I SA/Ke 83/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Asesor WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Referent stażysta Łukasz Pastuszko, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji I SA/Ke 83/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego: - z dnia [...], nr [...] w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od spadku po zmarłym W. M. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami; - z dnia [...], nr [...] w sprawie odmowy umorzenia kosztów upomnienia w kwocie [...] zł; - z dnia [...], nr [...] w sprawie odmowy umorzenia kosztów opinii biegłego w kwocie [...] zł; - z dnia[...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odroczenia terminu płatności zaległości z tytułu podatku od spadku po zmarłym W. M. W motywach rozstrzygnięcia organ podał, iż B. M. pismem z dnia 28 października 2005 r. odwołał się od powyższych decyzji do Prezydenta Miasta za pośrednictwem Drugiego Urzędu Skarbowego. Strona w piśmie zwróciła się o oddalenie terminu płatności zaległego podatku do chwili sprzedania uwolnionego przez sąd – składnika materiałowego po zniesieniu współwłasności. Z uwagi na niejasne sformułowanie zawarte w tym piśmie Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego wezwał stronę w terminie 7 dni do sprecyzowania żądania. W dniu 25 listopada 2005 r. wpłynęła odpowiedź, z której, zdaniem organu, wynika, iż pismo z dnia 28 października 2005 r. zatytułowane "Odwołanie" jest wnioskiem o odroczenie terminu płatności zaległości podatkowej oraz kosztów wraz z naliczonymi odsetkami do czasu zakończenia sprawy przed sądem rejonowym w przedmiocie działu spadku i zniesienia współwłasności. Dlatego organ odwoławczy uznał, iż organ podatkowy I instancji rozpatrzy to pismo zgodnie z wnioskiem strony, a postępowanie odwoławcze w niniejszych sprawach podlega umorzeniu. Od powyższej decyzji B. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Nie wskazując kierunku weryfikacji decyzji podał, iż jego wniosek dotyczył umorzenia płatności. W uzasadnieniu podał, iż ma 59 lat, jest schorowany, pobiera jedynie miesięcznie [...] zł renty i korzysta z pomocy swej przyjaciółki. Postępowanie w sprawie działu spadku potrwa, jego zdaniem, jeszcze kilka lat, dlatego zasadny jest wniosek o umorzenie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r .- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Korzystając ze swych uprawnień z art.134 ustawy P.p.s.a., abstrahując od treści skargi, Sąd stwierdza, iż decyzja podatkowego organu odwoławczego została wydana z rażącym naruszeniem prawa i jako dotknięta kwalifikowaną wadą procesową podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Stosownie bowiem do treści art. 220 Ordynacji podatkowej od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ podatkowy wyższego stopnia. Odwołanie jest więc pismem procesowym, którego wniesienie (w odpowiedniej formie i przez uprawniony podmiot) powoduje wszczęcie postępowania odwoławczego. Postępowanie to bowiem ma charakter skargowy. Nie może być wszczęte z urzędu, dopiero czynność strony, którą jest wniesienie odwołania, powoduje, że organ wyższego stopnia może korzystać z uprawnień, jakie są przewidziane dla organu odwoławczego. W przedmiotowej sprawie kwalifikacji, w aspekcie skutków procesowych, podlegało pismo z dnia 28 października 2005 r. skierowane przez B. M. do Naczelnika Urzędu Skarbowego. Czynności wyjaśniające przeprowadzone przez organy podatkowe, polegające na wezwaniu składającego pismo do sprecyzowania żądania i do określenia charakteru pisma potwierdziły, iż pismo to nie jest odwołaniem, a wnioskiem o odroczenie terminu zaległości podatkowej i kosztów. Skoro więc Dyrektor Izby Skarbowej, uznał iż pismo B. M. z dnia 28 października 2005 r. nie jest odwołaniem i ocena ta nastąpiła ze skutkiem ex tunc, tj. pismo to, w ocenie organu, od początku nie nosiło cech odwołania to tym samym postępowanie odwoławcze w sprawie nie zostało uruchomione. Dlatego też podjęcie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy takie postępowanie w ogóle nie miało miejsca, tj. nie zostało w sposób prawem przewidziany uruchomione – stanowi rażące naruszenie prawa. Decyzja zaś dająca wyraz takiemu działaniu organu podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Jeżeli bowiem pismo B. M. z dnia 28 października 2005 r. zostało zakwalifikowane jako wniosek o przyznanie ulgi to powinno zostać skierowane do właściwego organu, w tym przypadku do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego. Następstwem niewniesienia odwołania jest ostateczność decyzji wykluczająca kognicję organu odwoławczego. Taki stan implikuje wyrażona w art. 128 Ordynacji podatkowej zasada trwałości ostatecznych decyzji. Analiza podlegającej kontroli sądowo-administracyjnej sprawy jednoznacznie wskazuje, iż Dyrektor Izby Skarbowej podejmując zaskarżoną decyzję naruszył zasadę trwałości podejmując rozstrzygnięcie bez inicjatywy strony – odwołującego się. W ocenie Sądu takie działanie organu odwoławczego, które godzi w fundamentalne zasady postępowania podatkowego, nosi znamiona rażącego naruszenia prawa i stosownie do art. 247 §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd działając w warunkach art.145 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. w związku z art. art. 247 §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej orzekł jak w sentencji wyroku.