I SA/Ke 9/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi I. I. P. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2005r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych; 2. oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 5 stycznia 2011r. w wysokości 722zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2005r. skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPPr wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie prowadzi działalności od przełomu lat 2007 i 2008, kiedy to utraciła płynność finansową. O utracie płynności finansowej Spółka przekonała się jednak zbyt późno, by złożyć skuteczny wniosek o ogłoszenie upadłości. Spółka nie posiada majątku. Prezes skarżącej spółki P.J. oświadcza, że koszty pomocy prawnej w toku postępowania podatkowego pokrywał z własnych środków, gdyż już wtedy spółka nie była wypłacalna. Jednak nie jest już w stanie tego robić, bowiem nie ma żadnych dochodów i jak sądzi nie ma takiego obowiązku. Skarżąca wykazuje wysokość kapitał zakładowego, majątku lub środków finansowych w wysokości 81 471,29zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok w wysokości 46 849,29zł. Skarżąca nie posiada środków finansowych na rachunkach bankowych. Do złożonego wniosku spółka dołączyła bilans za rok 2009 oraz za rok 2010. Ponadto skarżąca wnosi, by doradcą podatkowym został wyznaczony P. Z. Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej ma charakter uznaniowy. To zaś oznacza, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat była spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. Należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Wnioskodawca w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winien uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych z prowadzoną działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Przeprowadzona analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że sytuacja majątkowa skarżącej spółki nie jest dobra, niemniej jednak przemawia za pozytywnym ustosunkowaniem się do jej wniosku wyłącznie w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe. Potwierdza to wykazany brak jakichkolwiek środków majątkowych, co z pewnością uniemożliwi Spółce opłacenie potencjalnych związanych z jej udziałem w sprawie kosztów sądowych, a to zablokowałoby skarżącej prawo do sądu. Prawo pomocy nie ma jednak charakteru pełnego swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu wniosku. Analiza natomiast ustawowej przesłanki przyznawania prawa pomocy osobie prawnej prowadzi do przekonania, iż stwierdzenie jej spełnienia nie obliguje do bezwzględnego jego przyznania i pozostawione zostało do uznania, zwłaszcza jeżeli następstwem ewentualnej odmowy w tym zakresie nie jest ograniczenie prawa strony do sądu. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie odnośnie ustanowienia dla Spółki pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, którego udział w sprawie nie jest niezbędny, a sprawa nie jest skomplikowana pod względem faktycznym i prawnym. Odmienne uznanie oznaczałoby nieuzasadnione przerzucanie na Skarb Państwa wszystkich związanych ze sprawą kosztów, niezależnie od celowości ich ponoszenia. Końcowo wskazać należy, że sąd bierze pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia prawa w postępowaniu przed organami administracji, zabezpieczeniem praw strony jest też art. 6 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, co skutecznie zabezpieczy w niniejszej sprawie interes Spółki. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.