I SO/Ke 3/13

Dnia 15 marca 2013 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego złożonego przed wniesieniem skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego p o s t a n a w i a 1. zwolnić D. S. od uiszczenia wpisu od skargi w kwocie powyżej 80 złotych (osiemdziesiąt ); 2. oddalić wniosek D. S. pozostałym zakresie. W dniu 1 marca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wpłynął przed wszczęciem postępowania sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek D.S. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną, w lutym utracił prawo do zasiłku. Żona skarżącego przebywa na urlopie wychowawczym. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwoma synami w wieku 5 i 4 lat. Rodzina skarżącego utrzymuje się z zasiłków: zasiłku wychowawczego, zasiłku rodzinnego, zasiłku celowego na zakup żywności w łącznej kwocie 1175 zł miesięcznie. Starszy syn choruje na astmę oskrzelową. Skarżący nie wykazał majątku, ani oszczędności. Do wniosku skarżący dołączył kserokopię decyzji Starosty Kieleckiego o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku od dnia 11 lutego 2013 r., kserokopię zaświadczenia Starostwa Powiatowego w K. potwierdzające, że skarżący nie posiada zarejestrowanych na siebie pojazdów; kserokopię historii własnego rachunku bankowego za okres od dnia 1 grudnia 2012 r. do dnia 28 lutego 2013 r. z dodatnim saldem w kwocie 443,92 zł na dzień 19 lutego 2013 r.; kserokopię aktu notarialnego z dnia 29 sierpnia 2011 r. ustanawiającego małżeńską rozdzielność majątkową; kserokopię orzeczenia o niepełnosprawności syna skarżącego – D.S. wydanego do dnia 31 stycznia 2014 r.; kserokopię decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. o przyznaniu D.S. zasiłku okresowego z powodu bezrobocia od 1 stycznia 2013 r. do 28 lutego 2013 r. w kwocie 395,30 zł, oraz o przyznaniu pomocy społecznej w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego w łącznej wysokości 400 zł na zakup żywności dla D. i O.S. na okres od 1 stycznia 2013 r. do 28 lutego 2013 r. Pismem z dnia 5 marca 2013 r. skarżący na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej ustawa p.p.s.a.) został wezwany w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma sądowego pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy do jego uzupełnienia poprzez: - wskazanie oraz udokumentowanie, kto jest właścicielem nieruchomości w K. przy ul. P. 366a, która została wskazana w akcie notarialnym z dnia 29 sierpnia 2011 r. Repertorium A Nr 6622/2011 jako adres zamieszkania żony skarżącego; przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez żonę skarżącego samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji); przedłożenie wyciągu z rachunku bankowego skarżącego w banku BZWBK24 nr 16109014894000000105082319 obejmującego operacje z ostatnich 3 miesięcy oraz przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez żonę skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył i udokumentował, że właścicielami nieruchomości w K. przy ul. P. 366a są J. i S. U.; przedłożył kserokopię wyciągu z rachunku bankowego żony za okres od dnia 25 grudnia 2012 r. do dnia 26 lutego 2013 r. z dodatnim saldem w kwocie 2.053,02 zł, kserokopię historii rachunku karty kredytowej skarżącego z dostępnymi środkami w kwocie 3.505,76zł oraz ujemnym saldem – 6.494,24 zł oraz zaświadczenie Urzędu Miasta K. z dnia 7 marca 2013 r. potwierdzające, że żona skarżącego nie posiada zarejestrowanych na siebie pojazdów. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według treści art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Strona ubiegająca się przed Sądem Administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie przez wnioskodawcę tych okoliczności daje podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Jeżeli pokrycie kosztów postępowania sądowego może spowodować, że strona postępowania nie będzie mogła uiścić opłat za usługi konieczne do prawidłowej egzystencji czy kupić żywności należy przyznać stronie prawo pomocy w zakresie pełnym lub częściowym. W świetle art. 246 § 3 ustawy p.p.s.a. adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W niniejszej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie doradcy podatkowego. W odniesieniu do wniosku skarżącego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych wskazać należy, że prawo do zwalniania z kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Oceniając całokształt okoliczności w sprawie uznać należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku D.S. w całości. Z istoty regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy w tym zakresie wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Tymczasem badając sytuację finansową skarżącego nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że nie jest on w stanie opłacić kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do takiej grupy społecznej skarżący nie należy, bowiem jak wynika z przedłożonego wniosku oraz złożonych dokumentów i informacji wynika, że rodzina skarżącego nie posiada nieruchomości, mimo to ma w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. W oświadczeniu dołączonym do sporawy sygn. akt I SA/Ke 51/13 skarżący wskazał, że jego rodzina zamieszkuje w domu należącym do matki skarżącego nie ponosząc żadnych kosztów związanych z utrzymaniem nieruchomości. Koszty utrzymania nieruchomości stanowią ok. 1700 zł miesięcznie i ponoszą je rodzice skarżącego. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego koszty utrzymania jego rodziny (żywność, leki, środki niezbędne do życia) stanowią kwotę ok. 1200 zł, i taką właśnie kwotę (1175zł) uzyskuje jego rodzina ze świadczeń z pomocy społecznej. Ponadto ze złożonych dokumentów obrazujących sytuację na rachunkach bankowych skarżącego oraz jego żony wynika, że na koniec lutego 2013 r. saldo na wykazanych rachunkach było dodatnie i wynosiło łącznie kwotę 2.498,00 zł. Na karcie kredytowej skarżący posiada zadłużenie w wysokości 6494,24 zł, jednocześnie posiadając dostępne środki w kwocie 3.505,76 zł. Uwzględniając powyższe okoliczności należy stwierdzić, że na podstawie złożonych oświadczeń i załączonych dokumentów źródłowych nie sposób jest przyjąć, że skarżący nie ma możliwości uiszczenia jakichkolwiek kosztów sądowych związanych z toczącym się postępowaniem, albowiem przede wszystkim stan jej rachunków bankowych stanowi wystarczające źródło ich pokrycia w znacznej części. W tym miejscu należy jednak zwrócić uwagę, że konieczność uiszczenia kosztów sądowych również w sprawie I SA/Ke 710/12, I SA/Ke 51/13 oraz w trzech pozostałych sprawach, na które skargę do WSA skarżący zamierza wnieść może wykraczać poza zakres jego możliwości finansowych. Mając bowiem na uwadze wysokość wskazanych na rachunkach bankowych zasobów finansowych skarżącego oraz źródła uzyskiwanych dochodów można zasadnie stwierdzić, że uiszczenie pełnej kwoty wpisu od skargi byłyby dla skarżącego nadmiernym obciążeniem. Biorąc pod uwagę powyższe, uznano, że rozpatrywany wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi w kwocie powyżej 80 zł. W pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić. W odniesieniu do złożonego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wskazać należy, że skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie doradcy podatkowego, w sytuacji gdy pozostaje w stosunku prawnym z doradcami podatkowymi, jest bowiem reprezentowany w postępowaniu administracyjnym przez pełnomocników z wyboru doradców podatkowych M. C. oraz R. C.. Jak wynika z akt sprawy I SA/Ke 710/12 w dniu 1 grudnia 2012 r. skarżący udzielił pełnomocnictwa wskazanym doradcom podatkowym do występowania w jego imieniu przed sądami administracyjnymi w sprawie dotyczącej decyzji na Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. znak: [...]i decyzji ją poprzedzającej. Natomiast z akt sprawy I SA/Ke 51/13 wynika, że w dniu 7 stycznia 2013 r. skarżący udzielił pełnomocnictwa wskazanym doradcom podatkowym do występowania w jego imieniu przed sądami administracyjnymi w sprawie dotyczącej decyzji na Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. znak: [...]i decyzji ją poprzedzającej. Zatem stwierdzić należy, że skarżącego łączy stosunek prawny z zawodowymi pełnomocnikami z wyboru. W tej sytuacji, z uwagi na spełnienie się negatywnej przesłanki z art. 246 § 3 ustawy P.p.s.a. nie jest możliwe ustanowienia dla skarżącego profesjonalnego pełnomocnika w ramach instytucji prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.