II SA/Ke 1062/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego oddala skargę. Postanowieniem z [...] , znak: [...], Dyrektor Izby Celnej w K. po rozpatrzeniu zażalenia [...] Sp. z o.o. w K. na postanowienie tego samego organu z 12 sierpnia 2014 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z 27 czerwca 2014 r. w sprawie przedłużenia nieprzekraczalnego terminu rozpoczęcia działalności we wszystkich punktach gry na automatach o niskich wygranych określonego w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 7 października 2009 r., na podstawie art. 220 § 2, art. 221, art. 233 § 1 pkt 3, art. 239 w zw. z art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, zwanej dalej o.p., umorzył postępowanie zażaleniowe. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z 27 czerwca 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w K. odmówił ww. Spółce przedłużenia nieprzekraczalnego terminu rozpoczęcia działalności określonego w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 7 października 2009 r. W odwołaniu Spółka wniosła o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego sygn. akt P 4/14 skierowanego postanowieniem z 15 stycznia 2014 r. przez NSA. Rozpatrując zażalenie Spółki na postanowienie opisane na wstępie, organ podniósł, że w niniejszej sprawie strona, posiadająca już zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie nieprzekraczalnego terminu rozpoczęcia tej działalności określonego w decyzji udzielającej jej zezwolenia. W sprawie chodzi o odmowę przesunięcia terminu do rozpoczęcia działalności na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. W ocenie organu powyższe pytanie prawne nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Organ podniósł, że [...] Sp. z o.o. uzyskując zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa świętokrzyskiego, zawarte w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 7 października 2009 r., nabyła prawo do urządzania gier na automatach o niskich wygranych, ale jednocześnie została zobowiązana do wypełnienia określonych w nim obowiązków, w tym m.in. do urządzania gier na automatach o niskich wygranych w oznaczonym terminie (6 lat) i w określonych 47 punktach gier. W decyzji tej został również określony nieprzekraczalny termin rozpoczęcia działalności – 12 miesięcy od dnia wydania zezwolenia, tj. do dnia 7 października 2010 r., który decyzją organu koncesyjnego, na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, został przesłużony do dnia 6 kwietnia 2011 r. W sierpniu 2010 r. Spółka zgłosiła do Naczelnika Urzędu Celnego w K. do urzędowego sprawdzenia pierwsze 18 punktów gier. Kontrole w tym zakresie przeprowadzono we wrześniu 2010 r., a więc, w ocenie organu, Spółka zaniechała rozpoczęcia działalności w terminie określonym w zezwoleniu. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, ze problemy prawne rozpatrywane przez Trybunał Konstytucyjny zarejestrowane pod sygn. akt P 4/14 są zupełnie innego rodzaju niż w badanej sprawie. Niezależnie od powyższego organ podniósł, że wydając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie miał na uwadze zaistniałą bezprzedmiotowość postępowania zażaleniowego. Wskazał, że w dniu 16 września 2014 r. wydał decyzję ostateczną w postępowaniu administracyjnym odmawiającą przedłużenia nieprzekraczalnego terminu rozpoczęcia działalności określonego w zezwoleniu z 7 października 2009 r. ze zm. Zatem w chwili wydawania rozstrzygnięcia w przedmiocie zażalenia na postanowienie z 12 sierpnia 2014 r. nie istnieje już problem celowości lub też braku celowości zawieszenia postępowania, bowiem samo to postępowanie już się nie toczy. Zakończone zostało ono wydaniem merytorycznej decyzji. Rozpoznanie zażalenia na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania toczącego się w przedmiocie przedłużenia terminu rozpoczęcia działalności w sytuacji, gdy wydana została decyzja odmawiająca jego przedłużenia, stało się, zdaniem organu, bezprzedmiotowe. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skardze [...] Sp. z o.o. wniosła o uchylenie postanowienia z 16 października 2014 r. oraz poprzedzającego je postanowienia z 12 sierpnia 2014 r. zaskarżając je w całości i zarzucając: 1. naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 o.p. poprzez nie zawieszenie postępowania do czasu wydania przez TK orzeczenia w sprawie pytania prawnego skierowanego przez NSA postanowieniem z 15 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 686/13 w sytuacji, gdy sprawa rozpatrywana przez TK stanowi zagadnienie wstępne dla niniejszego postępowania. 2. naruszenie art. 121 o.p. poprzez nie prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. 3. naruszenie art. 208 o.p. poprzez niesłuszne uznanie, iż w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do umorzenia postępowania i w konsekwencji niesłuszne zastosowanie tego przepisu. W uzasadnieniu skarżąca Spółka podniosła, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż zostały spełnione w sprawie przesłanki do zastosowania art. 208 o.p. Wskazała, że organ miał pełną wiedzę na temat tego, jakie postępowania się przed nim toczą i świadome wydanie decyzji w sprawie dot. nieprzekraczalnego terminu rozpoczęcia działalności przed rozpatrzeniem zażalenia Spółki z dnia 25 sierpnia 2014 r. było działaniem na niekorzyść strony skarżącej. W ocenie Spółki nie istniały żadne przesłanki, które uniemożliwiałyby rozpatrzenie zażalenia w terminie krótszym, tj. przed wydaniem decyzji w przedmiocie nie przedłużenia nieprzekraczalnego terminu rozpoczęcia działalności. W ocenie Spółki nawet z chwilą wydania decyzji ostatecznej istniała możliwość zawieszenia postępowania. Decyzja ta została co prawda datowana na 16 września 2014 r., jednakże Spółka wniosła skargę na tę decyzję dopiero w dniu 29 października 2014 r. Uwzględniając okoliczność, że organ po otrzymaniu skargi ma obowiązek przekazać ją do właściwego sądu w terminie 30 dni i właśnie w tym terminie ma jeszcze możliwość w drodze samokontroli zmienić swoje rozstrzygnięcie, to nie sposób zgodzić się z organem, iż na dzień wydawania zaskarżonego postanowienia postępowanie było już bezprzedmiotowe i organ nie mógł rozpatrzyć sprawy merytorycznie. Odnosząc się do zasadności wniosku o zawieszenie postępowania Spółka podniosła, że organ nie uwzględnił go naruszając tym samym art. 201 § 1 pkt 2 o.p. wobec zaistnienia ku temu przesłanek. W ocenie Spółki w sprawie zostały spełnione wszystkie wymogi zawarte w ww. przepisie, a organ nie wykazał aby któraś z przesłanek nie została spełniona i tym samym aby nie było możliwości zawieszenia postępowania. Zdaniem Spółki nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z tzw. zagadnieniem wstępnym, a zatem został spełniony wymóg dotyczący organu, przed którym toczy się postępowanie będące zagadnieniem wstępnym. Zauważyła, że brak zawieszenia postępowania może spowodować konieczność ponownego prowadzenia tego postępowania, tym samym narażając na duże straty zarówno Skarb Państwa, jak i samą Spółkę. W ocenie Spółki organ nie wykazał, dlaczego dwa postępowania toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym nie stanowią zagadnienia wstępnego, a jedynie ograniczył się do lakonicznej wykładni pojęcia "zagadnienie wstępne" nie odnosząc tego zupełnie do sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności postanowienia objętego skargą (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 o.p. umarzające postępowanie zażaleniowe wywołane wniesieniem zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie przedłużenia nieprzekraczalnego terminu rozpoczęcia działalności we wszystkich punktach gry na automatach o niskich wygranych. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ uznał postępowanie zażaleniowe za bezprzedmiotowe wobec ostatecznego zakończenia postępowania odwoławczego, którego zawieszenia domagała się Spółka, poprzez wydanie przez Dyrektora Izby Celnej w K. decyzji z 16 września 2014 r. utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą przedłużenia nieprzekraczalnego terminu rozpoczęcia działalności. Przystępując do oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 233 § 1 pkt 3 o.p. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Przepis ten stosuje się przy tym odpowiednio do postępowania zażaleniowego (art. 239 o.p.). Umorzenie postępowania zażaleniowego możliwe jest wtedy, gdy stanie się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe (art. 208 § 1 o.p.). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2225/01, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie zyskuje taką cechę wówczas, gdy brak jest podstaw faktycznych lub prawnych do jego prowadzenia. Jednocześnie wskazać należy, że rozpoznając sprawę organ II instancji musi uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w chwili własnego orzekania. Jeśli więc w dacie tej wystąpi stan bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego (zażaleniowego), to postępowanie należy umorzyć. Organ rozpoznający zażalenie nie dokonuje bowiem jedynie kontroli rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji, lecz przede wszystkim jego zadaniem jest ponowne i merytoryczne rozstrzygnięcie danej sprawy, pod warunkiem, że zachodzi możliwość wydania takiego merytorycznego rozstrzygnięcia. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy podzielić należy ocenę organu, że w chwili wydawania rozstrzygnięcia w przedmiocie zażalenia na postanowienie z 12 sierpnia 2014 r. odmawiające zawieszenia postępowania odwoławczego, nie istniał już problem celowości czy też braku celowości zawieszenia tego postępowania, bowiem postępowanie odwoławcze już się nie toczyło – zostało ono zakończone ostateczną decyzją z 16 września 2014 r. W sytuacji, która zaistniała w badanej sprawie, tj. gdy nie ma już przedmiotu zawieszenia, jakim było toczące się postępowanie odwoławcze zakończone decyzją ostateczną, bezprzedmiotowym - w myśl art. 208 o.p. - stało się rozstrzyganie zażalenia na odmowę zawieszenia tegoż postępowania. Tym samym organ odwoławczy winien był, na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 w związku z art. 239 o.p., umorzyć postępowanie zażaleniowe, co nastąpiło zaskarżonym postanowieniem. Co do zarzutów skargi dotyczących powinności merytorycznego rozpatrzenia przez organ celny zażalenia, zanim zapadła decyzja z 16 października 2014r. podkreślić należy, że nawet przy przyjęciu ich za zasadne, pozostają bez znaczenia dla wyniku sprawy. Stan faktyczny na datę orzekania przez organ w niniejszej sprawie był bowiem taki, że wskutek wydania ostatecznej decyzji z 16 października 2014r. nie toczyło się już postępowanie odwoławcze, którego zawieszenia domagała się Spółka. Dlatego jedynym możliwym rozstrzygnięciem było umorzenie postępowania zażaleniowego jako bezprzedmiotowego. Bez znaczenia pozostaje też okoliczność wniesienia skargi na decyzję z 16 września 2014 r. Stosownie do art. 239e o.p. decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba, że wstrzymano jej wykonanie. W przypadku rozstrzygnięć, od których nie służy odwołanie (a więc m.in. wydanych przez organ odwoławczy), stają się one ostateczne. Ponieważ wykonanie decyzji z 16 września 2014 r. nie zostało wstrzymane, a skutku takiego nie wywołuje samo wniesienie skargi do sądu administracyjnego, decyzja ta pozostawała w obrocie prawnym. Organ nie skorzystał też z możliwości samokontroli, o której mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a., więc argumenty dotyczące tej okoliczności pozostają bezprzedmiotowe. Wobec zaistnienia w sprawie przesłanki bezprzedmiotowości, co obligowało organ do umorzenia postępowania zażaleniowego, bez znaczenia pozostają również argumenty Spółki przemawiające, w jej ocenie, za zasadnością zawieszenia toczącego się postępowania odwoławczego. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia znalazło się stanowisko merytoryczne co do niezasadności wniosku o zawieszenie, jednak z sentencji i pozostałych motywów objętego skargą rozstrzygnięcia wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że organ odwoławczy umorzył postępowanie zażaleniowe uznając jego bezprzedmiotowość. Oznacza to, że zażalenie nie zostało merytorycznie rozpatrzone, mimo zawartych w uzasadnieniu wywodów dotyczących oceny zasadności wniosku o zawieszenie. Mając zatem na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.