II SA/Ke 1033/16
WyrokWSA w Kielcach2017-05-09
Skład orzekający: Jacek Kuza, Dorota Chobian, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spadkobiercy samoistnego posiadacza nieruchomości, który przeniósł jej posiadanie na Skarb Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, mogą ubiegać się o zwrot tej nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samoistne posiadanie nie jest prawem rzeczowym, a jedynie stanem faktycznym. W związku z tym, spadkobiercy samoistnego posiadacza nieruchomości, który przeniósł jej posiadanie na Skarb Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., nie mogą ubiegać się o zwrot tej nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ przepis ten dotyczy zwrotu prawa własności, a nie posiadania. Dodatkowo, w niniejszej sprawie Gmina nabyła nieruchomość z mocy prawa na podstawie decyzji komunalizacyjnej, co wyklucza możliwość jej zwrotu.Stan faktyczny
Spadkobiercy S. i A. małżonków N. wystąpili o zwrot nieruchomości położonej w K., która została przejęta przez Skarb Państwa na podstawie aktu notarialnego z 1976 r. w trybie art. 6 ustawy z 1958 r. o wywłaszczaniu nieruchomości. W momencie przejęcia S. i A. małż. N. byli jedynie samoistnymi posiadaczami nieruchomości, a nie jej właścicielami. Organ I instancji odmówił zwrotu, uznając, że nie jest spełniony wymóg posiadania statusu poprzedniego właściciela. Organ II instancji (Wojewoda) uchylił decyzję organu I instancji, uznając, że zwrot samoistnego posiadania jest możliwy na podstawie art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, powołując się na orzecznictwo NSA. Gmina, jako obecny właściciel nieruchomości, zaskarżyła decyzję Wojewody.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od Wojewody na rzecz Gminy zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2017 r. sprawy ze skargi Gminy na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz Gminy kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez J. H. N., S. W. i K. D. od decyzji Starosty z [...] odmawiającej zwrotu nieruchomości położonej w K. (obręb 0021), oznaczonej numerami ewidencyjnymi działek [...] i [...] /9, stanowiącej własność Gminy , będącej częścią działki oznaczonej w dacie wywłaszczenia numerem ewidencyjnym [...] o pow. 0,0355 ha, na podstawie art. 138 § 2 kpa, art. 9a w związku z art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 140 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.), uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że aktem notarialnym z dnia [...], sporządzonym w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.), A. i S. małż. N. przenieśli na rzecz Skarbu Państwa posiadanie nieruchomości położonej w K., stanowiącej działkę nr [...] o pow. 0,0355 ha, z przeznaczeniem pod budowę drogi wewnętrznej przy trasie E-7, zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Urzędu Miasta z [...]. Z treści tego aktu wynikało, że w dacie wywłaszczenia, dla ww. nieruchomości nie była założona księga wieczysta ani zbiór dokumentów. Ponadto S. i A. małż. N. oświadczyli, że nie posiadają dokumentu potwierdzającego ich prawo własności nieruchomości, a do aktu przedłożyli jedynie zaświadczenie Okręgowego Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego Zakład Terenowy Nr 1 z [...] stwierdzające, że S. N. jest samoistnym jej posiadaczem.
Pismem z 10 lutego 2014 r., uzupełnionym pismem z 3 listopada 2015 r., J. H. N., S. W. i K. D., jako spadkobiercy S. i A. małż. N., wystąpili do Prezydenta Miasta o zwrot nieruchomości położonej w K. przy ul. K. , oznaczonej numerem [...] i [...] /9 (obręb 0021).
Prezydent Miasta ustalił, że wnioskiem o zwrot objęta została część nieruchomości położonej w K. przy ul. K. (obręb 0021), oznaczonej w dacie przejęcia jako działka nr [...] o pow. 0,0355 ha. Roszczenie dotyczyło części dawnej działki nr [...], stanowiącej obecnie działki nr [...] o pow. 0,0092 ha i nr [...] /9 o pow. 0,0202 ha (obręb 0021), będące własnością Gminy, co potwierdza księga wieczysta [...]. Z kolei Wojewoda, działając jako organ wyższego stopnia, wyznaczył Starostę do rozpoznania powyższego wniosku.
Po wszczęciu postępowania administracyjnego odbyła się 23 lutego 2016 r. rozprawa administracyjna, w której uczestniczyli K. D. oraz przedstawiciele Urzędu Miasta. Ustalono, że na działce nr [...] znajduje się część budynku mieszkalnego parterowego, murowanego, który istniał na nieruchomości w dacie jej przejęcia. Na pozostałej części rośnie drzewo gatunku jabłoń oraz stoi blaszany garaż. Część działki o wymiarach około 5x8 wyłożona jest kostką brukową. Działka ta znajduje się w podwórku przy ul. K. Na działce nr [...] /9 na szerokości około 1 m znajduje się część blaszanego garażu i część kostki brukowej przy bramie. Granicę działki nr [...] /9 wyznacza ogrodzenie wnioskodawczyni od ulicy K. Obie działki są dzierżawione przez K. D., która na rozprawie skorygowała wniosek w ten sposób, że wniosła o zwrot części działki nr [...] /9 w granicach jej posesji.
Kończąc postępowanie, organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję orzekającą o odmowie zwrotu działek nr [...] i [...] /9, z uwagi na fakt przejęcia aktem notarialnym samoistnego posiadania, a nie własności dawnej działki nr [...].
Dalej Wojewoda zauważył, że z treści aktu notarialnego z [...] wynika, że S. i A. małż. N. byli posiadaczami nieruchomości położonej w K. przy ul. K. (obecnie ul. K.), stanowiącej działkę nr [...] o pow. 0,0355 ha. Podniósł, że przesłanką zwrotu nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (akcie notarialnym jej przejęcia). Jak wynika z materiału dowodowego, w tym protokołu z oględzin dokonanych na przedmiotowej nieruchomości, cel jej przejęcia wskazany w ww. akcie notarialnym tj. budowa drogi wewnętrznej, nie został zrealizowany. Stwierdzenie powyższego zostało zawarte w zaskarżonej decyzji, w decyzji tej również wskazano, że w niniejszym przypadku zwrot nieruchomości nie jest możliwy z uwagi na fakt, że przejęcie dotyczyło samoistnego posiadania, a nie prawa własności nieruchomości, a ustawa o gospodarce nieruchomościami dopuszcza jedynie zwrot prawa własności wywłaszczonej nieruchomości.
Organ II instancji nie podzielił stanowiska Starosty. Zdaniem Wojewody należy uwzględnić wyroki NSA zapadłe w odniesieniu do wyroków WSA i decyzji Wojewody. W sprawie o podobnym stanie faktycznym i prawnym, NSA w wyroku z 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt I OSK 781/06 wyraził pogląd, że jeżeli doszło do przeniesienia samoistnego posiadania określonego w akcie notarialnym nieruchomości, a zatem określonego prawa rzeczowego, to w takiej sytuacji ma zastosowanie art. 136 i art. 137 ugn.
Dalej organ odwoławczy zaznaczył, że z aktu notarialnego z [...] roku wynika, że Skarb Państwa nabył od S. i A. małż. N. samoistne posiadanie działki nr [...]. Posiadacz samoistny włada rzeczą w takim zakresie jak to czyni właściciel, wykorzystując taką faktyczną możliwość władania rzeczą, do jakiej właściciel jest uprawniony. Tylko ten, kto rzeczą faktycznie włada z zamiarem władania dla siebie jest jej posiadaczem samoistnym. Posiadanie według kodeksu cywilnego jest szczególnym, pozostającym pod ochroną prawa, stanem faktycznym, z którym prawo wiąże wiele doniosłych skutków prawnych o zróżnicowanym charakterze. Jeżeli zatem w niniejszej sprawie doszło na podstawie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej do przeniesienia samoistnego posiadania określonego w akcie notarialnym nieruchomości, a zatem określonego prawa rzeczowego, to w takiej sytuacji ma zastosowanie art. 136 i 137 ugn, gdyż następuje zwrot tego, co organ nabył na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. W przeciwnym wypadku prowadziłoby to do niemożliwości odwrócenia skutków nabycia nieruchomości w trybie art. 6 na podstawie tego konkretnego aktu notarialnego z [...].
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, gdyż argumenty odwołania dotyczące możliwości zwrotu samoistnego posiadania w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami okazały się uzasadnione. Jednocześnie organ dodał, że nie może uwzględnić żądania odwołujących się dotyczącego uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia co do istoty sprawy, zgodnie ze złożonym wnioskiem tj. zwrotu samoistnego posiadania, albowiem naruszyłby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 15 kpa. Postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w szerokim zakresie, np. organ ma obowiązek zbadania przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, a w przypadku stwierdzenia, że nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem przejęcia, jest obowiązany dokonać rozliczeń pomiędzy stronami. Skoro zaskarżona decyzja nie zawiera tych elementów, to organ odwoławczy ma jedynie uprawnienia kasacyjne.
Organ odwoławczy podniósł, że prowadząc ponownie postępowanie Starosta powinien wyjaśnić, jaki jest zakres roszczenia zwrotowego wnioskodawców. Wskazał, że początkowo organ ustalił, iż wnioskiem objęte są działki nr [...] o pow. 0,0092 ha i nr [...] /9 o pow. 0,0202 ha w całości. Natomiast podczas rozprawy administracyjnej K. D. skorygowała wniosek w ten sposób, że wniosła o zwrot części działki nr [...] /9 w granicach jej posesji. Organ nie wyjaśnił tej kwestii występując do pozostałych wnioskodawców, czy także korygują wniosek.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia, Gmina zarzuciła naruszenie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez niewłaściwą interpretację i przyjęcie, że daje on podstawę do wystąpienia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości osobie, która nie była poprzednim właścicielem wywłaszczonej nieruchomości lub spadkobiercy takiej osoby oraz że przepis ten daje podstawę do zwrotu samoistnego posiadania nieruchomości.
W uzasadnieniu autor skargi stwierdził, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części może występować poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. Zwrot "poprzedni właściciel" został zdefiniowany w art. 4 pkt 4 tej ustawy. Poprzedni właściciel - to osoba, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia. Ustawowe kryterium wyróżniające podmiot uprawniony do zwrotu odnosi się wprost do prawa własności i do rzeczowego skutku wywłaszczenia. Poprzedni właściciel - to ten, który został pozbawiony rzeczywiście istniejącego prawa własności.
Okolicznością niekwestionowaną jest to, że w dacie zawierania umowy z [...] A. i S. N., poprzednicy prawni wnioskodawców, nie byli właścicielami nieruchomości objętej postępowaniem zwrotowym a jedynie jej samoistnymi posiadaczami. W tej sytuacji prawidłowo organ I instancji uznał, iż nie może uwzględnić złożonego wniosku spadkobierców posiadaczy samoistnych o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, albowiem nie jest spełniony jeden z wymogów, a mianowicie ten, że z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości może wystąpić tylko właściciel lub jego spadkobierca. Odnośnie niedopuszczalności zwrotu na podstawie tego przepisu na rzecz posiadacza wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 12 kwietnia 2001 r. sygn. I SA 1789/99.
Zdaniem skarżącego chybione jest twierdzenie Wojewody, że w niniejszej sprawie doszło do przeniesienia samoistnego posiadania, a zatem określonego prawa rzeczowego. Samoistne posiadanie nie jest prawem, a stanem faktycznym. Samo korzystanie z nieruchomości, nawet jeżeli trwa od kilkudziesięciu lat, nie powoduje powstania interesu prawnego po stronie osoby korzystającej. W tej sytuacji można co najwyżej mówić o interesie faktycznym, który nie jest wystarczający do uznania za stronę postępowania administracyjnego. Stronami postępowania o zwrot nieruchomości, oprócz byłych i aktualnych właścicieli nieruchomości, są: zarządca nieruchomości, użytkownik, najemca, dzierżawca oraz osoba korzystająca z nieruchomości na podstawie umowy użyczenia. W katalogu tym nie wymienia się osoby władającej nieruchomością bez tytułu prawnego, choćby był to "najsilniejszy" rodzaj władania rzeczą, tj. posiadanie samoistne. Posiadanie samoistne może oczywiście doprowadzić do nabycia własności w drodze zasiedzenia, jednakże przesłanki zasiedzenia nie podlegają ocenie organów orzekających w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalanie.
Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że Gmina została ujawniona w księdze wieczystej na podstawie decyzji komunalizacyjnej. Gmina uważa się za właściciela tej działki. Skarb Państwa nie miał założonej księgi wieczystej dla przedmiotowych nieruchomości, została ona założona dopiero po decyzji komunalizacyjnej. Dodał, że nie ma informacji na temat umowy dzierżawy przedmiotowych nieruchomości, których stroną miałaby być K. D.
Z kolei pełnomocnik organu podał, że ustalenie Wojewody co do umowy dzierżawy przedmiotowych nieruchomości zostało oparte wyłącznie na oświadczeniu K. D. złożonym na rozprawie administracyjnej. Wojewoda nie wyjaśniał, kto jest stroną tej umowy, jak również kiedy została ona zawarta, ponieważ wydał decyzję kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:
Skarga jest zasadna.
Przedmiotem skargi była kasacyjna decyzja Wojewody uchylająca w całości do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji decyzję Starosty odmawiającą zwrotu J. N., S. W. i K. D. – spadkobiercom S. i A. małżonków N., nieruchomości położonej w K. (obręb 0021), oznaczonej numerami ewidencyjnymi działek [...] i [...] /9, stanowiącej własność Gminy , z uwagi na to, że przedmiotem nabycia aktem notarialnym z [...] sporządzonym w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, było samoistne posiadanie tych nieruchomości, które nie może być przedmiotem zwrotu na podstawie art. 136 ust. 3 ugn. Zasadniczym powodem wydania przez organ II instancji decyzji kasacyjnej opartej na treści art. 138 § 2 kpa, była odmienna od zaprezentowanej przez organ I instancji i skarżącego, wykładnia materialnych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności art. 136 ust. 3 tej ustawy. Ponieważ wyjaśnienie ujawnionej w sprawie zasadniczej rozbieżności warunkowało rozstrzygnięcie sprawy, konieczne było przede wszystkim odniesienie się do tej kwestii tym bardziej, że poczynione w sprawie ustalenia faktyczne były wystarczające dla rozstrzygnięcia sporu, a nadto niesporne. Nie było bowiem wątpliwości co do tego, że będąca przedmiotem wniosku zwrotowego nieruchomość, została nabyta przez Skarb Państwa w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, aktem notarialnym z [...], od spadkodawców stron wnioskujących o zwrot, tj. od S. i A. małżonków N., którzy nie byli właścicielami tej nieruchomości, a tylko jej samoistnymi posiadaczami. Niesporne również było, że nabyte tym aktem notarialnym nieruchomości zostały następnie nabyte przez Gminę oraz nie zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia określony we wspomnianym akcie notarialnym z 1976 r., a także w planie realizacyjnym zatwierdzonym decyzją z dnia [...], jako budowa dróg wewnętrznych istniejącej zabudowy obustronnej ulicy K. w K.
Wojewoda dostrzegając ujawnioną w orzecznictwie rozbieżność w ocenie, czy spadkobiercy dawnego samoistnego posiadacza nieruchomości, który zawarł umowę "sprzedaży nieruchomości" w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z dnia 12 marca 1958 r., mogą ubiegać się o zwrot takiej nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ugn, podzielił jeden z wyrażonych poglądów sprowadzający się do tezy, że jeżeli doszło na podstawie art. 6 cyt. ustawy wywłaszczeniowej do przeniesienia samoistnego posiadania określonego w akcie notarialnym nieruchomości, a zatem określonego prawa rzeczowego, to w takiej sytuacji ma zastosowanie, przepis art. 136 i art. 137 u.g.n, gdyż zwrot następuje tego, co organ nabył na podstawie art. 6 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. W przeciwnym wypadku prowadziłoby to do niemożliwości odwrócenia skutków nabycia nieruchomości w trybie art. 6 ww. ustawy na podstawie takiego konkretnego aktu notarialnego (uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z 18 maja 2001 r., I SA 27/00, wyrok NSA z 18 kwietnia 2007 r., I OSK 781/06).
Sąd w niniejszym składzie poglądu tego jednak nie podziela z następujących powodów.
Przede wszystkim nie można się zgodzić z wyrażonymi w uzasadnieniu wspomnianego wyroku tezami, które były źródłem wyrażonego przez NSA poglądu. Sąd nie podziela w szczególności poglądu, że posiadanie samoistne jest określonym prawem rzeczowym, gdyż, jak to powszechnie jest przyjmowane w doktrynie, posiadanie jest szczególnym, pozostającym pod ochroną prawa, stanem faktycznym, z którym prawo wiąże wiele doniosłych skutków prawnych o zróżnicowanym charakterze, takich jak: nabycie prawa przez upływ czasu (zasiedzenie), nabycie roszczenia o przeniesienie własności zajętego pod budowę gruntu, nabycie roszczeń z tytułu posiadania rzeczy i inne (por. Jacek Gudowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe. Teza 1 do art. 336 kc. Opublikowano: WK 2016). Ponadto należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym i późniejszym niż z 2007 roku, został wyrażony odmienny od przyjętego przez Wojewodę pogląd, za którym to poglądem przedstawiono szereg ważkich argumentów. W szczególności zauważa się, że w obowiązującej obecnie ustawie o gospodarce nieruchomościami znalazła się legalna definicja poprzedniego właściciela, który to poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z tą definicją zawartą w art. 4 pkt 4 ugn przez poprzedniego właściciela należy rozumieć osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów. Tym samym z wnioskiem o zwrot nieruchomości nie może wystąpić samoistny posiadacz. Ponadto ochrona posiadania odbywa się wyłącznie w drodze roszczeń cywilnoprawnych i nie jest na gruncie obowiązującego prawa realizowana w ramach prawa publicznego. Ponieważ instytucja zwrotu nieruchomości polega na restytucji prawa do nieruchomości, trudno sobie wyobrazić, aby skutkiem decyzji o zwrocie było przywrócenie posiadania wyłącznie jako stanu faktycznego i to jeszcze takiego, które miałoby mieć charakter samoistny. Trzeba wreszcie zauważyć, że ustawodawca w demokratycznym państwie prawnym, jakim jest Rzeczpospolita Polska, zdecydował się wyłączyć posiadanie z zakresu instytucji wywłaszczenia – ograniczając tę instytucję wyłącznie do pozbawienia prawa własności i użytkowania wieczystego, a dodatkowo nie zagwarantował posiadaczom pozbawionym swych uprawnień do władania rzeczą w trybie ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r., możliwości zwrotu nieruchomości (por. wyrok NSA w Warszawie z 12 kwietnia 2001 r., I SA 1789/99, wyrok WSA w Krakowie z 12 sierpnia 2008 r., II SA/Kr 431/08, wyrok NSA z 13 grudnia 2013 r., I OSK 1190/12, wyrok WSA w Warszawie z 25 marca 2014 r., I SA/Wa 312/14 i wyrok NSA z 12 lipca 2016 r., I OSK 2360/14, którym, mimo uchylenia wymienionego wcześniej wyroku WSA w Warszawie z 25 marca 2014 r., I SA/Wa 312/14, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił w istocie pogląd sądu I instancji co do dopuszczalności zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ugn tylko i wyłącznie na rzecz poprzedniego właściciela, z wyłączeniem samoistnego posiadacza).
Powyższy pogląd został również zaakceptowany w doktrynie (A. Łukaszewska (w:) Krasowska Małgorzata, Łukaszewska A., Szachułowicz J., Gospodarka nieruchomościami. Komentarz, wyd. III. LexisNexis 2003 Teza 13 do art. 136 ugn, Ewa Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany. LEX/El. 2017. Teza 6 do art. 136 ugn in fine).
Prezentowany pogląd powoduje, że decyzja Wojewody z dnia [...] nie może się ostać. Jeśli bowiem nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ugn na rzecz samoistnego posiadacza (lub jego spadkobiercy), który zawarł umowę "sprzedaży nieruchomości" w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z dnia 12 marca 1958 r., a nie był właścicielem takiej nieruchomości, to dopuszczenie przez organ II instancji takiej możliwości i uchylenie decyzji organu I instancji do ponownego rozpatrzenia celem przeprowadzenia postępowania zwrotowego na rzecz spadkobierców poprzednich posiadaczy samoistnych, narusza przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
W okolicznościach niniejszej sprawy należy ponadto zauważyć, że przeciwko dopuszczalności zwrotu przedmiotowych nieruchomości na rzecz spadkobierców poprzednich samoistnych posiadaczy przemawiają również dalsze okoliczności, w tym ujawnione na rozprawie w dniu 9 maja 2017 r. Jak wynika z dołączonego do akt sprawy wypisu z rejestru gruntów dla będących przedmiotem postępowania nieruchomości położonych w K. , obręb 0021 oznaczonych numerami [...] i [...] /9, założona jest księga wieczysta nr [...], w której jako właściciel ujawniona jest Gmina. Ze złożonej na rozprawie w dniu 9 maja 2017 r. poświadczonej za zgodność z oryginałem decyzji Wojewody z dnia [...] wynika, że Gmina, na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnymi ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 i nr 43 poz. 253) w związku z art. 5 ust. 1 tej ustawy, nabyła z mocy prawa, nieodpłatnie między innymi nieruchomość oznaczoną w obręb 0021 ewidencji gruntów miasta K., co do której podstawę własności Skarbu Państwa stanowił między innymi akt notarialny Rep. [...], a więc ten, który dotyczył przedmiotowych nieruchomości. Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika skarżącej gminy, księga wieczysta dla przedmiotowej nieruchomości została założona na podstawie tej właśnie decyzji komunalizacyjnej i na jej też podstawie Gmina została ujawniona jako właściciel. Skarb Państwa natomiast nie miał wcześniej założonej księgi wieczystej dla tej nieruchomości. Powyższe oznacza, że Gmina stała się właścicielem przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa, a więc bez względu na to, czy Skarb Państwa był wcześniej jej właścicielem, a więc czy nabył jej własność od S. i A. małż. N. Konsekwencją tego jest to, że nawet w razie podzielenia poglądu Wojewody co do możliwości wystąpienia przez spadkobierców samoistnego posiadacza o zwrot na podstawie art. 136 ust. 3 ugn nieruchomości zbytej na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z dnia 12 marca 1958 r., w okolicznościach niniejszej sprawy nie mogłoby dojść do takiego zwrotu. Właścicielem tej nieruchomości jest bowiem obecnie Gmina na podstawie nie podważonego tytułu własności stwierdzającego jej nabycie z mocy samego prawa.
Uwzględniając powyższe rozważania WSA , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę złożył się uiszczony przez skarżącą Gminę wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz wynagrodzenie reprezentującego stronę skarżącą radcy prawnego obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015.1804).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło