II SA/Ke 1050/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2017r. sprawy ze skargi Ż. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania Ż. K. od decyzji Starosty z [...] orzekającej o cofnięciu Ż. K. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że wnioskiem z dnia 8 sierpnia 2016 r. Komendant Wojewódzki Policji zwrócił się do Starosty o cofnięciu Ż. K. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, z powodu popełnienia przez skarżącą w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, co do którego prawomocnym od dnia 13 lutego 2016 r. wyrokiem Sądu Rejonowego w Opatowie, sygn. akt II K 464/15, orzeczono o warunkowym umorzeniu postępowania. Pismem z dnia 16 sierpnia 2016 r. Starosta zawiadomił Ż. K. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia jej uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. Ponieważ przytoczony przepis został dodany na mocy art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2015 r., poz. 541) i obowiązuje od 18 maja 2015 r., wbrew zarzutom odwołującej się przepis ten obowiązywał w dacie zdarzenia drogowego z 30 sierpnia 2015 r., w dacie wszczęcia postępowania przed organem I instancji, jak również w dniu wydania zaskarżonej decyzji oraz obowiązuje nadal. Organy administracji przy tym, obowiązane są orzekać na podstawie przepisów prawa obowiązującego w dacie wydawania rozstrzygnięcia, chyba że przepisy przejściowe nakazują inaczej. W świetle takiej regulacji organ odwoławczy uznał, że prawomocny wyrok karny, którym warunkowo umorzono wobec Ż. K. postępowanie o przestępstwo drogowe, jest wystarczającym dowodem potwierdzającym spełnienie przesłanek cofnięcia uprawnień. Nie ulega również wątpliwości, że czyny objęte tym wyrokiem karnym zostały popełnione w okresie 2 lat od dnia wydania skarżącej po raz pierwszy prawa jazdy, skoro zostało ono wydane 31 lipca 2015 r., a do wspomnianego zdarzenia drogowego doszło w dniu 30 sierpnia 2015 r. Kolegium zauważyło również, że decyzja wydana przez organ I instancji nie ma charakteru decyzji uznaniowej, lecz jest decyzją, którą organ zobowiązany jest wydać w każdym przypadku opisanym w hipotezie zastosowanej w sprawie normy prawnej. Taki zaś przypadek zaistniał w niniejszej sprawie. Skutkiem warunkowego umorzenia postępowania jest wydanie wyroku, w którym sąd nie skazuje sprawcy przestępstwa, ale wskazuje osobę sprawcy i stwierdza jego winę. Wyrok taki sprawia więc, że sprawca jest uznany za winnego popełnienia czynu, ale nie jest to równoznaczne ze skazaniem, gdyż nie jest wymierzana kara, bo postępowanie jest warunkowo umarzane. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, Ż. K. wniosła o jej uchylenia oraz o uchylenia decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca zarzuciła brak podstaw natury faktycznej i prawnej do cofnięcia skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B z powodu wskazanego w decyzji. Zdaniem autora skargi, dyspozycja art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym odnosi się jedynie do przypadków, w których wina sprawcy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji została stwierdzona prawomocnym wyrokiem skazującym, a nie odnosi się do przypadku, w którym sąd karny warunkowo umorzył postępowanie karne. Instytucja warunkowego umorzenia postępowania nie jest tożsama z ustaleniem winy sprawcy w prawomocnym wyroku skazującym. Zwrócono uwagę, że Sąd Rejonowy w Opatowie warunkowo umorzył postępowanie wobec Ż. K., ponieważ uznał, że jej zachowanie było działaniem o nieznacznym stopniu społecznej szkodliwości, przede wszystkim z uwagi na wyjątkowo rażące lekceważenie zasad ruchu drogowego drugiego z uczestników zdarzenia drogowego. Z tej też przyczyny sąd karny uznał, że nie należy Ż. K. skazywać na jakąkolwiek karę. Powyższe okoliczności powodują, że w sprawie brak jest podstaw do automatycznego pozbawiania skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B. Przeciwne stanowisko organów pozostaje w rażącej sprzeczności z dyspozycją art. 75 § 1 kpa i dyspozycją art. 76 § 3 kpa. Starosta wydając swoją decyzję nie uwzględnił powyższych faktów i nie przeprowadził w sprawie jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, do czego był zobligowany na podstawie ogólnych przepisów kpa, w szczególności na podstawie art. 7, 75 § 1 i 76 § 3 kpa. Skarżąca zarzuciła również naruszenie dyspozycji art. 11 p.p.s.a., z którego wynika związanie sądu administracyjnego prawomocnym wyrokiem karnym. Ż. K. powołała się też na wyrok WSA w Poznaniu wydany w sprawie I SA/po 530/13, według którego tylko ustalenia prawomocnego wyroku karnego skazującego wiążą sąd administracyjny, natomiast wyroki umarzające postępowanie lub warunkowo umarzające postępowanie karne są pozbawione mocy wiążącej. Zdaniem skarżącej, przed rozstrzygnięciem sprawy organy administracji powinny przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe, a nie ograniczyć się jedynie do zapoznania się z informacją Komendanta Wojewódzkiego Policji o popełnieniu przez skarżącą przestępstwa z art. 177 § 1 kk w okresie 2 lat od daty wydania po raz pierwszy prawa jazdy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o cofnięciu skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowił art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2012.1137 t.j. ze zm.), dalej Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z nim decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. Zasadniczy zarzut skargi dotyczył niespełnienia w sprawie podstawowej przewidzianej w przytoczonym przepisie przesłanki wydania decyzji cofającej uprawnienie do kierowania pojazdami, tj. popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Według pełnomocnika skarżącej bowiem, niesporny w sprawie fakt prawomocnego warunkowego umorzenia postępowania w sprawie o popełnienie przez skarżącą w dniu 30 sierpnia 2015 r., a więc zaledwie niecały miesiąc po uzyskaniu przez nią po raz pierwszy prawa jazdy kategorii B, przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji określonego w art. 177 § 1 kk, nie świadczy o spełnieniu przesłanek określonych w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym, bo do tego konieczne jest stwierdzenie prawomocnym wyrokiem skazującym winy sprawcy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Tymczasem instytucja warunkowego umorzenia postępowania nie jest tożsama z ustaleniem winy sprawcy w prawomocnym wyroku skazującym, a ponadto okoliczności zdarzenia drogowego z dnia 30 sierpnia 2015 r., których organy z naruszeniem art. 75 § 1 i 76 § 3 kpa nie poddały jakiejkolwiek ocenie, wskazują na nieznaczny stopień społecznej szkodliwości czynu Ż. K., która nie została skazana na jakąkolwiek karę. Przedstawiona argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ jest całkowicie sprzeczna z treścią prawidłowo zastosowanych w sprawie przepisów. Przede wszystkim, wbrew poglądowi skargi, do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym, nie jest wymagane stwierdzenie prawomocnym wyrokiem skazującym winy sprawcy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, gdyż wspomniany przepis tego nie wymaga. Zgodnie z jego literalnym brzmieniem, wystarczające jest do jego zastosowania jedynie stwierdzenie popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Takie sformułowanie jest zgodne z teorią prawa karnego, gdzie czym innym jest stwierdzenie popełnienia przestępstwa, a czym innym orzeczenie za to przestępstwo kary. Przykładem rozstrzygnięcia sądu karnego, w którym mimo stwierdzenia popełnienia przestępstwa, nie dochodzi do wymierzenia przestępcy kary, jest właśnie warunkowe umorzenie postępowania uregulowane w art. 66 i 67 kk. Zgodnie z paragrafem 1 pierwszego z tych przepisów, sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Jak z tego wynika, podstawą zastosowania warunkowego umorzenia postępowania musi być ustalenie wszystkich przesłanek odpowiedzialności karnej. Warunkowe umorzenie postępowania oznacza przypisanie oskarżonemu popełnienia przestępstwa (...) (Wróbel Włodzimierz (red.), Zoll Andrzej (red.), Kodeks karny. Część ogólna. Tom II. Część II. Komentarz do art. 53-116, wyd. V. Opublikowano: WK 2016). Taka kwalifikacja wyroku sądu karnego warunkowo umarzającego postępowanie w sprawie o przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji powoduje, że nie mają znaczenia w sprawie dotyczącej cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a Prawa o ruchu drogowym, okoliczności popełnienia tego przestępstwa, w tym takie, jak powołane w skardze. Czynienie więc jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie jest w takiej sprawie zbędne, a zatem i niedopuszczalne. Jak to bowiem trafnie zauważył organ II instancji, kluczowe, a ściślej wyłącznie konieczne w postępowaniu wyjaśniającym toczącym się na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, jest przeprowadzenie nie każdego dowodu, ale tylko takiego, czy takich, które dotyczą okoliczności istotnych i mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Takie dowody zostały w sprawie przeprowadzone, a wynikające z nich ustalenia, które nie były kwestionowane również przez skarżącą, pozwalały na wydanie zaskarżonej decyzji. Dlatego zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie były zasadne. Nie był również zasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia dyspozycji art. 11 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Po pierwsze należy zauważyć, że przepis ten skierowany jest do sądu administracyjnego, a nie do organów administracji, których decyzje były przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie. Organy administracji rozstrzygające sprawę cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi obowiązane są stosować właściwe dla takiego przedmiotu postępowania przepisy administracyjnego prawa materialnego oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro wśród tych pierwszych przepisów znajduje się norma wiążąca istotne skutki ze stwierdzeniem na podstawie prawomocnego rozstrzygnięcia, popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, to taki szczególny przepis wyłączałby stosowanie normy ogólnej zawartej w art. 11 p.p.s.a., na którą powołano się w skardze, nawet gdyby miała ona zastosowanie w postępowaniu administracyjnym. Trafnie przywołany przez orzekające w sprawie organy charakter decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, nie dopuszczający jakiegokolwiek luzu decyzyjnego przy jej wydawaniu powoduje również, że organ nie mógł uwzględnić opisanych w skardze okoliczności dotyczących zdarzenia drogowego z udziałem skarżącej z dnia 30 sierpnia 2015 r. Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.