II SA/Ke 1059/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Asesor WSA Jacek Kuza, Protokolant Sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 września 2006 r. sprawy ze skargi M.M.. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...]. Decyzją z dnia [...] znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej dnia [...] znak [...] i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] znak: [...]. W motywach rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż wymienionymi wyżej decyzjami w oparciu o art. 9 ustawy z dnia [...]. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. Nr 17, poz. 71) orzeczono o przejęciu na własność Skarbu Państwa w całości bez odszkodowania parceli nr 4 o powierzchni 17ha 5604m2 uregulowanej w KW nr 4 pod nazwą "Centrala Łabędziów" i parceli nr 15 o powierzchni 5ha 7682m2 uregulowanej w KW nr 369 pod nazwą "Kolonia Łabędziów", położonych w Ł., gromada M., powiat K. Dokonując merytorycznej oceny przesłanek organ odwoławczy wywiódł, iż nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę wydania kwestionowanych decyzji, albowiem w dniu wejścia w życie przepisów powołanej ustawy J.M. (matka skarżącego) nie była w posiadaniu przedmiotowej nieruchomości lecz nieruchomość ta pozostawała w faktycznym władaniu Państwa, które przekazało ją do użytkowania Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "Morawianka" w M. Powyższe okoliczności uzasadniają odmowę stwierdzenia nieważności decyzji. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] M.M. wniósł o jej uchylenie zarzucając niewłaściwą interpretację art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958r. oraz uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20.02.1991r. jak również błędne ustalenia faktyczne co do stanu własności i władania nieruchomością. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona i podlega uwzględnieniu aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesionych. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a). Sąd z urzędu bierze pod uwagę naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy potwierdza, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczynając pismem z dnia [...]. na wniosek M.M. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] znak. [...] i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...]. znak: [...] określiło krąg podmiotów biorących udział w tym postępowaniu w rozumieniu art. 28 kpa. Pod pozycją nr 6 wykazu stron i uczestników wskazano R.M. zam. B.. Ustalenie osób występujących w niniejszej sprawie w charakterze stron i uczestników nastąpiło w oparciu o dane zawarte w piśmie Wójta Gminy M. z dnia [...] (k. nr 5). Stosownie do treści w/w pisma, grunty wsi Ł. zostały scalone w 1977r. a scalenie zostało zatwierdzone decyzją Wojewody Kieleckiego Nr WGB-S.C.-47236/24/77. Działka nr 6 (będąca częścią parceli nr 4) stanowiła własność R.M., zgodnie z aktem własności ziemi nr 451/3578/74. Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że od momentu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności kwestionowanych decyzji poprzez postępowanie pierwszoinstancyjne a następnie postępowanie w trybie art. 127 § 3 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze posiadało informację, iż jeden z uczestników postępowania zmarł. Dowody doręczeń korespondencji wysyłanej dla R.M. na adres zamieszkania "B." wracały z adnotacją poczty "adresat nie żyje", "adresat zmarł". Zgodnie z odpisem skróconym aktu zgonu (k. nr 35) wydanym przez Urząd Stanu Cywilnego dnia [...]. jako zgodnego z treścią aktu zgonu nr 207/1975 R.M. zmarł w dniu 14.09.1975r. Przepis art. 30 § 4 kpa dotyczy następstwa proceduralnego, to jest takiej sytuacji, gdy w toku już toczącego się postępowania administracyjnego w trybie zwykłym lub nadzwyczajnym następują zmiany podmiotowe wskutek śmierci strony będącej osobą fizyczną lub utraty osobowości prawnej przez osobę prawną albo przejścia w toku trwającego postępowania praw i obowiązków na inne osoby. Nabywca praw spadkowych przed wszczęciem jakiegokolwiek postępowania administracyjnego wchodzi we wszystkie prawa przysługujące spadkobiercy, łącznie z prawem do uczestniczenia w postępowaniu stosownie do art. 30 § 4 kpa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stroną postępowania o stwierdzenie nieważności jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. (wyrok 7 sędziów NSA z 23.10.2003r. M.Prawn. 2003/23/1058). Stosownie do art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jest poza sporem, że źródłem rzeczonego interesu jest konkretny przepis prawa materialnego. W świetle powyższych rozważań nie ulega wątpliwości, iż spadkobiercy R.M., który po scaleniu gruntów wsi Ł. był właścicielem części parceli oznaczonej nr 4, są stroną w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności kwestionowanych decyzji. Bezspornie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze prowadziło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...]. znak. [...] i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] znak: [...] bez udziału spadkobierców zmarłego R.M.. Przeprowadzenie postępowania w ten sposób doprowadziło do naruszenia zasady wyrażonej w art. 10 kpa gwarantującej wszystkim stronom czynny w nim udział. Naruszenie prawa procesowego strony do czynnego udziału w postępowaniu jest podstawą do żądania wznowienia postępowania przez następców prawnych ( art. 145 § 1 pkt 4 kpa), niezależnie od tego, czy to kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Okoliczność braku udziału strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji bez jej winy ma charakter formalny co przesądza o tym, że wojewódzki sąd administracyjny nie może merytorycznie ocenić zarzutów skargi, koniecznym jest zaś uchylenie decyzji organu nadzoru celem przeprowadzenia przez ten organ ponownego postępowania z zachowaniem wymogów formalnych. W tym postępowaniu wszystkie biorące w nim udział strony mają prawo do zgłaszania zarzutów i wniosków, które organ odwoławczy uczyni przedmiotem swych rozważań. Z podniesionych wyżej względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).