I SA/Ke 83/09

Dnia 26 marca 2009 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. K. K. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu PPF. Skarżący nie dopełnił tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 3 marca 2009r. Sąd przesłał skarżącemu urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżący w zakreślonym w wezwaniu terminie złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazuje, że spłaca dwa kredyty jeden w wysokości ok. 4,5 tys. zł, drugi wysokości ok. 5 tys. zł. Ponosi koszty utrzymania auta w wys. ok. 1000zł, domu ok. 2000zł, członka rodziny ok. 1500zł, alimenty na syna M. 1800zł, leki ok. 500zł, angielski syna ok. 200zł, opłata za basen dla 2 dzieci ok. 200zł. Skarżący szacuje, iż miesięcznie wydatkuje kwotę ok. 17000zł na utrzymanie, spłatę kredytów oraz innych zobowiązań finansowych. We dalszej części wniosku skarżący oświadcza, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwojgiem dzieci – O. w wieku 5 lat i M. w wieku 2 lat. Syn M. w wieku 14 lat na stałe zamieszkuje z byłą żoną skarżącego. Według oświadczenia w skład majątku skarżącego i jego rodziny wchodzi dom mieszkalny wielkości 340m² (kredyt 550000zł) oraz mieszkanie wielkości 80m² (kredyt 630000zł). Jako przedmioty wartościowe o wartości powyżej 3000euro skarżący wykazuje dom mieszkalny o wartości 1380000zł pozostający we władaniu byłej żony oraz samochód osobowy wartości ok. 50000zł – współwłasność z byłą żoną. Sygn. akt I SA/Ke 83/09 Według oświadczenia źródłem utrzymania rodziny skarżącego są dochody uzyskiwane zarówno przez skarżącego jak i jego żonę z tytułu prowadzenia własnych działalności gospodarczych. I tak skarżący uzyskuje z tego tytułu dochód w kwocie ok. 10 000-12 000zł miesięcznie, a żona w kwocie ok. 4 000zł miesięcznie. Jako dane istotne skarżący wskazuje, że jego przychód to ok. 30000zł miesięcznie przy czym koszty utrzymania gabinetu stomatologicznego i pracownika stanowią ok. 10000zł, koszty szkoleń ok. 1000zł, rata leasingowa na sprzęt stomatologiczny ok. 5300zł, auto firmowe w leasingu. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w szczególności zwolnienia od konieczności ponoszenia wpisu od skargi. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny (żywność, lekarstwa, opłaty za utrzymanie domu). Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Analiza złożonego przez K. K. wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt administracyjnych wykazała, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługują na uwzględnienie, bowiem skarżący bez wątpienia jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżący nie należy, bowiem zarówno on jak i jego żona prowadzą działalności gospodarcze przynoszące znaczne dochody, pozwalające żyć jego rodzinie na wysokim poziomie. Skarżący posiada również majątek zarówno ruchomy jak i nieruchomy znacznej wartości, który może służyć pozyskaniu środków na sfinansowanie kosztów postępowania. Ponadto jak twierdzi skarżący miesięczne koszty utrzymania jego rodziny stanowią kwotę ok. 17000zł – bez wątpienia jest to kwota znaczna, pozwalająca poczynić oszczędności. W tym kontekście trudno dać wiarę twierdzeniom strony, że nie jest ona w stanie uzyskać środków potrzebnych do pokrycia kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Nie jest wystarczającym do przyznania prawa pomocy oświadczenie wnioskodawcy, iż spłaca kredyty, bowiem podkreślić należy, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowanie sądowego. Biorąc pod uwagę powyższe uznano, iż osiąganie przez skarżącego i jego żonę dochodów w wykazanej wysokości ( ok. 14000-16000zł miesięcznie) umożliwia planowanie wydatków, a racjonalne gospodarowanie uzyskiwanymi przez skarżącego i jego żonę dochodami oraz oszczędności we własnych wydatkach (ok. 17000zł miesięcznie) pozwolą na poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności uznać należało, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.