I SA/Ke 719/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. E. S.A. w O.Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. E. S.A. w O. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za październik 2006 r. postanawia oddalić wniosek. W. E. S.A. w O. Ś. (dalej: Spółka) wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W złożonym wniosku Spółka wskazała, że obecnie ze względu na złą sytuację finansową nie posiada wystarczających środków na uiszczenie kosztów sądowych. Wskazała również, że posiada zaległości wobec kontrahentów oraz nieuregulowane zobowiązania publicznoprawne względem ZUS, US, które stara się spłacać. Spółka przedłożyła kserokopię rachunku zysków i strat potwierdzającego stratę netto za 2012 rok w wysokości 2.630.687,70 zł, kserokopię zestawienia obrotów i sald za 2012 r. Spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w wysokości 62.500.000,00 zł, wartość środków trwałych w wysokości 49.890.356,63 zł, stratę za ostatni rok obrotowy w wysokości 2.630.687,70 zł oraz stan kont na rachunkach bankowych w wysokości 0,00 zł. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Ke 719/12 referendarz sądowy oddalił wniosek Spółki o zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że sytuacja finansowa Spółki nie uzasadnia zwolnienia jej od kosztów sądowych. W jego ocenie globalna sytuacja majątkowa Spółki tj. wysokość kapitału zakładowego majątku lub środków finansowych oraz wartość środków trwałych o wskazanej wysokości pozwala stwierdzić, że Spółka dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych. Zwłaszcza, że na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty te to wpis od skargi w kwocie 1.696 zł, co stanowi zaledwie ułamek procenta przychodu Spółki. Od powyższego orzeczenia Spółka wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w którym powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Powołała się ponownie na ponoszenie strat z prowadzonej działalności, spłatę zaległości u kontrahentów oraz zobowiązań publicznoprawnych. Na poparcie własnych argumentów Spółka powołała szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: ustawa p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zatem rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. tj. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd podkreśla, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Zaakcentować także należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy bowiem zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Rozpatrywany wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w ocenie Sądu winien być rozpatrywany w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Ze złożonego wniosku wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą głównie w zakresie sprzedaży hurtowej paliw i produktów pochodnych. Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 62.500.000,00 zł, a wartość środków trwałych wynosi 49.890.356,63 zł. Pomimo sygnalizowanych problemów finansowych nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, a z oświadczeń przez nią składanych nie wynika, aby zamierzała zaprzestać prowadzenia swojej działalności. Zatem jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą nastawioną na zysk i mając zapewnioną w ustawie możliwość uzyskiwania środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z działalnością nie może przerzucać kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność Spółki byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że spółka prowadzi działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Ponadto wskazać należy, że koszty sądowe w niniejszej sprawie na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego ograniczają się do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1.696 zł. W ocenie Sądu jest to kwota możliwa do poniesienia przez skarżącą. O braku możliwości poniesienia kosztów sądowych nie przesądza również fakt, że prowadzona przez skarżącą działalność wygenerowała za rok 2012 stratę w kwocie 2.630.687,70 zł. Strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Przychody Spółki za 2012 r. wynosiły 309.339,71 zł przy kosztach uzyskania przychodów w kwocie 2.940.707,41 zł, co zdaniem Sądu nie pozwalają dać wiary, że Spółka nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Biorąc bowiem pod uwagę skalę na jaką Spółka prowadzi działalność gospodarczą nie do przyjęcia jest wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych (aktualnie wpisu sądowego w kwocie 1.696 zł) wpłynie w jakikolwiek sposób na kondycję finansową Spółki. Zdaniem Sądu również argumenty Spółki odwołujące się do obowiązku regulowania zobowiązań u kontrahentów oraz zobowiązań publicznoprawnych nie mogą uzasadniać zwolnienia od kosztów sądowych. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne czy pieniężne zobowiązania umowne. Koszty wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do kosztów sądowych. W ocenie Sądu przedstawione okoliczności uzasadniają twierdzenie, że skarżąca Spółka posiada dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania w zakresie objętym wnioskiem. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.