I SA/Ke 75/11

Dnia 21 kwietnia 2011 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 20 stycznia 2011r. w wysokości 100zł od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. J. Ś. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu. Skarżący nie dopełnił tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 22 lutego 2011r. Sąd przesłał skarżącemu urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżący w zakreślonym w wezwaniu terminie złożył wniosek na formularzu PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwiema córkami w wieku 25 i 26 lat. Oświadczył, że córki są bezrobotne, on również nie osiąga dochodu, a jedynym źródłem utrzymania rodziny jest renta inwalidzka uzyskiwana przez jego żonę w wysokości 726,18zł miesięcznie. Skarżący nie wykazał majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Po dokonaniu wstępnej analizy wniosku, co do jego treści dane w nim zawarte okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i zdolności płatniczych skarżącego, dlatego pismem z dnia 23 marca 2011r. został wezwany do uzupełnienia w/w wniosku poprzez: - udokumentowanie dochodów uzyskanych zarówno przez niego jak i przez jego żonę w 2010r; - przedłożenie odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego za rok 2009 jego i jego żony; - przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy potwierdzającego, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; - przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy potwierdzającego, że jego córki są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku; - przedłożenie zaświadczenia z właściwego Urzędu Skarbowego o prowadzeniu/nieprowadzeniu przez niego, jego żonę oraz jego córki działalności gospodarczej; - przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez niego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za okres ostatnich 3 miesięcy; - przedłożenie oświadczenia, jaką kwotę miesięcznie przeznacza wraz z żoną i córkami na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia; - określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu np. energia, ogrzewanie, media, telefon; - przedłożenie oświadczenia, na okoliczność, kto jest właścicielem domu w K. przy ul. R. 34, w którym zamieszkuje wraz z rodziną; - oświadczenie, czy on i jego rodzina korzysta z pomocy społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie. Dla dokonania tej czynności wyznaczono siedmiodniowy termin informując, że jego niedochowanie będzie skutkowało oddaleniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nadana za pośrednictwem poczty korespondencja pod wskazany adres nie została podjęta w terminie. Przesyłka była dwukrotnie awizowana, po raz pierwszy w dniu 25 marca 2011r. i powtórnie w dniu 4 kwietnia 2011r. W związku z tym stosownie do art. 73 ustawy p.p.s.a. należało uznać, że wezwanie doręczono w dniu 8 kwietnia 2011r. W wyznaczonym terminie skarżący nie uzupełnił braków złożonego wniosku. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym - czyli w myśl art. 245 § 3 w zw. z art. 211 ustawy p.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych - następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przywołanego przepisu wynika, że ustawodawca przez użycie sformułowania "wykaże" przesunął ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy na stronę. Zatem to na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Rola Sądu (referendarza sądowego) sprowadza się zaś do oceny informacji dostarczonych przez stronę w kontekście przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Z kolei w myśl art. 255 ustawy p.p.s.a., "jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 ustawy p.p.s.a. [druk PPF], okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego." Przepis ten, nakłada zatem na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W niniejszej sprawie na podstawie ww. przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 23 marca 2011r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych poprzez: udokumentowanie dochodów uzyskanych przez skarżącego oraz przez jego żonę w 2010r; przedłożenie odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego za rok 2009 skarżącego oraz jego żony; przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy potwierdzającego, że córki skarżącego są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku; przedłożenie zaświadczenia z właściwego Urzędu Skarbowego o prowadzeniu/nieprowadzeniu przez skarżącego, jego żonę oraz jego córki działalności gospodarczej; przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za okres ostatnich 3 miesięcy; przedłożenie oświadczenia, jaką kwotę miesięcznie przeznacza skarżący wraz z żoną i córkami na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia; określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu np. energia, ogrzewanie, media, telefon; przedłożenie oświadczenia, na okoliczność, kto jest właścicielem domu w K. przy ul. R. 34, w którym skarżący zamieszkuje wraz z rodziną; oświadczenie, czy skarżący i jego rodzina korzysta z pomocy społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie. Doręczenie wezwania nastąpiło w trybie określonym w art. 73 p.p.s.a. Przepis ten reguluje doręczenie zastępcze poprzez pozostawienie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru (awiza) w miejscu zamieszkania adresata (umieszczenie w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe). Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. W okolicznościach niniejszej sprawy wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych w trybie art. 255 P.p.s.a. zostało nadane jako przesyłka polecona na adres wskazany przez wnioskodawcę w rubryce 2.1, 2.2 formularza PPF. Pismo było awizowane dwukrotnie, o czym umieszczono odpowiednią adnotację na potwierdzeniu odbioru oraz na kopercie, w której znajdowała się przesyłka. Z adnotacji urzędowych wynika bezspornie, że pismo nie mogło zostać doręczone adresatowi osobiście z powodu jego nieobecności w lokalu i w związku z tym faktem pozostawiono informację w skrzynce oddawczej adresata o możliwości odbioru przesyłki poleconej w placówce pocztowej. Nieodebranie korespondencji w terminie, skutkowało - stosownie do art. 73 § 4 ustawy p.p.s.a. - uznaniem pisma za doręczone w dniu, w którym nastąpił upływ czternastodniowego terminu, w jakim pismo pozostawało w urzędzie pocztowym tj. 8 kwietnia 2011r. Pierwsze awizowanie nastąpiło bowiem w dniu 25 marca 2011r. kolejne zaś miało miejsce w dniu 4 kwietnia 2011r. A zatem należało uznać, że wezwanie doręczono w dniu 8 kwietnia 2011r. Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt OZ 128/05 niepubl.). W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia