II SA/Ke 102/20
WyrokWSA w Kielcach2020-03-03
Skład orzekający: Renata Detka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda zasadnie uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, stosując art. 138 § 2 k.p.a., z uwagi na naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji przy ustalaniu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej?Ratio decidendi
Wojewoda zasadnie uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego, naruszając tym samym zasady prawdy obiektywnej i czynnego udziału stron, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Kontrola sądu w przypadku sprzeciwu od decyzji kasacyjnej ogranicza się do oceny istnienia przesłanek zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a nie do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody, która uchyliła decyzję Starosty o ustaleniu wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Strony A. L. i J. L. wniosły sprzeciw od decyzji Wojewody, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. i art. 136 § 1 k.p.a. Argumentowały, że decyzja Starosty była prawidłowa, a Wojewoda bezpodstawnie uchylił ją, nie przeprowadzając samodzielnie postępowania dowodowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2020 r. sprawy ze sprzeciwu A. L. i J. L. od decyzji Wojewody z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oddala sprzeciw.
II SA/Ke 102/20
UZASADNIENIE
Decyzją z [...] r., znak: [...], Wojewoda Świętokrzyski po rozpatrzeniu odwołań M. K., "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, H. K., S. K., K. K., G. S., H. S., K. S., B. S., S. P., S. M., S. K., L. K., W. B., K. P.i S. C. od decyzji Starosty B. z 30 września 2019 r. w sprawie ustalenia uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi W. , o których mowa w art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 8m ww. ustawy, uchylił zaskarżoną decyzję Starosty B. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Wspólnota Gruntowa wsi W. ustanowiona została na mocy dwóch decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa
i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. tj.:
- z dnia 17 grudnia 1963 r. uznającej nieruchomość rolną o powierzchni ok. 121 ha, położoną we wsi W. w uroczyskach pod nazwą "Żydowiec przy rzece Nida, Psie Górki, Jelce, Blich i Okopoanie" za wspólnotę gruntową rolną oraz
- z dnia 13 maja 1964 r. zatwierdzającej wykaz osób uprawnionych oraz przysługujące im udziały do wspólnoty gruntowej osady W. .
Decyzja z 13 maja 1964 r. została uchylona na skutek wniesionej skargi,
a decyzją z 26 maja 1966 r. Kierownik Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. zatwierdził projekt wykazu osób uprawnionych ze zmianami, a mianowicie z uwzględnieniem uprawnionych J. S., J. S., B. C., F. T., A W., F. B., E. P., N. R.i S. M..
Kolejną decyzją z 23 marca 2017 r. Starosta B. orzekł o wygaśnięciu ww. decyzji z 26 maja 1966 r., a następnie wszczął postępowanie o ustalenie uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi W. na podstawie art. 8a ust. 5 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (w tzw. pierwszym trybie) oraz wezwał do złożenia wniosków osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej, lub ich następców prawnych, spełniających warunki z art. 6 ust. 1 ww. ustawy.
Decyzją z 2 października 2017 r. Starosta B. orzekł o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej na dzień 5 lipca 1963 r.
Działając na podstawie art. 8c ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (w tzw. drugim trybie), organ I instancji wyznaczył do dnia 31 grudnia
2018 r. termin składania wniosków przez uprawnionych do udziału we Wspólnocie gruntowej wsi W. , o których mowa w art. 6a ustawy, tj. osoby fizyczne lub prawne, które posiadają gospodarstwo rolne i nieprzerwanie, w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2015 r., faktycznie korzystały ze Wspólnoty Gruntowej wsi W. .
We wskazanym terminie 14 osób fizycznych i prawnych złożyło wnioski
o ustalenie uprawnień do udziału we Wspólnocie, tj. M. T., R. T., A. K., Z. M., E. K., S. K., R. B., T. S., L. S., M. K., "[...] " Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, A. L., J. L. i J. K.
Decyzją z 30 września 2019 r. organ I instancji w pkt 1 ustalił wykaz osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie gruntowej wsi W. , powierzchni posiadanych przez nich gospodarstw rolnych oraz wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie z uwzględnieniem 12 wnioskodawców. W pkt 2 Starosta B. odmówił ustalenia uprawnień:
- M. K., który nie uzupełnił wniosku o dowód uiszczenia podatku gruntowego, a tym samym nie wykazał, że posiadał gospodarstwo rolne oraz - "[...] " Sp. z o.o. z uwagi na nie spełnienie wymogów ciągłego posiadania gospodarstwa rolnego i korzystania ze wspólnoty w ustawowo wskazanym okresie czasu.
Rozpatrując wniesione odwołania Wojewoda podniósł, że złożenie nawet jednego wniosku osoby uprawnionej do udziału we wspólnocie jest wystarczające do wszczęcia postępowania w tym zakresie. Obowiązkiem organu I instancji jest natomiast zidentyfikowanie wszystkich osób spełniających ustawowe kryteria
i uwzględnienie ich w decyzji wydanej na podstawie art. 8d ustawy.
Wojewoda wskazał, że organ I instancji skierował do niektórych wnioskodawców pisma zawierające wezwanie do wykazania uprawnień, o których mowa w art. 6a ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez złożenie wniosku zgodnego ze wzorem, oświadczenia o korzystaniu z gruntów Wspólnoty oraz kopii decyzji o wymiarze podatku rolnego od nieruchomości.
Podczas rozprawy administracyjnej w dniu 6 maja 2019 r. M. T. i T. S. potwierdzili, że użytkowali grunty Wspólnoty w ustawowo wskazanym okresie, natomiast E. K., Z. R., A. K. i R. T. potwierdzili, że w ww. okresie ze wspólnoty korzystali oni sami oraz inni wnioskodawcy.
Z akt postępowania wynika, że organ I instancji nie zweryfikował przy pomocy innych środków dowodowych, czy wnioskodawcy istotnie korzystali z gruntów Wspólnoty we wskazanym okresie i czy w związku z tym mogą skutecznie złożyć wnioski wszczynające postępowanie. Ponadto Starosta nie podjął próby ustalenia, czy grunty Wspólnoty użytkowane były, we wskazanym okresie, przez inne jeszcze osoby, które mogłyby okazać się stronami postępowania.
W ocenie Wojewody, z uwagi na zaniechanie przez organ I instancji przeprowadzenia licznych dostępnych środków dowodowych, zasadny jest zarzut mieszkańców wsi Gorysławice, że Starosta nie dołożył należytej staranności
w wyjaśnieniu, czy grunty Wspólnoty wsi W. były faktycznie użytkowane, a jeśli tak, to na jakich zasadach i przez jakie osoby.
Odnosząc się do odwołania "[...] " Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, organ odwoławczy uznał je za częściowo zasadne i podniósł, że należy ustalić, czy podmiot ten oraz jego poprzednicy prawni łącznie, w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. nieprzerwanie faktycznie korzystali we wspólnoty gruntowej wsi W. oraz posiadali gospodarstwo rolne.
Co do odwołania M. K. Wojewoda podkreślił, że organ prowadzący postępowanie nie może odmówić żądaniu wnioskodawcy wyłącznie
z uwagi na nieuzupełnienie wniosku w sposób wskazany w wezwaniu, przy jednoczesnym odstąpieniu od przeprowadzenia innych dostępnych środków dowodowych. W przedmiotowej sprawie organ I instancji nie podjął próby ustalenia spornych okoliczności na podstawie dokumentów, którymi dysponował jako organ prowadzący ewidencję gruntów lub które mógł pozyskać we własnym zakresie, oraz na podstawie zeznań świadków.
Zdaniem Wojewody, decyzja organu I instancji pomija istotne kwestie podmiotowe i przedmiotowe tej sprawy, które mogą zdeterminować jej wynik. Ich wyjaśnienie po raz pierwszy w postępowaniu odwoławczym przekracza zakres art. 136 k.p.a. i naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania wynikającą z art. 15 k.p.a., a strony byłyby w tym istotnym zakresie pozbawione prawa do odwołania. Dlatego konieczne stało się uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Wojewoda wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie Starosta winien zweryfikować, czy wnioskodawcy albo ich poprzednicy prawni rzeczywiście korzystali z gruntów Wspólnoty przez okres od 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz czy z gruntów tych korzystały jeszcze inne osoby. Następnie konieczne jest ustalenie, które z ww. osób we wskazanym w ustawie okresie posiadały gospodarstwo rolne lub przejęły takie gospodarstwo od poprzedników prawnych oraz jaka była powierzchnia użytkowanego gospodarstwa w dacie złożenia wniosku.
W złożonym sprzeciwie A. L. i J. L. wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z 16 grudnia 2019 r., zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
1. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji
i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi pomimo, że nie "materializowały się" przesłanki do zastosowania powołanego przepisu,
z uwagi na fakt, że decyzja Starosty B. z dnia 30 września 2019 r. nie była obarczona uchybieniami wskazanymi przez organ odwoławczy;
2. art. 136 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i w konsekwencji nieprzeprowadzenie z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie.
W uzasadnieniu wnoszący sprzeciw wskazali, że nieprawdą jest twierdzenie, iż organ I instancji nie podjął próby ustalenia, czy wspólnoty gruntowe użytkowane były w okresie, o którym mowa w art. 6a ustawy przez inne osoby, które mogłyby być stronami postępowania prowadzonego przed Starostą B., bowiem przyjęty przez ten organ zakres i sposób prowadzenia postępowania pozwalał i jednocześnie dawał innym zainteresowanym w sprawie możliwość wykazania swoich uprawień do udziału we Wspólnocie i tym samym uczestnictwa w postępowaniu.
Zdaniem wnoszących sprzeciw, organ I instancji prawidłowo ustalił krąg podmiotów uprawnionych do udziału we Wspólnocie, które spełniły ustawowe przesłanki, legitymując się tym samym uprawnieniami do udziału we Wspólnocie. Podmioty te przedłożyły stosowne oświadczenia. Organ podjął też skuteczne działania zmierzające do ustalenia przesłanki posiadania gospodarstwa rolnego.
Celem udokumentowania i wyjaśnienia spornych okoliczności potrzebnych do wyjaśnienia sprawy, organ w dniu 6 maja 2019 r. przeprowadził rozprawę administracyjną, o której zawiadomił mieszkańców Wiślicy i miejscowości Gorysławice poprzez publiczne ogłoszenie. Nic nie stało na przeszkodzie, aby w rozprawie wzięły udział osoby cieszące się szczególnym zaufaniem lokalnej społeczności, których zeznania mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Kolejno w dniu 16 lipca 2019 r. organ I instancji przedłużył postępowanie dając potencjalnym uprawnionym możliwość na wykazanie swoich uprawnień do udziału we Wspólnocie, z czego – ze skutkiem pozytywnym – skorzystała tylko jedna osoba, którą uznano za uprawnioną.
Wnoszący sprzeciw zanegowali również ustalenie, że członkowie byłego zarządu Wspólnoty nie brali udziału w postępowaniu. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, większość członków zarządu, w tym przewodnicząca, brali udział w postępowaniu i zostały uznane za osoby uprawnione do udziału we Wspólnocie.
Zdaniem wnoszących sprzeciw Wojewoda dokonał błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dając wiarę niemającym żadnego poparcia twierdzeniom odwołujących się. Organ nie podjął żadnych działań zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy, gdzie regułą powinno być dążenie do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 1 k.p.a.
W ich ocenie bezsprzecznym jest fakt przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ I instancji w zakresie pozwalającym na wydanie decyzji.
W przypadku odmiennego przyjęcia przez Wojewodę - koniecznym było ustalenie, czy postępowanie organu I instancji rzeczywiście zostało przeprowadzone w warunkach naruszenia przepisów postępowania, czego organ odwoławczy nie uczynił.
W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda Świętokrzyski wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie zauważyć należy, że zaskarżona decyzja (tzw. kasacyjna) została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może pominąć treści art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wedle którego zakres sądowej kontroli tego rodzaju decyzji ograniczony został wyłącznie do oceny istnienia przesłanek, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 64b § 3 p.p.s.a., w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji, przepisu art. 33 p.p.s.a. nie stosuje się, co oznacza, że w postępowaniu przed sądem bierze udział jedynie strona wnosząca sprzeciw oraz organ, który wydał zaskarżoną decyzję.
Jak przyjmuje się w orzecznictwie, kontrola sądowa w zakresie rozpoznania sprzeciwu polega na dokonaniu oceny, czy w okolicznościach danej sprawy organ drugiej instancji w uzasadniony sposób wykorzystał możliwość wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezzasadnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Obowiązkiem sądu administracyjnego, który rozpoznaje sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy. Rozpoznając sprzeciw Sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy, ponieważ na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. Nie może więc poddać ocenie decyzji objętej sprzeciwem w takim zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na treść przytoczonego wyżej art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Kontrola sądowoadministracyjna decyzji kasacyjnej nie może zatem, co do zasady, obejmować końcowej oceny materialnoprawnej, związanej z rozstrzygnięciem istoty sprawy. Sformułowanie wniosków w tym zakresie byłoby bowiem przedwczesne
i niedopuszczalne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja
2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Krakowie z 24 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 90/20; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie przyjmuje się także, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Wskazać należy również, że organ odwoławczy wydając decyzję kasacyjną, winien nie tylko uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a., ale również wskazać dlaczego nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. W kompetencjach organu odwoławczego mieści się konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w niewielkim zakresie, przez przeprowadzenie określonego dowodu, co w razie zaistnienia takiej sytuacji wyłącza dopuszczalność podjęcia decyzji kasacyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15; z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16; dostępne j.w.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w stanie sprawy Wojewoda Świętokrzyski należycie wykazał podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i co za tym idzie - podjęcia decyzji kasacyjnej. Organ odwoławczy wskazał konkretne powody uniemożliwiające merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Powołał się przy tym na obie określone w ww. przepisie przesłanki wydania decyzji kasacyjnej, tj. naruszenie przepisów postępowania oraz uznanie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W myśl zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a.
i skonkretyzowanej w art. 77 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zobowiązane są w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, przy czym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.). Wreszcie zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, że w toku prowadzonego postępowania organ I instancji nie uczynił zadość powyższym wymogom, naruszając tym samym powołane przepisy postępowania.
Ustalenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w zakresie czynności procesowych podejmowanych przez organ I instancji są bezsporne i wynikają z akt sprawy.
Nie ulega wątpliwości, że w terminie, o jakim mowa w art. 8c ust. 2 i 4 ustawy
z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 703), w oparciu o którą toczy się kontrolowane postępowanie administracyjne, wnioski o ustalenie uprawnienia do udziału we wspólnocie gruntowej złożyło 14 osób.
Zgodnie z art. 8c ust. 1 ww. ustawy, ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową oraz ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych
i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie gruntowej następuje na wniosek uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, o którym mowa w art. 6a. Stosownie natomiast do art. 6a ust. 1 pkt 1 ustawy, uprawnionymi do udziału we wspólnocie gruntowej są osoby fizyczne lub prawne, które posiadają gospodarstwa rolne i nieprzerwanie przez okres od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 grudnia
2015 r. faktycznie korzystały ze wspólnoty gruntowej.
Zadaniem organu administracji, do którego wpłynęły wnioski złożone na podstawie art. 8c ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, tak jak
w niniejszej sprawie, jest zatem ustalenie, na podstawie postępowania dowodowego uwzględniającego powołane wyżej przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 75 § 1 k.p.a., czy
i wobec których osób fizycznych i prawnych składających wniosek, spełnione zostały przesłanki określone w art. 6a ust. 1 pkt 1 ustawy.
Decyzją z 30 września 2019 r. organ I instancji ustalił wykaz uprawnionych do udziału we Wspólnocie z uwzględnieniem 12 wnioskodawców, tj. z pominięciem M. K. oraz "[...] " Sp. z o.o. w K.
Jak wynika z akt sprawy, w celu ustalenia uprawnionych do udziału we wspólnocie organ I instancji skierował do wnioskodawców pisma zawierające wezwanie do wykazania uprawnień, o których mowa w art. 6a ust. 1 pkt 1 ustawy oraz przeprowadził w dniu 6 maja 2019 r. rozprawę administracyjną.
W rozprawie wzięło udział 6 wnioskodawców tj. E. K., Z. R., A. K., R. K., M. T.
i T. S., którzy wskazali na swoje uprawnienia do udziału we Wspólnocie. Jeśli chodzi o uprawnienia pozostałych nieobecnych wnioskodawców,
3 osoby złożyły bardzo ogólne oświadczenia odnoszące się do "potencjalnych udziałowców", którzy również mieli użytkować grunty wspólnoty. Jedynie Z. R. wypowiedziała się co do kilku konkretnych osób wymienionych
z imienia i nazwiska. M. T. stwierdziła, że nie może "nic powiedzieć na temat użytkowania wspólnoty przez pozostałe osoby", zaś T. S. nie wypowiedział się na temat spełnienia wymogów ustawowych przez pozostałych wnioskodawców.
Przeprowadzając rozprawę organ nie skorzystał z możliwości odebrania od stron zeznań w trybie art. 86 w zw. z art. 83 § 3 k.p.a., zaś oświadczenia składane przez osoby obecne rozprawie były na tyle lakoniczne, że nie mogły stanowić podstawy ustaleń w sprawie (np. R. T. oświadczył jedynie, że "zeznaje jak powyżej siostra", zaś M. T. nie odniosła się do okresu korzystania ze wspólnoty gruntowej, o jakim mowa w art. 6a ust. 1 pkt 1 ustawy
o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych).
Z akt wynika zatem, że w decyzji z 30 września 2019 r. organ I instancji ustalił uprawnienia 12 wnioskujących osób do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi W. w oparciu o materiał dowodowy zebrany z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ograniczony do pisemnych oświadczeń wnioskodawców oraz krótkich wypowiedzi złożonych przez niektórych z nich podczas rozprawy administracyjnej.
Ponadto, w ocenie Sądu, z uchybieniem powyższych przepisów oraz art. 107 § 3 k.p.a., organ I instancji odmówił ustalenia uprawnień we Wspólnocie Gruntowej dla M. K. i "[...] " sp. z o.o. w K. Z uzasadnienia decyzji wynika, że powodem odmowy było przyjęcie, iż M. K., "[...] " sp.
z o.o., a także L. S. nie uzupełnili wniosków o treści wynikające z art. 6a ust. 1 ustawy, przy czym L. S. - mimo takiego stwierdzenia - organ ujął w wykazie osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie. Uchybienia tego nie dostrzegł wprawdzie w zaskarżonej decyzji Wojewoda, jednak już ta opisana wyżej sprzeczność pomiędzy uzasadnieniem decyzji Starosty B., a jego sentencją, świadcząca o niewystarczającym zebraniu i nierozpatrzeniu materiału dowodowego, stanowiła podstawę do wydania decyzji kasacyjnej. Ponadto w sytuacji, gdy organ I instancji nie przeprowadził w zasadzie jakiegokolwiek postępowania dowodowego dotyczącego spełnienia przez M. K. i "[...] " sp. z o.o.
w Krakowie przesłanek ustawowych z art. 6a ust. 1pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, przyjęcie w decyzji z 30 września 2019 r., że nie wykazali oni swojego uprawnienia do udziału we wspólnocie, należało uznać za przedwczesne.
Sąd za chybiony uznał podniesiony w sprzeciwie zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 136 k.p.a. W ustalonym stanie sprawy Wojewoda nie mógł przeprowadzić dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego bez jednoczesnego narażenia się na zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania z art. 15 k.p.a. Zakres koniecznego do uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie powoduje, że przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ odwoławczy wykraczałoby poza uzupełniający charakter tego postępowania, o którym mowa w art. 136 k.p.a. Sprowadzałoby się to faktycznie do przeprowadzenia postępowania dowodowego w jego istotnej części, albowiem - jak wyżej podniesiono - organ oparł się na bardzo ograniczonym materiale dowodowym. Takie działanie organu II instancji skutkowałoby zamknięciem stronom drogi do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zgodnie z art. 15 k.p.a., gdyż od decyzji organu odwoławczego, który przeprowadziłby zasadniczą część postępowania wyjaśniającego, nie przysługuje odwołanie.
Nie mają także racji skarżący, kiedy negują stwierdzenie Wojewody, "że członkowie byłego zarządu wspólnoty nie brały udziału w postępowaniu". Decyzja objęta sprzeciwem nie zawiera takiego twierdzenia. Organ odwoławczy podkreślił jedynie, że okoliczności wymagające wyjaśnienia, o których była już mowa wyżej, winny zostać ustalone m.in. przez przesłuchanie członków zarządu wspólnoty.
Mając na uwadze powyższe, sprzeciw jako niezasadny podlegał oddaleniu,
o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło