II SA/Ke 1004/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.),, Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 grudnia 2006r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. II SA/Ke 1004/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, 7, 8 ust. 1, art. 17 ust 1 pkt 5 oraz art. 39, 106 ust. 1 i 4, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, udzielił E. S. pomocy w formie zasiłku celowego w kwocie 300 zł. z przeznaczeniem na zakup żywności. W uzasadnieniu podał, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zgromadzonych dokumentów wynika, że E. S. znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej z powodu bezrobocia, ubóstwa i rodziny niepełnej, co uzasadnia przyznanie zasiłku celowego. Spełnia również przesłankę kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Rozpoznając odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniesione przez E. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], utrzymało je w mocy. Organ odwoławczy ustalił, że wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, wychowującą samotnie dwójkę dzieci. Posiada gospodarstwo rolne o pow. 1,74 ha przeliczeniowego, z którego wedle art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej przyjmuje się dochód w wysokości 337,56 zł. miesięcznie - przy określonym dochodzie z 1 ha w kwocie 194 zł. Wysokość dochodu na osobę w rodzinie wynosi więc 112,52 zł. ( 337,56 zł. : 3). Rodzinie przysługuje zatem prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Organ II instancji podkreślił jednocześnie, że orzekanie w tego rodzaju sprawach następuje w drodze tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej określił bowiem, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Jak ustalił dalej organ, w miesiącu czerwcu 2005 r. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. dysponował na zasiłki celowe kwotą 42.821 zł., z której przyznał pomoc dla 260 rodzin, średnio po 164,70 zł. Najniższy zasiłek wynosił 100 zł., najwyższy 400 zł. Przyznana skarżącej pomoc nie odbiega zatem od wysokości świadczeń przyznanych innym podopiecznym tego Ośrodka. Organ odwoławczy cytując treść art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stwierdził także, że skarżąca nie ma uprawnień do wnioskowanej w odwołaniu formy w postaci zasiłku stałego. Może natomiast wystąpić do organu I-szej instancji z nowym wnioskiem o przyznanie jej zasiłku celowego. Skargę od powyższego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. złożyła E. S. (obecnie K.) i powołując się na swoją trudną sytuację materialną i osobistą podniosła, że żyje w ubóstwie, pole o pow. 1,74 ha jest nie uprawiane, a przez pewien czas zmuszona była przebywać w Domu Samotnej Matki w K.. Przyznany jej zasiłek w kwocie 300 zł. nie pokrywa minimalnych potrzeb socjalnych i zmusza ją do powrotu do Domu Samotnej Matki. Wniosła także o przyznanie jej zasiłku stałego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie był kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Nie ulega przy tym wątpliwości, że E. K. spełnia wszelkie kryteria określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U.04.64.593 ze zm.), zwanej dalej ustawą, uprawniające ją do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego. Kwestią budzącą sprzeciw skarżącej jest natomiast wysokość udzielonej pomocy, nie odpowiadająca jej oczekiwaniom i potrzebom rodziny. Jak podniósł już organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, rozstrzygnięcie w sprawie wydane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 39 ust. 1 ustawy. Przedmiotem kontroli sądowej będzie zatem w głównej mierze zbadanie, czy zakres tego uznania nie został przez organ odwoławczy przekroczony, a także, czy w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadnione zostało zaskarżone orzeczenie o przyznaniu E. K. zasiłku w takiej, a nie innej wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza – jak wynika z art. 7 kpa – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela ( por. wyrok NSA z 26 września 200 r., I SA 945/00, LEX 79608 ). Uszczegółowieniem tej zasady jest przepis art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Uznając konieczność udzielenia pomocy (co w sprawie nie jest kwestionowane ), organ winien zatem rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz konkretnej osoby środków w ramach uznania administracyjnego, rozumianego w sposób przedstawiony wyżej. Są to przede wszystkim: uzasadnione potrzeby uprawnionego, własne możliwości finansowe oraz potrzeby innych osób starających się o pomoc społeczną. Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych ośrodka. Dowody zgromadzone w sprawie przemawiają za przyjęciem poglądu, że w sprawie niniejszej organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego przyznając skarżącej zasiłek celowy w kwocie 300 zł. W szczególności, z pisma znajdującego się na k. 14-15 akt administracyjnych, stanowiącego informację o sytuacji finansowej Ośrodka w dacie wydawania decyzji wynika, że wysokość udzielonej E. K. pomocy prawie dwukrotnie przewyższa średnią wysokość zasiłków celowych przyznawanych w tym okresie przez organ I-szej instancji ( wynoszącą 164,70 zł.). Podkreślenia także wymaga, że przyznanie zasiłku w wysokości satysfakcjonującej skarżącą i zabezpieczającej wszystkie potrzeby jej rodziny, pozbawiłoby pomocy inne osoby potrzebujące, co pozostawałoby w sprzeczności nie tylko z zasadą solidaryzmu społecznego, ale także z celami ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącej zasiłek celowy w zakresie, jaki nie odpowiadał jej oczekiwaniom, organy postąpiły w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska. Niemożność uwzględnienia wniosku w całości podyktowana była bowiem możliwościami finansowymi jakimi dysponował Miejsko–Gminy Ośrodek Pomocy Społecznej w B.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca także uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie powinno znaleźć się stwierdzenie, iż skarżącej nie przysługuje zasiłek stały. Wprawdzie wniosek o przyznanie pomocy w tej właśnie formie E. K. zawarła w odwołaniu, jednak odnosząc się do niego organ II instancji winien ograniczyć się jedynie do stwierdzenia, że przedmiotem rozstrzygnięcia może być wyłącznie żądanie złożone do organu I-szej instancji. Jego treścią było zaś przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na żywność. Wniosku o zasiłek stały zawartego w odwołaniu organ II instancji w żadnym razie nie mógłby rozstrzygnąć, albowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego powodując nieważność wydanej wskutek odwołania decyzji ( art. 16 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Ponieważ kwestionowane stwierdzenie dotyczące zasiłku stałego zamieszczone zostało jedynie w uzasadnieniu, a nie w sentencji zaskarżonego orzeczenia, Sąd uznał, że w zamiarem organu kolegialnego – choć niewłaściwie zrealizowanym – nie było rozstrzygnięcie wniosku zawartego w odwołaniu, lecz jedynie poinformowanie skarżącej o aktualnym stanie prawnym i wynikających z niego uprawnieniach strony. Dlatego też w ostateczności, uchybienie to nie ma wpływu na wynik sprawy, aczkolwiek zachodzi konieczność zwrócenia na nie uwagi organowi II instancji. Jeśli chodzi o zawarty w skardze wniosek E. K. o przyznanie zasiłku stałego, to nie może on być przedmiotem orzekania Sądu w niniejszej sprawie. Wynika to z kognicji sądów administracyjnych, które – jak powiedziano już na wstępie – dokonują jedynie kontroli zgodności z prawem poddanych im pod osąd aktów administracyjnych. O merytorycznej zasadności tego wniosku orzec mogą jedynie właściwe organy administracji publicznej tj.w tym przypadku Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznejw Końskich jako organ I-szej instancji. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ).