II SA/Ke 1089/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Danuta Kuchta, Asesor WSA Jacek Kuza, Protokolant: Pomocnik sekretarza sądowego Izabela Suchenia, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M.D. kwotę 292,80 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym kwotę 52,80 zł. VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Ke 1089/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, 7, 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5 oraz art. 39, 106 ust. 1 i 4, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przyznał A. K. świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w łącznej wysokości 348,42 zł., w tym 39,76 zł. przelewem na Zakład Gazowniczy, 58,66 zł. przelewem na Zakład Energetyczny, 250 zł. na bieżące potrzeby i żywność. W uzasadnieniu organ podał, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zgromadzonych dokumentów wynika, że A. K. znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej z powodu bezrobocia, ubóstwa, co uzasadnia przyznanie zasiłku celowego. Spełniona została również przesłanka kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Biorąc to pod uwagę organ przyznał pomoc we wskazanej wyżej wysokości nadmieniając, że uwzględnienie wniosku A. K. o przyznanie mu zasiłku na pokrycie wszystkich wydatków, o jakie wnosił ( zwrot kosztów naprawy komputera - 295 zł., kwota 200 zł. na wymianę zamka w drzwiach oraz zasiłek celowy w wysokości 6.000 zł.), jest niemożliwe do zrealizowania z uwagi na ograniczoną wielkość środków, jakimi dysponuje Ośrodek. Rozpoznając odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniesione przez A. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało je w mocy. Organ odwoławczy ustalił, że wnioskodawca mieszka wraz z synem, jednak prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, dlatego spełnia wszelkie kryteria do uzyskania bezzwrotnego świadczenia z pomocy społecznej. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. poinformował organ odwoławczy, iż na zasiłki celowe w sierpniu 2005 r. otrzymał 20.422 zł., z czego udzielono pomocy finansowej w formie zasiłków celowych dla 143 rodzin. Średnia wysokość zasiłku wynosiła 142,82 zł., najniższa 100 zł., natomiast najwyższy zasiłek przyznano w wysokości 433,86 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło jednocześnie, że orzekanie w sprawach z zakresu pomocy społecznej następuje w drodze tzw. uznania administracyjnego, a ustalanie wysokości zasiłków celowych zależne jest przede wszystkim od wysokości dotacji jaką otrzyma Ośrodek Pomocy Społecznej na ten cel. Organ podkreślił także, że przyznana skarżącemu kwota nie zaspokoi wszystkich potrzeb i oczekiwań wnioskodawcy, niemniej jednak ustawa o pomocy społecznej stanowi, że pomoc ta ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Organ podniósł, że żądanie przez A. K. zasiłku w kwocie 6.000 zł. wypłacanego regularnie raz w miesiącu i rewaloryzowania go do momentu znalezienia pracy, nie może zostać spełnione, bowiem nie mieści się ono ani w celach ani też możliwościach pomocy społecznej. Skargę od powyższego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A. K. wnosząc o "przyznanie i zmianę przyznawanych zasiłków przez MGOPS w B. z kwoty 300 zł. miesięcznie dla rodziny na 6.000 zł. miesięcznie do chwili znalezienia pracy". W ocenie skarżącego, wydawane przez SKO decyzje kolidują z art. 100, 101 i 108 ustawy o pomocy społecznej. "W odniesieniu do wytycznych Rządowych Samorządowcy skutecznie zwalczają Bezrobotnych, a założenia Rządowe określają zwalczanie Bezrobocia". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie był kwestionowany i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Nie ulega przy tym wątpliwości, że A. K. spełnia wszelkie kryteria określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.), uprawniające go do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego. Kwestią budzącą sprzeciw i protest skarżącego jest natomiast wysokość udzielonej mu pomocy, nie odpowiadająca jego oczekiwaniom i treści wniosku, w którym zażądał na zaspokojenie swoich potrzeb kwoty 6.000 zł. Jak podniósł już organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, rozstrzygnięcie w sprawie wydane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Przedmiotem kontroli sądowej będzie zatem w głównej mierze zbadanie, czy zakres tego uznania nie został przez organy przekroczony, a także, czy w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadnione zostało orzeczenie o przyznaniu A. K. zasiłku w takiej, a nie innej wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza - jak wynika z art. 7 kpa - załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela ( por. wyrok NSA z 26 września 2000 r., I SA 945/00, LEX 79608 ). Uszczegółowieniem tej zasady jest przepis art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Uznając konieczność udzielenia pomocy (co w sprawie nie jest kwestionowane ), organ winien zatem rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz konkretnej osoby środków w ramach uznania administracyjnego, rozumianego w sposób przedstawiony wyżej. Są to przede wszystkim: uzasadnione potrzeby uprawnionego, własne możliwości finansowe oraz potrzeby innych osób starających się o pomoc społeczną. Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych ośrodka. Dowody zgromadzone w sprawie przemawiają za przyjęciem poglądu, że w sprawie niniejszej organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego przyznając skarżącemu zasiłek celowy w łącznej wysokości 348,42 zł. W szczególności, z pisma znajdującego się na k. 19 akt administracyjnych stanowiącego informację o sytuacji finansowej Ośrodka w dacie wydawania decyzji wynika, że wysokość udzielonej skarżącemu pomocy nie odbiega od średniej wysokości zasiłków celowych przyznawanych w tym okresie przez organ I-szej instancji ( wynoszącej 142,82 zł.), a nawet przewyższa ją prawie dwukrotnie. Podkreślenia w tej sytuacji wymaga, że uwzględnienie wniosku A. K. w całości pozbawiłoby pomocy inne osoby potrzebujące, a to pozostawałoby w sprzeczności nie tylko z zasadą solidaryzmu społecznego, ale także z celami ustawy o pomocy społecznej. Dlatego też nie ma podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącemu zasiłek celowy w zakresie, jaki nie odpowiadał jego oczekiwaniom, organy postąpiły w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska. Niemożność uwzględnienia wniosku w całości podyktowana była bowiem możliwościami finansowymi jakimi dysponował Miejsko -Gminy Ośrodek Pomocy Społecznej w B.. Co się zaś tyczy zarzutów podniesionych w skardze, to trudno nie zauważyć, że jedynym jej merytorycznym argumentem jest naruszenie - wedle skarżącego - art. 100, 101 ust. 3 i 108 ustawy o pomocy społecznej. Pierwszy z przywołanych przepisów dotyczy ogólnej zasady kierowania się dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej (ust.1) oraz przetwarzania danych osobowych osób ubiegających się o pomoc (ust.2). Przepisy te nie zostały w żaden sposób naruszone przez organy obu instancji, a skarżący nie wskazał, w czym konkretnie upatruje uchybienia normom w nim zawartym. Przepis art. 101 ust. 3 reguluje kwestie związane z właściwością miejscową, zaś art. 108 dotyczy kontraktów socjalnych; oba nie mają w ogóle zastosowania w sprawie. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ).