II SA/Ke 1077/15

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 26 lutego 2016 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.W. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych M.W. złożył w dniu 9 grudnia 2015 r. formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego. W złożonym formularzu wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwójką małoletnich dzieci. Oświadczył, że na podstawie umowy o prace zarabia 643,08 zł netto miesięcznie i nie posiada żadnych oszczędności. Skarżący nie wykazał oprócz domu własność domu wielkości 180 m² o wartości około 600 000 zł, nieruchomości rolnej o powierzchni 16 ha, samochodu marki [...], samochodu marki [...] czterech koparek, dwóch samochodów ciężarowych. Podał następujące stałe wydatki i zobowiązania: kredyt -20 000 zł, alimenty -1000 zł, media 1000 zł na działce o powierzchni 607 m² .Skarżący wykazał następujące stałe wydatki i zobowiązania: kredyt - 20 000 zł, alimenty -1000 zł, media -1000 zł Zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia 30 grudnia 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy – w terminie 7 dni - przez przedłożenie: 1. jego zeznania podatkowego za rok 2014, 2. wyciągów z jego rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy 3. zaświadczenia z urzędu gminy o wysokości aktualnego dochodu z gospodarstwa rolnego będącego własnością M.W. Z adnotacji poczty wynika, że M.W. nie podjął adresowanej do niego przesyłki zawierającej wezwanie, pomimo dwukrotnego awizowania jej w dniach 5 stycznia 2016r. i 13 stycznia 2016r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zarządził uznanie wezwania za doręczone w dniu 19 stycznia 2016r. w trybie art. 73 § 1 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 73 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma adresatowi w mieszkaniu lub miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Stosownie do art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Termin do uzupełnienia wniosku upłynął w dniu 26 stycznia 2016 r. M. W. w dniu 29 stycznia 2016 r nadał w urzędzie pocztowym przesyłkę zawierającą jedynie zeznanie podatkowe za rok 2014 r. z którego wynika, że nie osiągnął żadnych przychodów z działalności gospodarczej ani nie poniósł żadnych kosztów uzyskania przychodów. Innych wymaganych dokumentów nie złożył. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego. Zawarty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Należy podkreślić, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, zwana dalej "CBOSA"). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, to jest w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonujący, że nie stać go na poniesienie kosztów sądowych. Skarżący w formularzu PPF podał, że posiada gospodarstwo rolne i 8 samochodów o znacznej wartości. Okoliczności te już wskazują, że wnioskodawca nie jest osoba ubogą. Ze względu na to, że oświadczenie M. W. zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, Referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania wyjaśnień i dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów i wydatków (art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze dotyczącej tego zagadnienia przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 51/13, LEX nr 1273885). Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Skarżący nie udzielił pełnej odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego, uniemożliwiając tym samym dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jego sytuacji finansowej. Brak właściwego wykonania wezwania Referendarza sądowego musiał skutkować odmową przyznania prawa pomocy, wobec niewykazania, że w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wniosek o zwolnienia od kosztów sądowych nie mógł więc zostać uwzględniony. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.