrażającej się w przyjęciu, że sytuacja skarżącej nie uzasadnia umorzenia jej zaległości wobec ZUS;
- art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia, poprzez błędne uznanie, że w stosunku do skarżącej nie zaszły okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia zaległości;
- brak zbadania kwestii przedawnienia roszczeń ZUS wobec dłużników solidarnych spadkobierców zmarłego S.B..
2.2. W uzasadnieniu skargi skarżąca powołała treść przepisów mających zastosowanie w sprawie, tj. 28 ust. 1 - 4 u.s.u.s i § 3 ust.1 rozporządzenia. Jej zdaniem zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja nie mogą zostać uznane za odpowiadające prawu, bowiem ocena sytuacji życiowej skarżącej nie jest trafna. Skarżąca nie zgodziła się stanowiskiem, że uiszczenie należności w tak wysokiej kwocie nie stwarza zagrożenia egzystencji. Jednocześnie podniosła, że ustalenia dotyczące spełniania przesłanek umorzenia odnosić się winny do okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji, a nie zdarzeń z przeszłości, czy przewidywań dotyczących przyszłości. Zdaniem strony, zaskarżona decyzja narusza art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. bowiem organ w żaden sposób nie wyważył interesu skarżącej i interesu publicznego dokonując niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia. Poza ogólnikowymi stwierdzeniami, co do uznania administracyjnego skutków umorzenia spornych należności i przyczyn ich powstania, organ nie uzasadnił dlaczego w badanej sprawie interes publiczny przeważa nad interesem skarżącej. Końcowo skarżąca zarzuciła, że w sprawie nie została dostatecznie wyjaśniona kwestia przedawnienia przedmiotowych należności. Powołała się na kilkukrotne nowelizacje przepisu art. 24 ust 4 i ust.5 u.s.u.s regulującego kwestie przedawnienia należności z tytułu składek. W kontekście powyższego stwierdziła, że organ winien dysponować dokumentem potwierdzającym, kiedy została podjęta pierwsza czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności z tytułu składek oraz czy i kiedy dłużnik został o niej powiadomiony.
2.3. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, zważył co następuje:
3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.)
i art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podzielił też, uznając za niewadliwe, ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego, które znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.
3.2. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca umorzenia należności składkowych po zmarłym S.B., za które jako spadkobierczynie, odpowiedzialne są solidarnie skarżąca wraz z matką
i siostrami.
Jak zasadnie wskazał organ, podstawą prawną dla podjęcia kontrolowanego rozstrzygnięcia jest art. 28 u.s.u.s. Z treści art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei całkowita nieściągalność, o której mowa wyżej, zachodzi
w sytuacjach wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s, a zatem gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia
w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,
z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Ponadto, w związku z tym, że sprawa dotyczy należności z tytułu składek ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także
w innych uzasadnionych przypadkach. Na te uzasadnione przypadki wskazuje § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia
31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz.1365), dalej jako "rozporządzenie". Są nimi w szczególności sytuacje, gdy:
1. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2. w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3. w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W pierwszym etapie postępowania z wniosku o umorzenie należności składkowych organ bada, czy w ogóle występują przesłanki do umorzenia należności. Jeśli żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona organ bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi.
W przypadku zaś ustalenia zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek umorzenia należności, postępowanie wchodzi w drugi etap – uznania administracyjnego, tj. możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia. Z treści wyżej zacytowanych przepisów wynika bowiem, że dopiero na tym etapie postępowania organ korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia.
Konsekwencją takiego modelu postępowania organu jest kontrola sądu sprawowana zasadniczo na trzech poziomach: 1. kontrola prawidłowości przeprowadzonego postępowania, w tym postępowania dowodowego (zwłaszcza kompletności materiału dowodowego); 2. kontrola prawidłowości oceny przesłanek umorzenia oraz w przypadku ich zaistnienia: 3. kontrola granic przyznanego organowi uznania administracyjnego.
3.3. W niniejszej sprawie, w związku ze stwierdzeniem przez organ braku przesłanek umorzenia zaległości kontrola Sądu sprowadza się do oceny prawidłowości takiego wnioskowania, bowiem organ nie orzekał w warunkach uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie organu musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 kpa), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Dokonując tych czynności organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 K.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W celu ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności składkowych niezbędne jest zbadanie sytuacji finansowej, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości.
3.4. Sąd stwierdził, że ZUS sprostał stawianym mu wymaganiom. Prawidłowo
w pierwszej kolejności dokonał ustalenia czy w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności, a zatem przesłanka wyrażona w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s W wyniku tych zabiegów zasadnie stwierdził, że w odniesieniu do zobowiązanej warunek ten nie zachodzi. Skarżąca oraz jej małżonek posiadają bowiem stałe źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę; zobowiązana jest też właścicielką nieruchomości. Oznacza to możliwość skutecznego dochodzenia należności przez organy w drodze postępowania egzekucyjnego w przypadku braku innych możliwości zaspokojenia. Dotychczas też żaden z organów egzekucyjnych nie stwierdził braku majątku umożliwiającego opłacenie zaległości z tytułu składek.
3.5. Prawidłowe są również ustalenia ZUS w zakresie braku przesłanek wymienionych w rozporządzeniu, tj. takiego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanej, które powodują, że nie jest ona w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.
Organ przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające w wyniku którego ustalił sytuację finansową i rodzinną skarżącej przedstawiając ją
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107
§ 1 i § 3 k.p.a. Oparł się w tym zakresie między innymi na oświadczeniu skarżącej
o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z 3 czerwca 2016 r., dołączonych przez nią dokumentach (umowa kredytu z 3 sierpnia 2015 r., umowa z przedszkolem z 1 marca 2016 r., umowa o warunkach odpłatności za studia z 5 października 2015 r., dokumentacji medycznej), danych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz danych elektronicznej księgi wieczystej.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ dokonał prawidłowej oceny uznając, że sytuacja finansowa skarżącej nie odpowiada przesłance określonej w § 3 pkt 1 rozporządzenia. Sytuacji materialno - bytowej skarżącej nie można bowiem rozpatrywać w kategoriach ubóstwa; skarżąca posiada majątek, wraz z mężem uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia. Regularnie spłaca też inne zobowiązania publiczno i cywilnoprawne. Nie bez znaczenia pozostaje również, że odpowiedzialność skarżącej ma charakter solidarny z innymi członkami rodziny, która posiada znaczny majątek. Sąd potwierdza zasadność stwierdzenia, że sytuacja ta umożliwia skarżącej spłatę; otwarta pozostaje również jej forma, skoro ZUS deklaruje możliwość zawarcia układu ratalnego. Zdaniem Sądu, dysponowanie stałym źródłem dochodu umożliwia planowanie i racjonalne gospodarowanie środkami przez skarżącą, tym bardziej w kontekście dogodnego układu ratalnym. Ponadto mając na uwadze ustalenia organu w zakresie możliwości płatniczych zobowiązanej i jej rodziny, należy podzielić wniosek organu, że rodzina skarżącej posiada znaczny majątek, z którego sprzedaży mogłaby uzyskać środki na uregulowanie części zadłużenia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy sporne zobowiązane mogą zostać zmniejszone o kwotę 105.175,97 zł, ponieważ z wniosków wszystkich spadkobierców S.B. toczą się postępowania w sprawie umorzenia należności na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej. W przypadku spełnienia warunków określonych w decyzjach z 29 czerwca 2016 r. możliwości płatnicze skarżącej i jej rodziny realnie wzrosłyby. To zaś oznacza, że nie można zarzucić organowi wadliwej oceny możliwości płatniczych skarżącej.
Wpływu na ocenę wniosku skarżącej, nie mogą także mieć wskazywane przez nią problemy zdrowotne. ZUS uwzględnił je i prawidłowo ocenił pod kątem przesłanek umorzenia uznając, że nie uniemożliwiają one skarżącej zarobkowania, o czym świadczy fakt stałego zatrudnienia zobowiązanej w oparciu o umowę o pracę.
Powyższe ustalenia prawidłowo doprowadziły ZUS do wniosku, że brak jest podstawy do umorzenia zobowiązań skarżącej zarówno na podstawie art. 28 ust. 2,3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia. Sąd stwierdził, że dokonana przez organ ocena zebranego materiału dowodowego nie jest dowolna i nie wychodzi poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a.
3.6. Za niezasadny uznać także należy eksponowany w skardze zarzut przedawnienia należności składkowych. Wprawdzie zaległości dotyczą dosyć odległych okresów i brzmienie powołanych przez skarżącą przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym w zakresie przedawnienia, mogłoby sugerować przedawnienie dochodzonych przez Zakład od skarżącej zaległości, to jednak należy stwierdzić, że zaległości te nie przedawniły się. Stosownie bowiem do art. 24 ust. 5d u.s.u.s. przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. W niniejszej sprawie taka decyzja została wydana przez Zakład 9 marca 2016 r. Obejmuje ona dochodzone przez Zakład należności zmarłego S.B. oraz czyni za nie odpowiedzialną solidarnie z matką oraz siostrami, skarżącą.
3.7. Ocena okoliczności, które determinuje konstrukcja normatywna przesłanek prawnych umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, została dokonana na podstawie całego ujawnionego przez skarżącą i uzyskanego
w miarę obiektywnych możliwości organu z urzędu materiału dowodowego sprawy i nie narusza granic tzw. swobodnej oceny dowodów. Jest ona prawidłowa, logiczna i konsekwentna. Organ nie pominął żadnej podnoszonej przez skarżącą okoliczności faktycznej. Zakład przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa, a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. i znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniach obu decyzji. Stąd zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dowolnej jego ocenie wyrażającej się w przyjęciu, że sytuacja skarżącej nie uzasadnia umorzenia jej zaległości wobec ZUS oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia poprzez błędne uznanie, że w stosunku do skarżącej nie zaszły okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia zaległości, są nieuzasadnione.
Na marginesie wskazać należy, że stosownie do treści art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a., Sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które wynikają z akt i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Tym samym, Sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia na datę jego podjęcia przez organ i w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym. Przy czym dodać należy, że jakiekolwiek zmiany w sytuacji życiowej wnioskodawczyni, mogą być podstawą ponownego ubiegania się o udzielenie ulgi w spłacie zaległości wobec ZUS. Wniosek w tym zakresie może być bowiem ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów. Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.
3.8. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło