I SA/Ke 96/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2026 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2026 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Decyzją z 8 stycznia 2026 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład, organ) utrzymał w mocy decyzję własną z 7 listopada 2025 r. nr [...] odmawiającą R. G. umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu Zakład wyjaśnił przyczyny odmowy umorzenia należności z tytułu składek: - nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.", - skarżący nie wykazał zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a ww. u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego skarżącego; - skarżący nie wykazał jednoznacznie, aby powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; - skarżący nie wykazał, aby stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zakład ustalił, że 28 listopada 2025 r. wpłynął wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji z 7 listopada 2025 r. w związku z pojawieniem się nowych okoliczności. Skarżący poinformował o przedłożeniu nowych dokumentów dotyczących spółki [...] S.C., w której pełni stanowisko wspólnika. Zaznaczył, że spółka ponosi straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Powołał się również na pogarszający stan zdrowia. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład wskazał, że skarżący przedłożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełniej księgowości z 12 września 2025 r., z której wynika, że: skarżący jest żonaty, jest mikroprzedsiębiorcą, nie pracuje zarobkowo, od 1 marca 2023 r. pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 3.700,00 zł netto miesięcznie, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z opieki społecznej, nie korzysta z innych form pomocy, ponosi stałe wydatki z tytułu: - opłat eksploatacyjnych w wysokości 1.500,00 zł, - kosztów leczenia w wysokości 1.000,00 zł, - inne w wysokości 2.200,00 zł. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną W. G., która uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. Posiada zobowiązania finansowe z tytułu podatków za okres od 2024 r. do 2025 r. w kwocie 100.000,00 zł, spłacane w układzie ratalnym po 2.000,00 zł miesięcznie oraz niespłacane; z tytułu zaciągniętych kredytów za 2024 r. w kwocie 1.000.000,00 zł, u osób fizycznych w kwocie 50.000,00 zł, inne w kwocie 188.000,00 zł, nie posiada nieruchomości, ruchomości, praw majątkowych, posiada wierzytelności. Rozpoznano u skarżącego nowotwór piersi. [...] S.C.: jest mikroprzedsiębiorcą, sytuacja finansowa firmy na przestrzeni ostatnich lat kształtowała się następująco: Rok 2023: - przychód wyniósł [...] zł, - koszty wyniosły [...] zł, - dochód wyniósł [...] zł, Rok 2024: - przychód wyniósł [...] zł, - koszty wyniosły [...] zł, - dochód wyniósł [...] zł, Rok 2025: - przychód wyniósł [...] zł, - koszty wyniosły [...] zł, - dochód wyniósł [...] zł, - nie jest w strukturze grupy kapitałowej, nie otrzymuje grantów lub dotacji, grupa kapitałowa nie jedynym z kluczowych odbiorców, nie posiada zobowiązań finansowych, nie posiada ruchomości, nieruchomości, praw majątkowych oraz wierzytelności. Ponadto organ ustalił, że skarżący 1 marca 2025 r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej pod nazwą [...] R. G.; pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto, które po potrąceniu egzekucyjnym na rzecz [...] S. A. Tlagę w wysokości [...] zł wynosi [...] zł netto miesięcznie; jest wspólnikiem zarządu w spółce [...] Sp. z o.o., gdzie posiada 50 udziałów o wartości [...] zł, posiada następców prawnych: żonę W. G., córkę B. D. M.; na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej jest właścicielem nieruchomości (łąki trwałe) o powierzchni 0,0364 ha w miejscowości S.; 12 lutego 2025 r. ZUS złożył wniosek do sądu o zabezpieczenie hipoteczne na należności z tytułu składek. Zakład dokonał analizy kwestii przedawnienia i uznał, że w decyzji z 7 listopada 2025 r. organ I instancji prawidłowo stwierdził, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Organ wskazał na art. 28 ust. 2 u.s.u.s. i podniósł, że w przypadku skarżącego: - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; - przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe; - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; - nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; - ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe, - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s nie zachodzi, działalność gospodarcza została zawieszona, co nie jest równoznaczne z zaprzestaniem jej prowadzenia, - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których skarżący wnosi, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł, - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek nie zostało dotychczas wdrożone ze względu na zawartą 21 listopada 2024 r. umowę ratalną; w przypadku konieczności wdrożenia postępowania egzekucyjnego istnieją składniki majątkowe podlegające egzekucji. W związku z powyższym brak jest przesłanek pozwalających na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozpatrzenie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ stwierdził, że zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych czy klęski żywiołowej, natomiast było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Zdarzenie losowe czy klęska żywiołowa nie były powodem zaprzestania prowadzenia działalności, ponieważ pozostaje zawieszona. Odnosząc się do podnoszonych we wniosku problemach zdrowotnych organ wskazał, że z przedłożonej dokumentacji medycznej wynika, że skarżący choruje na nowotwór piersi, depresję, choroby serca oraz kręgosłup, który kwalifikuje się do operacji. Powołana sytuacja zdrowotna z pewnością stanowi utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu, jednakże stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne, które jest stałym dochodem wypłacanym niezależnie od stanu zdrowia i ewentualne sprawowanie opieki nad chorym członkiem rodziny. W sprawie nie powołał się na sprawowanie opieki nad chorym członkiem rodziny. Również ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Organ zarzucił, że skarżący nie przedstawił danych identyfikujących żonę, w związku z czym brak było możliwości weryfikacji jej dochodów. Z ustaleń organu wynika, że po potrąceniach egzekucyjnych skarżący dysponuje dochodem w łącznej wysokości 2.825,89 zł, na który składa się świadczenie emerytalne oraz dochód żony (wg oświadczenia). Dochód ten jest niższy niż poziom minimum socjalnego, określony 19 grudnia 2025 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na podstawie danych GUS na kwotę 3.222,82 zł za III kwartał 2025 r. dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego i jednocześnie wyższy niż poziom minimum egzystencji określony 3 kwietnia 2025 r. za 2024 r. na kwotę 1.532,95 zł dla wskazanego typu gospodarstwa. Wskazuje to na trudną sytuację finansową, ale nie stan zagrożenia bytu. Organ nie może pominąć faktu otrzymywania jednorazowego trzynastego i czternastego świadczenia, co z pewnością wpływa na poprawę sytuacji finansowej rodziny skarżącego. Skarżący oświadczył, że ponosi koszty związane z utrzymaniem w łącznej w wysokości 1.500,00 zł, koszty leczenia 1.000,00 zł oraz inne 1.000,00 zł. Do akt sprawy nie została przedłożona żadna dokumentacja uprawdopodobniająca ponoszone ww. koszty, które przeważają uzyskiwany dochód w gospodarstwie domowym. Aktualnie z akt sprawy nie wynika, aby skarżący zalegał z regulowaniem zobowiązań wobec dostawców prądu, gazu, wody itp., co prowadzi do wniosku, że realizacja opłat odbywa się płynnie. Nie wykazał, aby w związku z powołaną trudną sytuacją finansową korzystał z jakiejkolwiek formy pomocy skierowanej do osób wymagających wsparcia ze strony wyznaczonych instytucji. Korzystanie z takiej formy pomocy stanowi dodatkowe potwierdzenie, że dochody osoby zobowiązanej nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. O sytuacji materialnej osoby nie decyduje wyłącznie kwota uzyskiwanych dochodów, ale także posiadany majątek. Skarżący jest właścicielem nieruchomości. Z uwagi na posiadany majątek nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, a to z kolei nie wyklucza możliwości odzyskania należności w drodze postępowania egzekucyjnego. Organ zaznaczył, że skarżący podjął się spłaty należności z tytułu składek w układzie ratalnym i z zawartej umowy wywiązuje się. To z kolei świadczy o możliwościach finansowych do ponoszenia wysiłku celem regulowania zadłużenia. Biorąc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy nie znaleziono podstaw do uchylenia decyzji z 7 listopada 2025 r. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze R. G. wniósł o uchylenie decyzji z 8 stycznia 2026 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 7 listopada 2025 r. oraz "rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem aspektów humanitarnych i społecznych oraz trudnej sytuacji" w jakiej się aktualnie znajduje. Zarzucił: 1. Naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewystarczające zebranie materiału dowodowego oraz niezbyt dokładną jego ocenę; 2. Naruszenie art. 28 ust. 2 i 3a u.s.o.s. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności, mimo wskazania, że ich egzekucja prowadziłaby do pozbawienia skarżącego możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych; 3. Pominięcie istotnych nowych okoliczności faktycznych tj. korekty KPiR spółki [...] S.C. wykazującej stratę w wysokości 57.815,67 zł; 4. Błędne ustalenie stanu majątkowego polegające na uznaniu za majątek skarżącego nieruchomości, która w rzeczywistości nie stanowi jego własności; 5. Wydanie decyzji sprzecznej z zasada sprawiedliwości społecznej oraz zasadami humanitaryzmu. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jest osobą ciężko chorą onkologicznie, z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności. Od 4 lutego 2026 r. pobiera zasiłek pielęgnacyjny. Stan zdrowia ma charakter trwały i w sposób oczywisty ogranicza zdolność do pracy oraz uzyskiwania dochodu. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego miesięczny dochód po potrąceniach wynosi 1.125,89 zł, co pozostaje poniżej minimum egzystencji. Egzekucja należności prowadziłaby wprost do pozbawienia skarżącego środków na podstawowe potrzeby życiowe oraz leczenie. Wyjaśnił, że działka wskazana w decyzji jako jego własność została nabyta przez J. O. w drodze zasiedzenia, orzeczonego przez Sąd w Busku-Zdroju. Brak wpisu w księdze wieczystej nie może stanowić podstawy do uznania skarżącego za właściciela nieruchomości. Do pism procesowych z 23 marca oraz 18 kwietnia 2026 r. dołączył dokumentację potwierdzającą jego stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2026 r., poz. 143), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym co do zasady związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja zakładu odmawiająca skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 78.226,61 zł. Podstawą prawną dla podjęcia kontrolowanego rozstrzygnięcia w zakresie ww. składek jest art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. Z treści tej regulacji wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei całkowita nieściągalność, o której mowa wyżej, zachodzi w sytuacjach wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s, a zatem gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W zakresie należności z tytułu składek ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Na te uzasadnione przypadki wskazuje § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U.2003.141.1365), dalej "rozporządzenie".. Są nimi w szczególności sytuacje, gdy: 1. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2. w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3. w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W pierwszym etapie postępowania z wniosku o umorzenie należności składkowych organ bada, czy w ogóle występują przesłanki do umorzenia należności. Jeśli żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona organ bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. W przypadku zaś ustalenia zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek umorzenia należności, postępowanie wchodzi w drugi etap – uznania administracyjnego, tj. możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia. Z treści wyżej zacytowanych przepisów wynika bowiem, że dopiero na tym etapie postępowania organ korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Konsekwencją takiego modelu postępowania organu jest kontrola sądu sprawowana zasadniczo na trzech poziomach: 1. kontrola prawidłowości przeprowadzonego postępowania, w tym postępowania dowodowego (zwłaszcza kompletności materiału dowodowego); 2. kontrola prawidłowości oceny przesłanek umorzenia oraz w przypadku ich zaistnienia: 3. kontrola granic przyznanego organowi uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie, w związku ze stwierdzeniem przez organ braku przesłanek umorzenia zaległości kontrola sądu sprowadza się do oceny prawidłowości takiego wnioskowania. Rozstrzygnięcie organu musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Dokonując tych czynności organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 k.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W celu ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności składkowych niezbędne jest zbadanie sytuacji finansowej, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości. Sąd stwierdza, że proces decyzyjny organu spełnia powyższe wymagania. Uwzględniając powyższe oraz mając na uwadze zgormadzone dowody sąd stwierdził, że Zakład prawidłowo w pierwszej kolejności dokonał ustalenia czy w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności, a zatem przesłanka wyrażona w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s W wyniku tych zabiegów zasadnie stwierdził, że w odniesieniu do zobowiązanego warunek ten nie zachodzi. W tym zakresie istotne jest ustalenie, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej – ta została zawieszona, co nie jest równoznaczne z jej zaprzestaniem. Zasadnym jest również ustalenie, że wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których skarżący wnosi, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Ponadto nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne – przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek nie zostało dotychczas wdrożone ze względu na zawartą 21 listopada 2024 r. umowę ratalną, z której skarżący się wywiązuje. Prawidłowe są również ustalenia ZUS w zakresie braku przesłanek wymienionych w rozporządzeniu, tj. takiego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego, które powodują, że nie jest on w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. W tym zakresie organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające w wyniku którego ustalił sytuację finansową i rodzinną skarżącego przedstawiając ją w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Oparł się w tym zakresie między innymi na oświadczeniu skarżącego o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z 12 września 2025 r., informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o działalności gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i C. B. Danych Ksiąg Wieczystych. Na podstawie zebranych dowodów organ ustalił, że skarżący pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 4.348,01 brutto, które po potrąceniu egzekucyjnym wynosi 1.125.89 netto miesięcznie. Ponadto zgodnie z oświadczeniem skarżącego jego żona osiąga dochód w kwocie 1.700 zł netto. Skarżący w postępowaniu przed organem nie wykazał również, aby jego podstawowe potrzeby życiowe pozostały niezaspokojone. Jednocześnie z materiału dowodowego nie wynika, aby posiadał zaległości w regulowaniu ciążących na nim zobowiązań związanych z ponoszeniem wydatków życia codziennego. Pokreślenia ponownie wymaga, że postępowanie w przedmiocie umorzenia należności toczy się na wniosek zobowiązanego i to na nim spoczywa ciężar wykazania istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie. Skarżący w oświadczeniu wskazał na wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie 3700 zł, ale do akt sprawy nie dołączył żadnej dokumentacji uprawdopodobniającej ponoszenie ww. kosztów, które przewyższają uzyskiwany w gospodarstwie domowym dochód. Analiza przesłanek wymienionych w rozporządzeniu prowadzi do wniosku, że oparte są one na ocenie sytuacji materialnej i zdrowotnej wnioskodawcy (ewentualnie jego domowników). Zatem okoliczności te z istoty rzeczy dotyczą osoby wnioskującej o ulgę, a skoro tak to ona dysponuje najpełniejszymi i najdokładniejszymi danymi w tym zakresie. Dlatego też uwzględniając własny interes w uzyskaniu ulgi, winna przedstawić te dane lub udostępnić wskazujące na nie dowody. Podobnie sytuacja przedstawia się jeżeli chodzi o dane dotyczące sytuacji materialno-bytowej osoby występującej o ulgę. W tym zakresie pozyskanie tych informacji (dowodów) przez organ są ograniczone, jako że w rzeczywistości sprowadzają się do pozyskania ich z urzędowych rejestrów czy posiadanych przez siebie danych, wykorzystywanych do procesie obsługi ubezpieczeń społecznych. Natomiast jeżeli chodzi o kwestie pozostającego w dyspozycji tych osób majątku czy uzyskiwanego wsparcia od innych, Zakład nie jest ich samodzielnie uzyskać. Obowiązkiem wnioskodawcy było przedstawienie pełnej i rzetelnej informacji o swojej sytuacji finansowej i majątkowej. Tak zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa oraz uznania, że sytuacja materialna skarżącego ma charakter definitywny. Organ uwzględnił ponadto, że strona posiada zobowiązania pieniężne wobec innych wierzycieli (z tytułu podatków, zaciągniętych kredytów oraz wobec osób fizycznych). W ocenie Sądu, fakt posiadania zobowiązań wobec innych wierzycieli nie stanowi jednak przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Zakład nie może bowiem uwzględniać interesów innych wierzycieli i rezygnować z należnych mu kwot w celu ich zaspokojenia. Obowiązek zapłaty składek wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i co do zasady są one uprzywilejowane ze względu na ich szczególny charakter (por. wyrok WSA w Gdańsku z 22 października 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 392/25). Prawidłowe wyliczenia organu prowadzą do wniosku, że skarżący funkcjonuje powyżej granicy ubóstwa. Organ prawidłowo ocenił, że skarżący posiada środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia posługuje się bowiem sformułowaniem "niezbędnych potrzeb życiowych". Zgodnie z literalnym brzmieniem "niezbędne potrzeby życiowe" to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie (szkodliwie) wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tych potrzeb przez skarżącego. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten czas minimum socjalnego. Organ takiego odniesienia dokonał i prawidłowo stwierdził, że środki finansowe będące w dyspozycji skarżącego przekraczają minimum socjalne. Zatem organ prawidłowo stwierdził brak przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Otóż umorzenie należności powinno być zarezerwowane m.in. dla sytuacji gdy status materialny zobowiązanego, uniemożliwiający spłatę długów, ma charakter trwały lub pogłębiający się oraz występuje w dłuższym okresie. Poza sporem jest brak wystąpienia w sprawie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Akceptacji ponadto wymaga stanowisko organu, że dla wystąpienia przesłanki umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie jest wystarczająca przewlekła choroba zobowiązanego, czy konieczność sprawowania opieki nad przewlekłe chorym członkiem rodziny. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek, nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem (następstwem) choroby. Przy czym, jako trudny stan majątkowy uznać należy sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W niniejszej sprawie problemy zdrowotne skarżącego nie są kwestionowane. Skarżący dysponuje jednak stałym źródłem dochodu w postaci świadczenia emerytalnego oraz dochodu żony. Raz jeszcze zauważyć należy, że z uwagi na brak danych identyfikujących żonę skarżącego organ nie miał możliwości weryfikacji jej dochodów. Szczególnego znaczenia nabiera akcentowana wyżej okoliczność, że skarżący zawarł z organem układ ratalny, z którego się wywiązuje, co również potwierdziło jego możliwości finansowe nawet wobec choroby, która go dotknęła. Powyższe oznacza, że problemy zdrowotne nie pozbawiają skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu, z którego regulowane są zaległości względem Zakładu. Dodać należy, że wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zaległości wobec ZUS może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów. Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Nabiera to szczególnego znaczenia wobec przedłożonej w postępowaniu sądowoadministracyjnym dokumentacji, w tym medycznej, którą organ nie dysponował. Z tych wszystkich względów skarga jako niezasadna na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu, o czym sąd orzekł w sentencji wyroku.