I SA/Ke 99/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Asesor WSA Mirosław Surma, Protokolant Referent stażysta Łukasz Pastuszko, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi C.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia III raty podatku rolnego za 2005 r. uchyla zaskarżoną decyzję I SA/Ke 99/06 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta i Gminy C. odmówił C. K. umorzenia III raty podatku rolnego za 2005 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał się na przesłanki określone przepisem art. 67§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60) i stwierdził, że w przypadku C. K. przesłanki ważnego interesu podatnika oraz interesu społecznego nie występują. W ocenie organu sytuacja materialna podatnika, który posiada stałe źródło dochodu-emeryturę, pozwala na uregulowanie należności. Wskazał na fakt umorzenia należności za poprzednie lata. Podniósł, że okoliczności przytoczone przez podatnika jako uzasadnienie wniosku o umorzenie nie mają charakteru wyjątkowego, nie świadczą, że obniżenie możliwości płatniczych było spowodowane zdarzeniem losowym. Za umorzeniem należności nie przemawia też interes publiczny. C. K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Wnosząc o jej uchylenie, zarzucił, że grunt nie przynosi mu żadnego dochodu, że z tego powodu był zmuszony do przekazania części nieruchomości w formie darowizny na rzecz Klubu Ekologicznego A. Jednocześnie w odwołaniu zawarł wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy wskazanych członków Kolegium, uzasadniając wniosek, tym że wymienione osoby orzekały w poprzednich jego sprawach. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania podatnika, zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Kolegium wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepis art. 67a§1 pkt3 Ordynacji podatkowej stwierdziło, że zaległości podatkowe mogą być umorzone w przypadku pogorszenia warunków materialnych i możliwości płatniczych zobowiązanego, powstałych na skutek niezależnych od podatnika zdarzeń losowych lub klęsk żywiołowych. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało aby zdarzenia takie miały miejsce. Za takie zdarzenie nie mogą być uznane okoliczności na które powołuje się podatnik, szczególnie taką okolicznością nie jest brak dochodu z posiadanego gospodarstwa. Odnosząc się do wniosku dotyczącego wyłączenia członków Kolegium, którzy brali udział w rozpatrywaniu wcześniejszych spraw zobowiązanego, Kolegium stwierdziło, że nie dopatrzyło się przesłanek wynikających z przepisu art. 130§1 Ordynacji podatkowej. W złożonej do sądu administracyjnego skardze C. K. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium, zarzucając błędną ocenę, że sytuacja materialna pozwala mu na uregulowanie podatku. Stwierdził, że nie ma możliwości uprawiania ziemi, ani też jej wymiany na grunt nie podlegający opodatkowaniu, że działanie organów zmusza właścicieli do wyzbycia się ziemi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Ocenie sądów podlega zatem zgodność aktów administracyjnych, w tym przypadku decyzji z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Tak więc można wyeliminować z obrotu prawnego decyzję, która narusza prawo materialne, prawo procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania.( art. 145§1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ). Sąd nie jest natomiast, stosownie do treści art. 134 powołanej ustawy związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Gwarancją zapewnienia bezstronności w załatwieniu spraw przez organy podatkowe są przepisy dotyczące wyłączenia pracowników organów podatkowych oraz organów podatkowych (art. 130-132 Ordynacji podatkowej). Instytucja wyłączenia pracownika i organu od udziału w postępowaniu jest realizacją zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych (art. 121§1 Ordynacji), zasady praworządności ( art. 120), oraz zasady prawdy obiektywnej (art.122) Przepis art. 130 Ordynacji podatkowej przewiduje w § 1 przypadki obligatoryjnego wyłączenia pracownika, zaś w § 3 tego artykułu wyłączenie na żądanie strony lub z urzędu. Wyłączenie obligatoryjne z mocy samego prawa, występuje w okolicznościach uznanych przez ustawodawcę za zagrażające podstawowym zasadom postępowania. Wyłączenie przewidziane w art. 130§3 Ordynacji podatkowej następuje w przypadku uprawdopodobnienia okoliczności nie wymienionych w § 1 art. 130, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika w postępowaniu. Przepisy Ordynacji podatkowej nie określają formy w jakiej następuje wyłączenie pracownika z urzędu lub na wniosek lub odmowa jego wyłączenia. W orzecznictwie przyjmuje się, że powinno nastąpić to w formie postanowienia.( por wyrok NSA z dnia 29 maja 1990 r. sygn. SA/Po1555/89). Stanowisko zawarte we wskazanym orzeczeniu, jakkolwiek dotyczy regulacji przewidzianej w k.p.a. jest aktualne na tle regulacji zawartej w art. 130 Ordynacji podatkowej.( por S.Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Ordynacja podatkowa str. 427 ).Wyłączenia pracownika z przyczyn określonych w art. 130§3 Ordynacji podatkowej dokonuje zatem bezpośredni przełożony w formie postanowienia. Zgodnie z ustawą z dnia 12 października 1994 r - o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz U z 2001 r. Nr 79. poz. 856 ze zm.) składają się one z członków etatowych i pozaetatowych, a więc nie będących pracownikami organu, przy czym orzecznictwo sprawują w składach trzyosobowych, złożonych z członków etatowych lub składach mieszanych, tj złożonych z członków etatowych i pozaetatowych, którzy nie mogą przewodniczyć składowi. W zakresie sprawowanego orzecznictwa członkowie pozaetatowi podlegają temu samemu reżimowi prawnemu co pracownicy, a zatem mają do nich zastosowanie przepisy art. 130 § 3 Ordynacji podatkowej. Przenosząc powyższe rozważania na sprawę będącą przedmiotem skargi należy podnieść, że skarżący w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji zawarł wniosek o wyłączenie wskazanych członków Kolegium, uzasadniając wniosek uczestniczeniem przez te osoby w wydaniu wcześniejszych decyzji w jego sprawach. Wniosek skarżącego nie wskazywał, że zachodzą przesłanki z art. 130§1 Ordynacji podatkowej, w szczególności skarżący nie twierdził, że wskazane osoby brały udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Powoływał się na orzekanie przez nich w innych jego sprawach, a zatem wniosek winien być rozpatrzony w sposób określony w art. 130 § 3 Ordynacji podatkowej. Wniosek nie został rozpatrzony w trybie określonym w art. 130 § 3. Kolegium, rozpoznając sprawę w składzie, w którym orzekało dwóch członków, których wniosek dotyczył, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdziło, że nie zachodzą przesłanki wyłączenia członków Kolegium od orzekania w sprawie określone w art. 130§1 Ordynacji podatkowej. Nie rozpoznanie wniosku o wyłączenie pracownika w sposób wskazany w Ordynacji podatkowej i rozpoznanie sprawy przez członków Kolegium, których wyłączenia domaga się skarżący, stanowi naruszenie przepisów postępowania , które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Brak rozpoznania wniosku, bez względu na zasadność podanych przyczyn wyłączenia, nie pozwala na ocenę, czy wydanie decyzji nie nastąpiło przez pracowników którzy podlegają wyłączeniu w trybie art. 130 § 3 Ordynacji podatkowej. Skutkiem prawnym niewyłączenia pracownika w sytuacji wystąpienia okoliczności, których następstwem- zgodnie z art. 130 Ordynacji podatkowej powinno być jego wyłączenie od udziału w sprawie, jest wadliwość postępowania, która pociąga za sobą w przypadku decyzji ostatecznej możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 240§1pkt.3 Ordynacji podatkowej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien zostać rozpoznany wniosek podatnika w przedmiocie wyłączenia wskazanych pracowników od udziału w postępowaniu. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.