I SA/Ke 90/18

WyrokWSA w Kielcach2018-04-26

Skład orzekający: Magdalena Chraniuk-Stępniak, Artur Adamiec, Maria Grabowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych może odmówić umorzenia należności składkowych, mimo stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, jeśli umorzenie ma charakter fakultatywny?
Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych może odmówić umorzenia należności składkowych, nawet jeśli stwierdzono ich całkowitą nieściągalność, ponieważ umorzenie ma charakter fakultatywny (uznaniowy). Organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, a jego decyzja musi być poprzedzona prawidłowym postępowaniem wyjaśniającym i oceną materiału dowodowego, ale nie jest związany obowiązkiem umorzenia.
Stan faktyczny
P.F. złożył wniosek o umorzenie należności składkowych, argumentując, że zadłużenie powstało z winy błędnych informacji uzyskanych od ZUS oraz z powodu trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając całkowitą nieściągalność należności, ale jednocześnie skorzystał z fakultatywnego charakteru umorzenia. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ utrzymał swoją decyzję w mocy. P.F. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podtrzymując swoje argumenty. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi P. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych oddala skargę. P.F. w dniu 22 września 2017 r. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. W jego uzasadnieniu podał, że zadłużenie nie powstało z jego winy, lecz z uwagi na błędną informację co do daty rozpoczęcia działalności na mniejszych składkach. Nadto podniósł argumenty związane z trudną sytuacją finansową, zaległościami alimentacyjnymi, brakiem majątku. P.F. poparł wniosek wskazując także na sytuację rodzinną i problemy zdrowotne – zarówno swoje jak i córki Z.. Do wniosku przedłożył dokumentację medyczną. Dodatkowo strona podnosiła, że nie może podjąć żadnej pracy, ponieważ ZUS zaraz zajmuje wynagrodzenie, wobec czego to się zwyczajnie nie opłaca. Decyzją z dnia [...]. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778; dalej: "u.s.u.s."), Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 18.557,53 zł. Mając na względzie okoliczności: zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, braku majątku, z którego można egzekwować należności oraz braku możliwości przeniesienia odpowiedzialności za zadłużenie na osoby trzecie, organ uznał, że spełniona została przesłanka wynikająca z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. tj. zachodzi całkowita nieściągalność należności. Organ zauważył jednak, że nawet w takiej sytuacji art. 28 ust 1 u.s.u.s. traktuje o możliwości umorzenia zaległości, nie zaś o obowiązku. Umorzenie należności ma bowiem charakter fakultatywny, co bezpośrednio wynika z treści tego artykułu. Zatem organ może umorzyć należności w całości lub w części, ale nie jest to obligatoryjne. Rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia należności następuje w drodze uznania, co oznacza, że decyzja o umorzeniu należy do organu orzekającego na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wynikających z niego okoliczności indywidualnego przypadku. Dlatego też nawet w sytuacji wystąpienia przesłanek warunkujących umorzenie, Zakład może wydać decyzję o odmowie umorzenia należności składkowych. Strona w dniu 15 grudnia 2017 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W jego treści podkreśliła, że zadłużenie powstało uwagi na błędne informacje uzyskane od pracowników ZUS odnośnie możliwości opłacania niższych składek, zatem nie ponosi ona winy za zaistniały stan rzeczy. Wnioskodawca wyjaśnił, że podejmował wiele prób zawodowych, które zakończyły się niepowodzeniem, w tym rozpoczęcie prowadzenia działalności. Ponowną próbę otworzenia firmy podjął uprzednio weryfikując u pracownika ZUS możliwość opłacania niższych składek. Podniósł naruszenie zasady pogłębiania zaufania oraz celowe wprowadzanie obywateli w błąd. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 21 listopada 2017 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ wskazał na ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego z których wynikało, że wnioskodawca w okresie od 1 sierpnia 2012r. do 30 stycznia 2015r oraz od 1 marca 2015r. do 31 sierpnia 2015r. prowadził działalność gospodarczą, która została następnie wykreślona z Ewidencji Działalności Gospodarczej. P.F. jest osobą rozwiedzioną, zamieszkuje z partnerką i córką Z.. Aktualnie jedynym źródłem dochodów w gospodarstwie są dochody partnerki z tytułu zatrudnienia w wysokości 1459,48 zł. natomiast P.F. nie uzyskuje żadnych dochodów. Wnioskodawca jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Końskich jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie posiada innych tytułów do ubezpieczeń. Kosztami związanymi z utrzymaniem strony są opłaty eksploatacyjne w wysokości 400,00 zł oraz "inne" wydatki w kwocie 650,00 zł miesięcznie. Strona posiada zobowiązanie pieniężne alimentacyjne w kwocie 40 000,00 zł, co do którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego. Powyższe zobowiązanie jest regulowane w ramach dobrowolnych wpłat po 100,00 zł miesięcznie. Wnioskodawca leczy się w związku z depresją spowodowaną rozwodem. Zgodnie ze złożonym zaświadczeniem lekarskim jest leczony od 2011 r. do nadal z powodu zespołu zależności alkoholowej, zespołów abstynencyjnych i nawracających reakcji depresyjno - dysforycznych. Również częste choroby córki zostały potwierdzone stosowną dokumentacją. W toku postępowania ustalono także, że P.F. nie posiada nieruchomości oraz nie korzysta z pomocy instytucji pomocowych. Nawiązując do argumentów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ podał, iż nie ma możliwości odniesienia się do zarzutów błędnych informacji uzyskanych od pracowników Zakładu. Jednakże mając na względzie przepisy ustawy u.s.u.s osoba prowadząca działalność gospodarczą winna znać obowiązki, które spoczywają na niej względem różnych instytucji i urzędów związane z opłacaniem należności publicznoprawnych. Nieznajomość przepisów, czy też ich błędna interpretacja nie zwalnia płatnika z tych obowiązków ani z konsekwencji wynikających z ich niedopełnienia. Dalej organ wskazał, iż należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Ponieważ P.F. aktualnie nie uzyskuje dochodów i nie posiada majątku, to w jego przypadku zachodzi całkowita nieściągalność. Jednakże rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 28 u.s.u.s. ma charakter fakultatywny. Nawiązując do zarzutu pominięcia na gruncie niniejszej sprawy przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz.1365) organ wyjaśnił, że umorzenie należności z tytułu składek przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu jest możliwe w przypadku braku całkowitej nieściągalności. Organ nie kwestionował aktualnie trudnej sytuacji finansowej strony, jednak zwrócił uwagę na szansę poprawy tej sytuacji i możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości. Rejestracja w biurze pracy świadczy o gotowości podjęcia zatrudnienia przez stronę. Powyższe uniemożliwia zdaniem organu pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i wydanie decyzji o umorzeniu należności. W przekonaniu organu istnieje możliwość spłaty zadłużenia choćby w dogodnym systemie ratalnym, ale w dłuższym czasookresie. Twierdzenie o nieopłacalności zatrudnienia, gdyż jest ono zajmowane na poczet zadłużenia, nie może zostać uznane jako uzasadnienie trudnej sytuacji. Powstałe zadłużenia są konsekwencją działania strony. Na powyższą decyzję z dnia 18 stycznia 2018r. P.F. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę (nazwaną odwołaniem). W jej treści podniósł, iż nie jest osobą znającą przepisy prawa, zwłaszcza w dziedzinie ubezpieczeń społecznych i dlatego przed podjęciem decyzji o ponownym założeniu działalności gospodarczej chciał się upewnić, czy może opłacać składki na niższym poziomie. Od pracownika Zakładu uzyskał zapewnienie, że obejmuje go "preferencyjny ZUS". O istnieniu zaległości dowiedział się chcąc uzyskać zaświadczenie o niezaleganiu z opłatami wobec ZUS. Skarżący stwierdził, iż mając świadomość wysokości płatności nie otwierałby działalności gospodarczej. Czuje się oszukany i wprowadzony w błąd. Podkreślił, iż nie posiada żadnego majątku, jest na utrzymaniu partnerki, która zarabia ok. 1500 zł., a ich córka notorycznie choruje. Załączył również postanowienie Sądu Rejonowego w K. z 16 stycznia 2018r., z którego wynika konieczność zapłaty byłej żonie kwoty 23.300 zł oraz kosztów sądowych. Dla skarżącego niezrozumiałym jest, że ZUS stwierdza całkowitą nieściągalność jednocześnie odrzucając jego odwołanie. Zdaniem skarżącego ZUS nie wziął pod uwagę przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i podniesionego przez niego zarzutu, że utrzymanie w mocy decyzji ZUS o konieczności spłaty pozbawi go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2018r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów: decyzji Starosty K. z 16 kwietnia 2018r., pism ZUS z 20 września 2013r. i 23 marca 2015r. oraz zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z 22 sierpnia 2017r. na okoliczność błędnego poinformowania go przez organ o wysokości składek, które powinien płacić. Na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd postanowił odmówić przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę, w wyżej zakreślonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do zasadności odmowy skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek należnych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Na wstępie wskazać należy, że materialnoprawną podstawą umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne jest art. 28 ust. 1-3 a u.s.u.s. Przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do umorzeń między innymi składek na ubezpieczenie zdrowotne i składek na Fundusz Pracy (art. 32 u.s.u.s.). Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. precyzuje, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a. Zastrzeżenie to odnosi się do zaległych składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek i stanowi, że tego rodzaju zaległości mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Pojęcie całkowitej nieściągalności zostało wyjaśnione w ust. 3 u.s.u.s., jako jedna z następujących sytuacji: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w art. 28 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Zaakcentować należy, że użycie przez ustawodawcę zwrotu "mogą być umarzane" (art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s.) wskazuje jedynie na możliwość umorzenia a nie obligatoryjność umorzenia w przypadku wystąpienia przesłanek umorzenia. Oznacza to, że nawet jeżeli zaistnieje którakolwiek z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. to nie musi ona wywołać umorzenia należnych organowi składek. Powyższe uregulowania dają zatem podstawy organowi do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uprawnienie do działania w ramach uznania administracyjnego oznacza, że na gruncie analizowanego przypadku, do uznania organu pozostawiono stwierdzenie istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających umorzenie zaległości lub odsetek, jak też zakres ewentualnego umorzenia. Oczywiście nie można przyjąć, że uznanie administracyjne oznacza zupełną dowolność sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że w każdym przypadku rozstrzygania sprawy administracyjnej organ wydający orzeczenie, także w swych motywach musi uwzględniać obowiązujący porządek prawny. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia również organu od obowiązku przeprowadzenia postępowania w prawidłowy sposób. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 K.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 § K.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Wydanie decyzji musi być zatem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych. Zadaniem sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim ocena, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje natomiast prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wybór rozstrzygnięcia wymyka się kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych. Odnosząc przedstawione powyżej rozważania teoretyczne do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że organ przeprowadził postępowanie wszczęte wnioskiem o umorzenie zaległości prawidłowo. Na podstawie przedłożonych do sprawy dokumentów oraz poczynionych ustaleń, poddał ocenie wszystkie okoliczności odnoszące się do sytuacji majątkowej, zdrowotnej i rodzinnej skarżącego oraz dokonał ich merytorycznej oceny. Organ ustalił, że skarżący w okresie od 1 sierpnia 2012r. do 30 stycznia 2015r oraz od 1 marca 2015r. do 31 sierpnia 2015r. prowadził działalność gospodarczą, która została następnie wykreślona, jest rozwiedziony, znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, pozostaje na utrzymaniu partnerki, nie uzyskuje dochodów, nie posiada nieruchomości. Leczy się z powodu depresji oraz zespołu zależności alkoholowej, zespołów abstynencyjnych i nawracających reakcji depresyjno - dysforycznych. Często choruje również jego córka Z.. Strona nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, nie pobiera też świadczeń rodzinnych i wychowawczych. Organ nie kwestionował wysokości wydatków skarżącego ani okoliczności posiadania przez niego innych zobowiązań – alimentacyjnych w podanej kwocie. Powyższe doprowadziło do słusznego zdaniem Sądu uznania, że w sprawie zachodziła całkowita nieściągalność należności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., albowiem strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie ma majątku, z którego można egzekwować należności, nie ma również możliwości przeniesienia odpowiedzialności za zadłużenie na osoby trzecie. Stwierdziwszy istnienie ustawowej przesłanki umorzenia organ skorzystał z prawa wyboru rozstrzygnięcia i odmówił uwzględnienia wniosku strony. Organ zwrócił jednocześnie uwagę na młody wiek skarżącego, jego gotowość i zdolność do podjęcia pracy, wynikającą m.in. z faktu zarejestrowania w Urzędzie Pracy, co stwarza szansę poprawy sytuacji finansowej i możliwości spłaty zadłużenia w przyszłości Powyższe działanie organu Sąd ocenia jako prawidłowe. Ponownego przypomnienia w tym miejscu wymaga, że sądowa kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wybór rozstrzygnięcia wymyka się kryteriom prawnym. W niniejszej sprawie zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie organu nie miało charakteru dowolnego. Było bowiem wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego wadliwego pominięcia przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) należy wskazać, co następuje. Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W ustawie nie określono bliżej "uzasadnionych przypadków" w rozumieniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s., natomiast zgodnie z art. 28 ust. 3b tej ustawy, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego otrzymał upoważnienie ustawowe do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania składek, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Jak wynika z powyższego, zarówno art. 28 ust 3a u.s.u.s. jak i przepisy wydanego na podstawie art. 28 ust 3b u.s.u.s. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne znajdą zastosowanie w sprawach, w których pomimo niestwierdzenia niewypłacalności może dojść do umorzenia należności z tytułu składek. W kontrolowanej sprawie natomiast organ stwierdził istnienie całkowitej nieściągalności należności, co sprawia, iż przepisy powołanego przez skarżącego rozporządzenia nie znajdują zastosowania. Tym samym nie doszło do wskazanego przez P. F.naruszenia. Nie mogły zostać także uwzględnione uwagi strony dotyczące wprowadzenia go w błąd co do wysokości należnych składek. Przypomnienia wymaga, iż zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). W świetle tego przepisu granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny wyznaczone są przez granice sprawy administracyjnej, która powinna być rozumiana w znaczeniu materialnoprawnym, a nie procesowym. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 stycznia 2018 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. W postępowaniu tym Sąd bada zatem prawidłowość zastosowania przez organ przepisów prawa związanych z udzieleniem, bądź odmową udzielenia wnioskowanej ulgi. Ramy niniejszej sprawy nie obejmują natomiast okoliczności na które powołuje się strona tj. okoliczności zmierzających do ustalenia wysokości składek, jakie winna uiszczać i dlatego pozostają one bez wpływu na wynik dokonywanej oceny zaskarżonego aktu administracyjnego. Innymi słowy w przedmiotowej sprawie nie może być skutecznie kwestionowana wysokość zaległości. Zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2018r. Sąd postanowił na podstawie w/w przepisu odmówić przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów, albowiem zostały wniesione na okoliczność błędnego poinformowania skarżącego przez organ o wysokości składek, które winien płacić. Jak wynika z powyższych rozważań kwestie wysokości składek, a tym samym kwestie wysokości zaległości objętych wnioskiem nie podlegają ocenie w ramach niniejszego postępowania. Nadto należy podnieść, że Sąd dokonuje oceny zaskarżonej decyzji na podstawie akt sprawy administracyjnej (w oparciu o zgromadzone materiały w toku postępowania administracyjnego) i w związku z tym nie mógł uwzględnić postanowienia Sądu Rejonowego złożonego przez skarżącego wraz ze skargą. Nowe okoliczności w stanie finansowym skarżącego mogą być podstawą do ewentualnego złożenia nowego wniosku do organu o umorzenie zaległości bądź rozłożenia zaległości na raty. Podkreślenia wymaga, że ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. W rozpoznawanej sprawie organ, na podstawie przedłożonych do sprawy dokumentów oraz poczynionych ustaleń, poddał ocenie wszystkie okoliczności odnoszące się do sytuacji majątkowej, zdrowotnej i rodzinnej skarżącego oraz dokonał ich merytorycznej oceny. Stwierdziwszy istnienie ustawowej przesłanki umorzenia organ skorzystał z prawa wyboru rozstrzygnięcia i odmówił uwzględnienia wniosku strony. Rozstrzygnięcie organu nie miało charakteru dowolnego. Było wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Reasumując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło