II SA/Ke 107/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2026 r. sprawy ze skargi [...] w K. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 grudnia 2025 r. znak: WOA.7722.82.2025 w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz [...] w K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z 19 grudnia 2025 r. znak: WOA.7722.82.2025 Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach (dalej "ŚWINB"), po rozpoznaniu odwołania zażalenia [...] w K., utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. (dalej "PINB") z 7 listopada 2025 r. dotyczące obiektu budowlanego - "mostka" zlokalizowanego na rzece M. , na działce nr ewid. [...] w miejscowości R., którym nakazano [...] w K., celem usunięcia stanu zagrożenia: doprowadzenie barierek do stanu zgodnego z przepisami, poprzez ich stabilne zamocowanie w elementach konstrukcji obiektu mostowego, wysokość balustrady nie mniej niż 1,2 m, zwieńczona poręczą; wyeliminowanie zagrożenia zawalenia się przyczółków poprzez rozebranie części luźnych elementów oraz wymurowanie (lub wybetonowanie) ich na nowo, doprowadzając je do stanu niezagrażającemu bezpieczeństwu ludzi i mienia oraz nakazano przedłożyć w terminie do 30 kwietnia 2026 r.: -oświadczenia, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane (oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - druk PB-5); - geodezyjną inwentaryzację powykonawczą ww. obiektu budowlanego; - ekspertyzę techniczną sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującą, czy stan techniczny ww. obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia ŚWINB wskazał, że na skutek pisma H. W. PINB przeprowadził 3 lipca 2024 r. kontrolę działki, na której stwierdzono istnienie obiektu budowlanego w postaci mostka. Ustalono, że konstrukcję mostka stanowią płyty żelbetowe oparte na podwójnych przyczółkach wykonanych z bloczków betonowych. Przyczółki od strony północnej mostka usytuowane przy samej skarpie w stanie krytycznym - grożą zawaleniem. Przyczółki od strony koryta rzeki w stanie dobrym. Mostek o wymiarach ok. 6,83 m długości całkowitej i ok. 2,58 m szerokości. Odległość pomiędzy przyczółkami ok. 3,17 m. Wysokość mostka od lustra wody to ok. 1,19 m. Mostek posiada barierkę wykonaną z różnych profili metalowych pospawanych chaotycznie o wysokości ok. 0,80 m w złym stanie technicznym. Po ustaleniu, że działka, na której znajduje się mostek stanowi własność Skarbu Państwa, PINB zwrócił się do Starostwa Powiatowego w S. o przedłożenie aktualnych protokołów z kontroli okresowych wymaganych art. 62 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 418, dalej "P.b."). W odpowiedzi Starostwo wskazało, że ww. działka, zgodnie z zapisem w ewidencji gruntów i budynków stanowi grunt pod śródlądowymi wodami płynącymi, a prawa właścicielskie Skarbu Państwa wykonuje [...] [...] - [...] w K. (dalej "Wody Polskie"). W związku z powyższym PINB wezwał Wody Polskie do przedłożenia aktualnych protokołów z kontroli okresowych dokonywanych w ramach utrzymania obiektu budowlanego - mostka. Skarżący wyjaśnił jednak, że nie jest administratorem mostka i nie posiada wobec niego żadnego tytułu prawnego. Wskazał jednocześnie, że działka nr [...] stanowi koryto rzeki M. , wobec którego wykonuje prawa właścicielskie Skarbu Państwa, przy czym przepisy Prawa wodnego dopuszczają odrębną własność gruntu pokrytego wodami oraz urządzeń lub budowli znajdujących się na tym gruncie. Podkreślono również, że sporny mostek stanowił przejazd przez rzekę na posesję domu nr [...], działka nr [...], w chwili obecnej, z uwagi na wybudowanie nowego mostu 20 m powyżej, mostek, będący w złym stanie technicznym jest nieużytkowany. PINB zwrócił się następnie do właścicieli sąsiednich nieruchomości o udzielenie informacji dotyczących obiektu. H. i D. W. wskazali, że mostek został prawdopodobnie wybudowany przez rodzinę K. pod koniec lat 90. oraz że jego stan techniczny może zagrażać życiu i zdrowiu ludzi. Z kolei L. D.-K. podała, że mostek od wielu lat stanowił jedyny dojazd do jej posesji, jednak obecnie nie korzysta z niego z uwagi na spór dotyczący drogi dojazdowej. Wyjaśniła również, że brak możliwości dojazdu uniemożliwia jej przeprowadzenie remontu obiektu. W toku postępowania PINB ustalił ponadto, że zarówno w zasobach Urzędu Gminy w R. , jak i Starostwa Powiatowego brak jest dokumentacji dotyczącej budowy mostka, w tym pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót budowlanych. Podczas kontroli uzupełniającej przeprowadzonej 11 marca 2025 r. stwierdzono, że obiekt znajduje się w stanie krytycznym, grozi zawaleniem i pozostaje nieużytkowany. PINB wydał następnie decyzję na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, która została uchylona przez ŚWINB decyzją z 5 czerwca 2025 r., a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. W dalszym toku postępowania PINB zawiadomił [...] Wody Polskie o wszczęciu postępowania administracyjnego, uznając ten podmiot za stronę. W dniu 4 sierpnia 2025 r. Starostwo Powiatowe przekazało PINB pismo wraz ze stanowiskiem Wód Polskich, że zgodnie z mapą Podziału Hydrograficznego Polski - MPHP w skali 1:10 000 na ww. działce znajdują się śródlądowe wody płynące rzeki M. . Wskazano, że działka została ujęta w ewidencji środków trwałych Wód Polskich 26 październiku 2019 r., a zgodnie z ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 960, dalej "Prawo wodne"), grunt zajęty trwale przez wody płynące staje się własnością Skarbu Państwa. Następnie PINB wezwał L. D.-K. do złożenia wyjaśnień. W oświadczeniu z 27 sierpnia 2025 r. wskazała ona, że mostek istniał już od czasu jej zamieszkania w R. w 1982 r., a po zakupie działki był jedynym dojazdem do domu. Z akt sprawy wynika jednak, że pierwotny drewniany mostek został rozebrany i zastąpiony nowym betonowym, co potwierdza pismo H. W. z 6 grudnia 2024 r. złożone wraz z odpisem wniosku o zasiedzenie służebności gruntowej z 22 października 2021 r. PINB 7 listopada 2025 r. wydał postanowienie będące przedmiotem niniejszego postępowania zażaleniowego. Dokonując ponownej oceny zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego, ŚWINB powołał się na art. 28 ust. 1, art. 49f, art. 49g i art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. i wskazał, że przepisy obowiązujące w czasie powstania obiektu, jak również obecnie obowiązujące, nie zwalniają inwestora z konieczności uzyskania pozwolenia na budowę budowli takich jak most. ŚWINB uznał, że mostek stanowi samowolę budowlaną wybudowaną pod koniec lat 90., a zatem od zakończenia budowy upłynęło ponad 20 lat. Ponieważ budowa została zakończona już pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1994 r., PINB prawidłowo wszczął uproszczone postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 49f P.b. Organ wskazał ponadto, że materiał dowodowy dotyczący ustalenia daty zakończenia budowy został zgromadzony w sposób wyczerpujący, a jedyną osobą mogącą wskazać dokładniejszą datę realizacji inwestycji był nieżyjący już inwestor - W. K.. Powołując się na art. 52 ust. 1 P.b., ŚWINB wyjaśnił, że obowiązek usunięcia skutków samowoli budowlanej stanowi w istocie nakaz przywrócenia stanu zgodnego z prawem, dlatego w pierwszej kolejności powinien obciążać rzeczywistego sprawcę samowoli. Skoro jednak w niniejszej sprawie nie było możliwe nałożenie tego obowiązku na inwestora, adresatem rozstrzygnięcia administracyjnego - zgodnie z powołanym przepisem - mógł stać się właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Zdaniem ŚWINB, sporna pozostawała kwestia własności mostka posadowionego na wodach płynących stanowiących własność Skarbu Państwa. Z akt sprawy wynikało, że obiekt został wybudowany na działce nr [...], wobec której Skarb Państwa wykonuje władanie samoistne, natomiast organem reprezentującym Skarb Państwa oraz wykonującym prawa właścicielskie jest [...] Wody Polskie - [...] w K.. Okoliczność ta wynika zarówno z przepisów art. 212 i art. 258 ustawy Prawo wodne, jak i ze stanowiska Starostwo Powiatowego w S. przedstawionego w piśmie z 4 sierpnia 2025 r. ŚWINB podkreślił również, że właściciele działki nr [...] nie posiadają żadnego prawa rzeczowego do gruntu, na którym znajduje się mostek, a tym samym nie dysponują tytułem prawnym do samego obiektu. Sam fakt korzystania z mostka nie czyni ich bowiem jego zarządcami. W ocenie organu pojęcie "zarządcy obiektu budowlanego" obejmuje wyłącznie podmioty władające obiektem na podstawie określonego stosunku prawnego, np. użytkownika, dzierżawcę lub najemcę, na których ciąży obowiązek zarządzania nieruchomością. Odnosząc się do zasadności nałożenia obowiązków wynikających z postanowienia PINB, ŚWINB zgodził się z argumentacją skargi, że przepisy rozdzielają własność urządzenia wodnego od własności wody i gruntu pokrytego wodami płynącymi. Jednocześnie organ podkreślił, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której brak byłoby jakiegokolwiek podmiotu odpowiedzialnego za samowolnie wybudowany obiekt budowlany, zwłaszcza znajdujący się w złym stanie technicznym i stwarzający zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. Powołując się na wyrok NSA z 9 grudnia 2021 r., sygn. II OSK 581/21, ŚWINB wskazał, że w demokratycznym państwie prawa nie można zaakceptować sytuacji, w której brak jest podmiotu odpowiedzialnego za dostępny powszechnie obiekt budowlany stwarzający zagrożenie dla użytkowników. W sytuacji, gdy nie można ustalić właściciela obiektu wzniesionego na wodach i gruntach Skarbu Państwa, zasadne jest odwołanie się do ogólnych zasad prawa własności, zgodnie z którymi budynki i urządzenia trwale związane z gruntem stanowią jego części składowe. Nie można bowiem zaakceptować poglądu, zgodnie z którym urządzenie wodne o nieustalonym właścicielu, znajdujące się na gruncie należącym do konkretnego podmiotu, pozostawałoby poza jakąkolwiek odpowiedzialnością za jego stan techniczny. Mając powyższe na uwadze, ŚWINB podzielił stanowisko PINB co do prawidłowości wyboru adresata zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję organu odwoławczego wniosło [...] Wody Polskie [...] w K., zarzucając naruszenie prawa materialnego, a to: 1. art. 216 ust. 5 ustawy Prawo wodne poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuzasadnionym pominięciu przez organ, że urządzenia wodne lub ich części znajdujące się na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi stanowią odrębny od tych gruntów przedmiot własności, wobec czego mostek na rzece Moczydlanka, który na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 3 ppkt b) w zw. z art. 16 pkt 65 ppkt i) ustawy Prawo wodne, jest urządzeniem, do którego stosujemy odpowiednio przepisy dotyczące urządzeń wodnych, zlokalizowanym w granicy gruntu pokrytego śródlądową wodą płynącą, jest odrębnym od gruntu przedmiotem własności, zatem organ nieprawidłowo nałożył obowiązek utrzymania tego obiektu na podmiot skarżący, gdyż ustawodawca rozdziela pojęcie własności urządzenia wodnego od własności wody oraz gruntu pokrytego powierzchniową wodą płynącą, formułując lex specialis wobec ogólnej zasady Kodeksu cywilnego supreficies solo cedit (art. 4751 i art. 52, art. 48 i art. 191 k.c.), zatem właścicielem tego urządzenia wodnego nie będzie skarżący; 2. art. 216 ust. 6 ustawy Prawo wodne przez błędną wykładnię i błędne przyjęcie przez organ, że mostek na rzece Moczydlanka wprawdzie nie musi stanowić własności Skarbu Państwa, jeżeli nie był wykonywany przez jednostkę wykonującą prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do śródlądowych wód płynących, jednak nie znaczy to, że można nałożyć obowiązek na podmiot, który nie odnosi z niego korzyści; 3. art 188 ust. 1 i ust. 6 ustawy w zw. z art. 227 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo wodne poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że każdorazowo obowiązek utrzymania urządzeń wodnych obciąża Wody Polskie, jako zobowiązanego do utrzymania śródlądowych wód powierzchniowych, nawet gdy nie jest jego właścicielem, podczas gdy jest to nieprawidłowa wykładnia, a organ pominął art. 17 ust. 1 pkt. 3 ppkt b) w zw. z art. 216 ust. 5 ustawy Prawo wodne, który stanowi, że urządzenia wodne wykonane na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi stanowią odrębny od tych gruntów przedmiot własności, zatem na zasadzie lex specialis względem ogólnych zasad Kodeksu cywilnego urządzenia wykonane na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi (w korycie/linii brzegowej) będą własnością podmiotu, który je wykonał, a nie własnością właściciela gruntu pokrytego tą wodą. Zgodnie z ogólną zasadą w myśl art. 188 ust. 2 i 6 ustawy Prawo wodne zasadą jest że koszty utrzymania urządzeń obciążają tego, kto odnosi z nich korzyść. W rozpoznawanym stanie faktycznym podmiotem odnoszącym korzyści są właściciele nieruchomości sąsiedniej tj.: L. D.-K., która sama przyznaje, że z niego korzystała, bo była to i jest jej jedyna droga do domu, jak również że przed właściwym sądem powszechnym toczy się postępowanie dotyczące tego, że Pan Wieczorek zagrodził jedyną drogę prowadzącą przez ten mostek. Deklaruje również, że wyremontuje ten mostek, gdy odzyska drogę do domu; 4. art. 227 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 212 ust. 2 ustawy Prawo wodne poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że utrzymanie publicznych śródlądowych wód płynących obejmuje utrzymanie urządzeń wodnych wykonanych przez inne niż Skarb Państwa - administrator cieku, podmioty i stanowiących własność innych podmiotów, podczas gdy to na właścicielu spoczywa obowiązek utrzymania urządzenia wodnego w myśl art. 188 ust. 1 ustawy Prawo wodne, a zgodnie z art. 216 ust. 5 ustawy Prawo wodne urządzenia wodne wykonane na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi stanowią odrębny od tych gruntów przedmiot własności, wobec czego nie są automatycznie własnością właściciela gruntu pokrytego wodą, a dodatkowo w myśl art. 188 ust. 2 i 6 ustawy Prawo wodne zasadą jest, że koszty utrzymania urządzeń obciążają tego, kto odnosi z nich korzyść. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, a to: 1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 136 k.p.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez błędnie dokonaną kontrolę sądowoadministracyjną przez organ i błędne przyjęcie, że uzasadnionym jest nałożenie obowiązku na skarżącego; 2. pomimo istnienia podstaw do uwzględnienia zażalenia w całości, wobec zasadności zarzutów w nim zawartych i nieobciążania skarżącego określonym w postanowieniu obowiązkiem, utrzymanie orzeczenia w jego przedmiocie; 3. brak wskazania podstawy prawnej nałożonego obowiązku w sentencji postanowienia (jedynie w uzasadnieniu). W uzasadnieniu skargi Wody Polskie przedstawiły argumentację na poparcie postawionych zarzutów, w oparciu o które wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, a także wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wyjaśnić należy, że sprawa została przez Sąd rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 142 z późn. zm.), dalej zwana" p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach, którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie PINB w S. w nakładające na [...] Wody Polskie [...] w K. obowiązek wykonania robót budowlanych i złożenia dokumentów legalizacyjnych. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie postanowień stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm., dalej zwanej "P.b."). Zgodnie z art. 49f ust. 1 i ust. 5 P.b., w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne (ust. 1). Stosownie do art. 52 ust. 1 P.b., obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego (ust. 1). Koszty związane z wykonaniem obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.(ust. 2). Obecne brzmienie art. 52 u.p.b. wprowadzone zostało ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1557), która nie zawiera przepisów przejściowych. To z kolei oznacza, że obecne brzmienie przepisu będzie miało bezpośrednie zastosowanie do spraw będących w toku, w tym sprawy niniejszej. Zgodnie z tym przepisem: 1. Obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. 2. Koszty związane z wykonaniem obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W ocenie Sądu, stan faktyczny przedmiotowej sprawy jest na tyle szczególny, że wymaga od organu nadzoru budowlanego - w ramach obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z jego zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, m.in. zasadą prawdy obiektywnej (art. 7), zasadą zaufania do władzy publicznej (art. 8) - dołożenia szczególnej staranności, aby na skutek możliwego wyboru adresata decyzji zgodnie z art. 52 P.b. nie nastąpiło nieusprawiedliwione nałożenie obowiązków na osoby (podmioty), które nie są w żaden sposób odpowiedzialne za zaistniałą samowolę budowlaną. W tym zakresie konieczna jest wnikliwa analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz stanowisk poszczególnych stron postępowania. Zdaniem Sądu, szczególnie w tej sprawie niewystarczające jest stwierdzenie, że inwestor samowoli budowlanej nie dysponuje prawem własności nieruchomości, co ma wykluczać go z kręgu adresatów obowiązków legalizacyjnych. W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego, nakładając na skarżącego obowiązki wykonania robót budowlanych i złożenia dokumentów legalizacyjnych, kierowały się wyłącznie zasadą, że Skarb Państwa reprezentowany przez [...] Wody Polskie [...] w K. jest właścicielem nieruchomości (działka nr [...]), na której znajduje się przedmiotowy "mostek", co w praktyce ma gwarantować wykonalność nałożonych obowiązków. W okolicznościach tej sprawy takie stanowisko organów nie może znaleźć aprobaty Sądu, jak przedwczesne. Po pierwsze, wykładnia literalna przywołanego wyżej art. 52 ust. 1 Pr. bud., wskazuje, że obowiązki nakłada się na właściciela (lub zarządcę obiektu budowlanego), jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe. Po drugie, w myśl art. 216 ust. 1 Prawa wodnego, grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi, wodami morza terytorialnego oraz morskimi wodami wewnętrznymi stanowią własność właściciela tych wód. Urządzenia wodne lub ich części oraz budowle i ich części, znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stanowią odrębny od tych gruntów przedmiot własności (art. 216 ust. 5 P.w.). Urządzenia wodne, które zostały wykonane albo są wykonywane przez Wody Polskie na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi lub na będących własnością Skarbu Państwa nieruchomościach niebędących gruntami pokrytymi śródlądowymi wodami płynącymi, stanowią własność Skarbu Państwa (art. 216 ust. 6 P.w.). Przepisy te wprost znoszą zasadę superficies solo cedit (art. 48, art. 191 k.c., art. 216 ust. 5 P.w.). Rację ma skarżący, że w świetle art. 216 ust. 5 Prawa wodnego, właścicielem spornego "mostka" może być inny podmiot niż skarżący. Tym bardziej więc zasadne w tej sprawie było ustalenie, kto jest inwestorem przedmiotowego obiektu. W analizowanym przypadku inwestor spornego obiektu będzie najpewniej także jego właścicielem. Uprawnienia właścicielskie przechodzą z kolei na następców prawnych. W aktach sprawy znajdują się dokumenty, z których wynika, że inwestorem stwierdzonej samowoli budowlanej mógł być W. K. (akta adm. I inst. - zał. do k. 2, k. 15, k. 25 i zał. do k. 25). Niemniej rozstrzyganie tych kwestii w chwili obecnej byłoby przedwczesne, jako że okoliczności te nie zostały ustalone, a w efekcie poddane analizie przez organy. Natomiast nie może być wątpliwości, że [...] Wody Polskie [...] w K. nie sprzeciwia się wykonaniu rozbiórki spornego "mostka", czy innego rodzaju robotom budowlanym przy tym obiekcie w razie nałożenia obowiązków z tym związanych na inne osoby. Również skarżący zwracał w toku postępowania uwagę na to, że następca prawny W. K. deklarował w składanych do organu nadzoru pismach, że wykona remont "mostka" w sytuacji usankcjonowania dostępu (dojścia) do posesji (akta adm. I inst. – k. 14 i 21). Sprzeciwia się zasadzie prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania obywateli do działalności organów publicznych pominięcie w tej sprawie dowodów, które wskazują, że Wody Polskie nie były inwestorem spornego obiektu budowlanego, a inwestorem obiektu – a przez to niewykluczone, że także jego właścicielem - mógł być właściciel działki nr [...]. Dlatego w tej sprawie konieczne było ustalenie, kto wybudował sporny obiekt i czy w świetle obowiązujących wówczas przepisów prawa materialnego (m.in. Prawo wodne) inwestor stał się właścicielem tego obiektu (art. 7, art. 77 § 1 art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.). Przypomnieć należy, że przesłanką nałożenia określonych obowiązków w procedurze legalizacyjnej nie jest samo prawo własności nieruchomości, a jedynie prawo do dysponowania gruntem na cele budowlane, które wynika wprost z prawa własności, ale jest również możliwe do pozyskania na drodze czynności prawnych. Sąd w składzie orzekającym przychyla się do poglądu zaprezentowanego w orzeczeniach sądów administracyjnych, że przepis art. 52 Pb. nie sprzeciwia się adresowaniu nakazu z tego przepisu wyłącznie do inwestora, w sytuacji gdy aktualny właściciel wypowiedział się jednoznacznie o wyrażeniu zgody na przeprowadzenie prac budowlanych (zob. wyrok WSA w Łodzi z 23 lipca 2025 r., II SA/Łd 211/25, czy wyrok WSA w Krakowie z 27 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 1296/26, lex nr 3982319). Przepis art. 52 ust. 1 p.b. uprawnia do twierdzenia, że podstawowym kryterium wyboru adresata decyzji spośród trzech kategorii podmiotów wymienionych w art. 52 p.b. jest, co do zasady, okoliczność posiadania przez dany podmiot tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji. Nakaz ten jednak w pewnych sytuacjach może być kierowany do właściciela obiektu, któremu tytuł do nieruchomości, na której samowoli dokonał, w chwili orzekania przez organ nadzoru budowlanego nie przysługuje. Zarzuty skargi okazały się skuteczne o tyle, że doprowadziły do uwzględnienia skargi. Wobec powyższego zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji zostały uchylone na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 p.p.s.a. (pkt I wyroku). O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty w wysokości 580 zł składa się: kwota 100 zł tytułem uiszczonego przez skarżącą wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia ustalona jako stawka minimalna na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy nadzoru budowlanego dostosują się do powyżej przedstawionej oceny prawnej i przeprowadzą postępowanie administracyjne z poszanowaniem jego zasad, w szczególności dokonają wszechstronnej oceny materiału dowodowego – który ewentualnie uzupełnią – w celu poczynienia w sprawie nie budzących wątpliwości ustaleń faktycznych w zakresie osoby inwestora lub właściciela spornego "mostka". W dalszej kolejności poczynią ustalenia co do wykonalności obowiązków legalizacyjnych, które zamierzają nałożyć na określony podmiot, zważając na to, że w niektórych, szczególnych sytuacjach zasadne będzie nałożenie takich obowiązków na podmiot, który nie jest właścicielem nieruchomości, ale który będzie legitymował się prawem własności obiektu niezbędnym na potrzeby legalizacji ww. obiektu.