I SAB/Ke 5/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rojek po rozpoznaniu 15 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.K. na bezczynność Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie wniosku o umorzenie należności składkowych i odsetek od tych należności postanawia: odrzucić skargę. J.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezesa KRUS). Skarga wpłynęła do Sądu 13 czerwca 2016 r. Podniósł w niej, że pismem z 9 listopada 2011 r., złożonym w Oddziale Regionalnym Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego 10 listopada 2011 r., zwrócił się o umorzenie lub udzielenie ulgi w spłacie zadłużenia. Do dnia dzisiejszego wniosek nie został rozpoznany. Sąd pismem z 14 czerwca 2016 r. wezwał skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków formalnych skargi na bezczynność Prezesa KRUS przez przedłożenie odpisu zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, wraz z dowodem jego wniesienia do organu. Skarżący w odpowiedzi wniósł odpis skargi, odpis pisma z 9 listopada 2011 r. i odpis pisma organu z 4 października 2011 r. W dniu 28 czerwca 2016 r. Sąd wezwał prawidłowo J.K. do przesłania - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi - odpisu wezwania do usunięcia naruszenia prawa na niezałatwienie sprawy w terminie (wraz z dowodem jego wniesienia do organu), złożonego do Prezesa KRUS na podstawie art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący w piśmie z 4 lipca 2016 r. wyjaśnił, że pismo z 13 czerwca 2016 r. na bezczynność Prezesa KRUS wniesione zostało na podstawie przepisu art. 37 § 1 K.p.a. Skarżący podniósł, że organ nie ustosunkował się do tego pisma, przesyłając je bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Z treści pisma z 13 czerwca 2016 r., złożonego do organu 16 maja 2016 r., nie wynika, aby było ono kierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, a tylko do Prezesa KRUS, celem odniesienia się do podniesionego zarzutu bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Przepis art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej: ustawy p.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w tych przypadkach (pkt 8). O bezczynności organu można mówić wtedy, gdy organ nie podjął w sprawie działań, pomimo tego, że do ich podjęcia obligowały go obowiązujące przepisy prawa. Zgodnie z treścią art. 52 § 1 ustawy p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przepis art. 52 § 2 ustawy p.p.s.a. stanowi natomiast, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Przy czym środkiem zaskarżenia są również zażalenie i wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o których mowa w art. 37 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) dalej: K.p.a. Przepis ten stanowi, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Powyższe przepisy oznaczają, że jeżeli stronie służyły środki zaskarżenia w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, to nie jest możliwe bez wyczerpania trybu odwoławczego wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W przypadku skargi na bezczynność Prezesa KRUS, konieczne jest uprzednie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 § 1 K.p.a. W pierwszej kolejności należy podnieść, że nie można uznać, jak chce tego skarżący w piśmie z 4 lipca 2016 r., że pismo, które wniósł 16 maja 2016 r. do organu złożone zostało w trybie art. 37 § 1 K.p.a. Skarżący powołał się na okoliczność, że pismo to skierował do Prezesa KRUS, a nie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Odnosząc się do tego twierdzenia wyjaśnienia wymaga kwestia, że zgodnie z treścią art. 54 § 1 ustawy p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego bezczynność jest przedmiotem skargi. Złożenie pisma do organu stanowiło zatem realizację przez skarżącego prawidłowego trybu wnoszenia skargi. Kluczowe jest jednak to, że sama treść pisma jednoznacznie wskazuje, że nie jest ono wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, lecz skargą na bezczynność organu. J.K. podniósł, że "na podstawie przepisu art. 54 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wnoszę skargę na bezczynność Prezesa KRUS spowodowaną nierozpatrzeniem mojego wniosku z dnia 10.11.2011 r. o umorzenie lub udzielenie ulgi w spłacie zadłużenia." Przepis art. 54 ustawy p.p.s.a., poza wspomnianym wyżej § 1 regulującym tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego bezczynność jest przedmiotem skargi, w § 2 reguluje obowiązki organu w zakresie przekazania skargi przez organ sądowi, w § 3 - możliwość uwzględnienia skargi przez organ, a w § 4 - obowiązki organu w zakresie zawiadomienia o przekazaniu skargi. Skarżący nie tylko więc wskazał w nagłówku pisma, że wnosi skargę na bezczynność organu ale i podał prawidłową tego podstawę prawną z ustawy p.p.s.a. Również wnioski wskazane dalej w piśmie potwierdzają, że stanowi ono skargę. Skarżący wniósł "na podstawie przepisu art. 149 Ppsa" o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, o zobowiązanie organu do wydania wnioskowanej decyzji w terminie 7 dni oraz o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty, o której mowa w 154 § 6 ustawy p.p.s.a. Przepis art. 149 ustawy p.p.s.a. określa treść orzeczenia sądu uwzględniającego skargę na bezczynność, natomiast art. 154 § 6 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 1 tego przepisu daje możliwość wymierzenia przez sąd grzywny organowi, który nie wykonał wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność. Wskazane przez J.K. podstawy prawne wniosków, ewidentnie skierowane są do sądu, stanowiąc integralną część skargi. Podsumowując, pismo złożone do organu 16 maja 2016 r. stanowiło skargę na bezczynność organu, przed którego wniesieniem J.K. miał obowiązek wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa. Obowiązku tego nie dopełnił, co wynika zarówno z akt administracyjnych jak i akt sądowych. Mając powyższe na uwadze należy podnieść, że skarga J.K., wniesiona bez uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a., o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł w sentencji postanowienia.