I SA/Ke 93/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi K.R. w D. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 4 lutego 2025 r. nr 9013-00000000416/25 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę. Decyzją z 4 lutego 2025 r., nr 9013-00000000416/25, Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dyrektor, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opatowie (kierownik, organ I instancji) z 17 grudnia 2024 r., nr [...], odmawiającą przyznania pomocy finansowej K. R. w D. (wnioskodawca, skarżący). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że K. R. w D. zwróciło się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opatowie o udzielenie pomocy finansowej dla koła gospodyń wiejskich z gminy o frekwencji powyżej i 60% w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych 15 października 2023 r. Do wniosku załączono statut kółka. Dyrektor wyjaśnił, że wnioski w sprawie przyznania pomocy finansowej rozpatrywane są w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.; dalej jako: "rozporządzenie"), przytaczając treść § 13zzr ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 5, ust. 6 i ust. 7 tego rozporządzenia. Organ odwoławczy zaznaczył, że w niniejszej sprawie o pomoc adresowaną do kół gospodyń wiejskich wystąpiło K. R. w D. wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego. Podkreślił, że koło gospodyń wiejskich jest wyodrębnioną jednostką organizacyjną K. R. w D. i działa na postawie statutu tego kółka rolniczego oraz uchwalonego przez siebie regulaminu. Organ odwoławczy stwierdził, że K. R. w D. nie jest kołem gospodyń wiejskich. Stąd nie jest możliwym udzielenie przedmiotowej pomocy K. R. w D.. Odmawiając przedmiotowej pomocy zauważył, że nie istnieje tożsamość między K. R. w D., a działającym w jego strukturach kołem gospodyń wiejskich. O pomoc mogło wystąpić koło gospodyń wiejskich działające w strukturach K. R. w D., pod warunkiem spełnienia warunku przyznania pomocy wynikającego z § 13zzr ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Od decyzji organu odwoławczego K. R. w D. wywiodło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o uchylenie decyzji dyrektora, zarzuciło naruszenie przepisów prawa: 1/ §13 zzr ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisu i nieprzyznanie kołu gospodyń wiejskich funkcjonującemu jako K. R. w D. pomocy finansowej, mimo wskazania przez ustawodawcę, że pomoc przysługuje kołu gospodyń wiejskich m.in. "jako kółko rolnicze na podstawie ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. z 2024 r., poz.. 263)", czym wprost rażąco naruszono przepis prawa materialnego; 2/ dokonanie nieprawidłowej interpretacji przepisów regulujących podstawy działania kół gospodyń wiejskich, w efekcie odkodowanie błędnej treści normy prawnej § 13 zzr ust. 1 rozporządzenia, a w konsekwencji dokonanie nieprawidłowej subsumpcji i wydanie niewłaściwego rozstrzygnięcia, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że ustawodawca określając podmiot w aktach normatywnych jako "koło gospodyń wiejskich" utożsamia je wyłącznie z organizacjami działającymi na podstawie ustawy z 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich, w sytuacji gdy ustawodawca enumeratywnie wylicza różne możliwe formy prawne działania kół gospodyń wiejskich, a przy tym nie uchwalił słowniczka pojęć rozróżniającego poszczególne organizacje, które identyfikowane są jako koła gospodyń wiejskich, przy czym wprost wskazuje, że pojęcie "koło gospodyń wiejskich" może być stosowane do organizacji, która identyfikuje się jako koło gospodyń wiejskich i działa jako kółko rolnicze na podstawie ustawy z 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. z 2024 r. poz. 263), co stanowi jeszcze inną formę działania niż np. w sytuacji, gdy wyodrębniona jednostka organizacyjna kółka rolniczego dokona wpisu w rejestrze prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; tu należy również przytoczyć, że ustawodawca traktuje jako "koła gospodyń wiejskich" również organizacje będące stowarzyszeniami, przy czym w ogóle ich nie warunkuje - brak jest kryteriów służących uznaniu danego stowarzyszenia za koło gospodyń wiejskich - co dowodzi szerokiemu uznawaniu przez ustawodawcę form prawnych organizacji za koła gospodyń wiejskich; 3/ art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483; z późn. zm.) wyrażającego zasadę praworządności oraz legalizmu działania organów władzy publicznej i organów administracji publicznej poprzez błędną wykładnię przepisów i 4/ art. 2 Konstytucji RP - naruszenie sprawiedliwości społecznej; 5/ naruszenie dyrektywy Unii Europejskiej dotyczącej zasady konkurencyjności poprzez finansowanie wybranej grupy organizacji (wyłącznie wpisanych do rządowego rejestru), mimo iż ustawodawca wskazał szerszy katalog podmiotów uprawnionych, w tym kółka rolnicze identyfikowane jako koła gospodyń wiejskich, na marginesie zasada konkurencyjności i tak jest naruszana w stosunku do innych podmiotów prawnych działających w oparciu o ustawy, w tym ustawę "o stowarzyszeniach", jako organizacje pozarządowe, które nie są identyfikowane jako koła gospodyń wiejskich. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył treść § 13 zzr ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia. Podkreślił, że koło gospodyń wiejskich jako struktura organizacyjna kółka rolniczego nie podlega wpisowi w Krajowym Rejestrze Kół Gospodyń Wiejskich i nie może otrzymać osobowości prawnej z mocy innej ustawy. Takie rozwiązanie prawne jest niezgodne z ustawą "o społeczno-zawodowych organizacjach rolników", gdyż K. R. w D. straciłoby w ten sposób reprezentatywność i z tego powodu musiałoby być wykreślone z Krajowego Rejestru Sądowego. Ustawa "o społeczno-zawodowych organizacjach rolników" nie przewiduje takich rozwiązań ustawowych. Skarżący wyraził pogląd, że aby koła gospodyń wiejskich działające jako organizacje społeczno-zawodowe mogły otrzymywać wsparcie i pomoc finansową z budżetu państwa powinna nastąpić zmiana treści ustawy "o społeczno-zawodowych organizacjach rolników" oraz w ustawie "o stowarzyszeniach" i podobnie jak w "ustawie "o kołach gospodyń wiejskich" dokonany powinien być wpis podobny z treścią art. 23 i 23a ustawy "o kołach gospodyń wiejskich". Zaznaczył, że w polskim systemie prawnym działają koła gospodyń wiejskich, których statuty wynikają z różnych aktów prawnych. Na dzień 1 stycznia 2025 roku obowiązują następujące akty prawne regulujące działalność kół gospodyń wiejskich: ustawa "o stowarzyszeniach", ustawa "o społeczno-zawodowych organizacjach rolników", ustawa "o kołach gospodyń wiejskich". Stwierdził, że każda z tych ustaw w sposób odrębny reguluje prawa i obowiązki ustawowe koła gospodyń wiejskich. Każde koło gospodyń wiejskich powołane na mocy jednej z 3 (trzech) ustaw jest samorządnym i niezależnym kołem gospodyń wiejskich o własnym statucie, odrębnym od przepisów innej ustawy powołującej koło gospodyń wiejskich. Zdaniem skarżącego § 13zzr ust. 1 pkt 2 ustawy o "arimr" odnosi się wyłącznie do kół gospodyń wiejskich działających na mocy ustawy "o kołach gospodyń wiejskich". Dlatego kółka rolnicze i koła gospodyń wiejskich działające jako organizacje społeczno-zawodowe rolników na mocy ustawy "o społeczno-zawodowych organizacjach rolników" nie podlegają wpisom do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich, gdyż nie stanowi tak ustawa "o społeczno-zawodowych organizacjach rolników". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. W świetle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podzielił, uznając je za niewadliwe. Spór w niniejszej sprawie dotyczył zgodności z prawem odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej skierowanej dla koła gospodyń wiejskich z gminy o frekwencji powyżej 60% w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych 15 października 2023 r. Organ I instancji stwierdził, że o pomoc finansową mogło ubiegać się koło gospodyń wiejskich wpisane do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Organ odwoławczy zaakceptował rozstrzygnięcie kierownika, wskazując jednocześnie, że skarżący nie jest kołem gospodyń wiejskich. To koło gospodyń wiejskich działające w ramach struktury skarżącego powinno złożyć wniosek o pomoc finansową, albowiem nie istnieje tożsamość pomiędzy skarżącym jako kółkiem rolniczym, a działającym w jego strukturach kołem gospodyń wiejskich. Ponadto o pomoc mogło wystąpić koło, pod warunkiem wpisania go do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich. Zatem odmówił przyznania pomocy finansowej skarżącemu, ponieważ nie spełniał kryterium podmiotowego określonego w § 13zzr ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia. Skarżący wskazywał natomiast, że spełnił warunki uzyskania pomocy finansowej, gdyż koło gospodyń wiejskich działające w ramach kółka rolniczego na podstawie ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 263; ze zm.) nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich. Twierdził ponadto, że organ odwoławczy, wydając zaskarżoną decyzję, zastosował normę prawną, która nie dotyczy kółek rolniczych jako organizacji społeczno-zawodowych. Sąd podzielił argumentację organu odwoławczego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy rozporządzenia, które w § 13zzr ust. 1 stanowi, że w 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, kołu gospodyń wiejskich: 1) wpisanemu do dnia 15 października 2023 r. do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich, o którym mowa w ustawie z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich, albo wpisanemu do tego dnia do Krajowego Rejestru Sądowego - w przypadku kół gospodyń wiejskich działających jako stowarzyszenie na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261) albo jako kółko rolnicze na podstawie ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. z 2024 r. poz. 263) albo 2) które na dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy zostało wpisane do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich, o którym mowa w ustawie z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich, i które na dzień 15 października 2023 r. działało jako samodzielne koło gospodyń wiejskich albo jako jednostka organizacyjna kółka rolniczego na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników; 3) którego siedziba znajduje się na obszarze gminy, w której frekwencja w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 15 października 2023 r. wyniosła powyżej 60 %. Z treści przywołanego przepisu wynika, że pomoc finansowa w nim określona została skierowana do ściśle określnych podmiotów. Wśród tych podmiotów nie znajduje się kółko rolnicze, które nie jest kołem gospodyń wiejskich oraz kółko rolnicze, w którego ramach działa koło gospodyń wiejskich jako jednostka organizacyjna kółka rolniczego, niewpisana do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich. Podmiotami, do których skierowano pomoc są natomiast koła gospodyń wiejskich działające w formie prawnej stowarzyszenia na podstawie ustawy Prawo o stowarzyszeniach albo w formie prawnej kółka rolniczego na podstawie ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników albo działające samodzielnie albo jako jednostki organizacyjne kółka rolniczego. Użyty spójnik "albo" służy bowiem zapewnieniu, że pomoc finansowa może być przyznana kołu gospodyń wiejskich funkcjonującemu w jednej z alternatywnych form prawnych. Ponadto, warunkiem koniecznym otrzymania pomocy finansowej jest wpisanie koła gospodyń wiejskich do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich albo Krajowego Rejestru Sądowego w zależności od jego formy prawnej działania. Wpis do Krajowego Rejestru Sądowego dotyczy kół gospodyń wiejskich działających w formie stowarzyszenia oraz kółka rolniczego. Wpis do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich dotyczy natomiast kół gospodyń wiejskich działających jako samodzielne podmioty na podstawie przepisów ustawy o kołach gospodyń wiejskich, w tym kół, które jeszcze 15 października 2023 r. działały jako jednostki organizacyjne kółka rolniczego na podstawie przepisów ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników, ale już na dzień złożenia wniosku o pomoc z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa usamodzielniły się, tj. zostały wpisane do rejestru kół. W tym zakresie rację należy przyznać skarżącemu, że koło gospodyń wiejskich, które stanowi jednostkę organizacyjną kółka rolniczego nie może zostać wpisane do żadnego rejestru. Dotyczy to jednak kół, które nadal chcą funkcjonować jako takie jednostki (sekcje). Jednocześnie jednak koła gospodyń wiejskich, które działały jako jednostki organizacyjne kółek rolniczych, mogły zostać wpisane do rejestru. Stawały się wtedy samodzielnymi podmiotami i okoliczność ta, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie miała wpływu na istnienie i formę prawną kółka rolniczego w ramach którego działały. Zgodnie bowiem z treścią art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich (obecnie t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 310) działające w dniu wejścia w życie ustawy koła gospodyń wiejskich mogą dostosować statuty do wymagań ustalonych w ustawie i wystąpić z wnioskiem o dokonanie wpisu koła gospodyń wiejskich do rejestru zgodnie z przepisami ustawy. Koła gospodyń wiejskich, które nie wystąpią z wnioskiem o dokonanie wpisu koła gospodyń wiejskich do rejestru zgodnie z przepisami niniejszej ustawy, działają na podstawie przepisów dotychczasowych (ust.6). Wymaga wyjaśnienia, że podmiot jakim jest koło gospodyń wiejskich działające w formie prawnej kółka rolniczego na podstawie ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników nie jest podmiotem tożsamym z jednostką organizacyjną jaką jest koło gospodyń wiejskich, działającą w ramach kółka rolniczego. Powołanie takich jednostek przewiduje art. 16 ust. 2 ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników. Stosownie do powołanej regulacji w strukturze organizacyjnej kółka statut może przewidywać powoływanie sekcji, kół bądź zespołów specjalistycznych, odpowiadających zainteresowaniom członków (producentów określonych upraw, hodowców i innych) oraz zespołów młodych rolników i innych. Powołany przepis art. 16 ust. 2 ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników nie dotyczy natomiast kół gospodyń wiejskich działających w formie prawnej kółka rolniczego na podstawie ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników. Koło gospodyń wiejskich może bowiem działać w formie prawnej kółka rolniczego, o ile spełnia wymogi określone w art. 15, art. 16 ust. 1, art. 17, art. 18 ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników, w tym m.in. zostało wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego. W stanie faktycznym niniejszej sprawy wniosek o pomoc finansową określoną w § 13zzr ust. 1 rozporządzenia złożyło K. R. w D.. Ze znajdującego się w aktach sprawy statutu tego kółka (§ 14 pkt 1 i § 15 pkt 1) wynika, że w jego ramach działa Koło Gospodyń Wiejskich, które nie zostało wpisane do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich oraz że Koło Gospodyń Wiejskich jest wyodrębnioną jednostką organizacyjną Kółka Rolniczego i działa na podstawie statutu Kółka Rolniczego oraz uchwalonego przez siebie regulaminu. Koło gospodyń wiejskich działające w strukturze wnioskodawcy nie wystąpiło z wnioskiem o dokonanie wpisu do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich i na dzień złożenia wniosku (20 listopada 2024 r.) o pomoc finansową w biurze organu I instancji, takiego wpisu nie posiadało. Wnioskodawca nie spełnił zatem, jak prawidłowo stwierdził organ odwoławczy, przesłanki podmiotowej uzyskania wnioskowanej pomocy. Nie ma więc racji skarżący, twierdząc że przepis § 13zzr ust. 1 pkt 2 rozporządzenia odnosi się wyłącznie do kół gospodyń wiejskich działających na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich. Przeczy temu sama treść tego przepisu, uzależniając udzielenie pomocy finansowej od wpisu do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich zarówno przez samodzielne koła gospodyń wiejskich, jak i przez jednostki organizacyjne kółka rolniczego na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników. W ocenie sądu nie są zatem trafne zarzuty skargi. Decyzje organów nie naruszają ani przepisów postępowania, ani prawa materialnego, w tym art. 2 i 7 Konstytucji RP. Sąd stwierdza, że organ odwoławczy w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy, wyciągnął z niego trafne wnioski i dokonał prawidłowej wykładni przepisów. W kontekście zarzutów skargi ponadto należy także podkreślić, że zasada praworządności (art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a.) oznacza obowiązek działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa. Celem tej zasady jest więc przeciwdziałanie dowolności i arbitralności działania organów państwa oraz poddanie tego działania kontroli w oparciu o kryterium zgodności z obowiązującym prawem. W niniejszej sprawie, organ zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa dokonał weryfikacji skarżącego jako podmiotu wnioskującego o dofinansowanie, między innymi w kontekście wystąpienia przesłanek określonych w § 13zzr ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia i prawidłowo odmówił przyznania dofinansowania. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.