II SA/Ke 1089/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.),, Sędzia WSA Renata Detka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 marca 2015r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], znak: [..], po rozpatrzeniu odwołania P. W. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty, z dnia 22.08.2014 r., orzekającej o skierowaniu na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy P.M., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach o stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu, na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzja organu I instancji została wydana na skutek wniosku Prokuratury Rejonowej z dnia [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. We wniosku tym wskazano, że Prokuratura Rejonowa prowadziła śledztwo przeciwko P. W. W toku tego postępowania, w dniu 28 listopada 2012 r. w Areszcie Śledczym doszło do badania ambulatoryjnego P.M. Ze sporządzonej następnie opinii sądowo-psychiatrycznej wynikało, że P.M. nie jest upośledzony umysłowo ani nie choruje na endogenną chorobę psychiczną w sensie doznawania ostrych objawów produktywnych. Natomiast biegli psychiatrzy stwierdzili u niego cechy osobowości nieprawidłowej, która manifestuje się nadpobudliwością nerwową, drażliwością, wzmożonym egocentryzmem, osłabieniem uczuciowości wyższej, osłabioną umiejętnością przewidywania odległych skutków własnego postępowania, wzmożoną tendencją do natychmiastowego zaspokajania swych potrzeb emocjonalnych, osłabionym krytycyzmem jak również tendencją do nieprzestrzegania ogólnie przyjętych norm społecznych. Z powyższej opinii wynikało również, że w roku 2009 P.M. doznał urazu czaszki z chwilową utratą przytomności i wstrząśnieniem mózgu. Ponadto oprócz wniosków zawartych w ww. opinii, organ I instancji otrzymał także oświadczenie mieszkańców miejscowości L. i G., co do zastrzeżeń do stanu zdrowia kierowcy mogące powodować niezdolność do kierowania pojazdami. Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 600) dalej określanej w skrócie "ustawą", badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Stosownie do art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Ponadto zgodnie z art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa w ust. 1 z urzędu na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit, b). Organ odwoławczy podkreślił, że w odróżnieniu od sytuacji opisanych np. w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy - kiedy to organ kieruje na badania osobę, która kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu - uprawnienie starosty do skierowania na badania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, nie wymaga aby osoba ta dopuściła się któregokolwiek z ww. wykroczeń bądź przestępstw. W rezultacie przysługuje ono niezależne od jakichkolwiek innych okoliczności - za wyjątkiem powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, opartych na wiarygodnych źródłach. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi narazi na utratę zdrowia bądź życia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12.06.2013 r. o sygn. akt II SA/G1 77/13). Organ II instancji stwierdził, że wezwanie kierującego do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia - w myśl powyższych przepisów - jest więc dopuszczalne tylko wówczas, gdy nasuną się zastrzeżenia, co do jego stanu zdrowia. Podkreślił, że nie wystarczą tu wątpliwości, że kierujący może być w takim stanie, że nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie sprawności kierującego pojazdem. Zastrzeżenia, co do stanu zdrowia, musi zaś stwierdzić organ wydający decyzję o skierowaniu na badania na podstawie konkretnych dowodów Organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie Starosta uznał, iż w stosunku do P.M. występują uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, mogące stanowić przeciwwskazania co do jego dalszego udziału w ruchu drogowym w charakterze kierującego. Z materiału dowodowego rozpoznawanej sprawy wynika bowiem, iż podstawą wydania zaskarżonej decyzji był wniosek Prokuratura Rejonowego Prokuratury Rejonowej z dnia [...]. W uzasadnieniu tego wniosku Prokurator wyjaśnił, że w sprawie [...] prowadził śledztwo przeciwko P W. W toku postępowania dopuszczono dowód z opinii biegłych psychiatrów, którzy stwierdzili u P.M. cechy osobowości nieprawidłowej, która manifestuje się nadpobudliwością nerwową, drażliwością, wzmożonym egocentryzmem, osłabieniem uczuciowości wyższej, osłabioną umiejętnością przewidywania odległych skutków własnego postępowania, wzmożoną tendencją do natychmiastowego zaspokajania swych potrzeb emocjonalnych, tendencją do nieprzestrzegania ogólnie przyjętych norm społecznych, osłabionym krytycyzmem. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Starosta uznał, iż wobec P.M. zaistniało uzasadnione podejrzenie, co do stanu jego zdrowia mogące mieć wpływ na kierowanie pojazdami mechanicznymi. Kolegium podniosło, że w rozpoznawanej sprawie podstawę wszczęcia postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie stanowił wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej zawierający informację m. in. o przeprowadzonym w areszcie śledczym badaniu psychologicznym. W takiej sytuacji - skoro odwołujący posiada prawo jazdy - prawidłowo wskazano na konieczność przeprowadzenia badania lekarskiego przez osobę, która może jednoznacznie stwierdzić, czy w tym konkretnym przypadku zaburzenia emocjonalne mogą stanowić przeciwwskazanie do kierowania przez niego pojazdami. Organ zauważył, że rozpoznanie zawarte w opinii sądowo-psychiatrycznej samo w sobie wskazuje na istnienie wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego, a w konsekwencji na zasadność skierowania na badania lekarskie (por. wyrok NSA w wyroku z dnia 4.09.2012 r. o sygn. akt I OSK 1129/11 wyrok WSA w Kielcach z dnia 05.12.2013 r., sygn. akt II SA/Ke 905/13). Jednocześnie Kolegium w pełni zgodziło się z zastrzeżeniami co do stanu zdrowia uczestnika podniesionymi przez Prokuratora, uznając je za istotne - skoro dotyczą zaburzeń emocjonalnych, stwierdzonych ww. opinią sporządzoną przez dwóch lekarzy. Zaburzenia te mogą mieć bowiem wpływ na sposób funkcjonowania kierowcy, uczestnika ruchu drogowego. Odnosząc się do zarzutów odwołania, iż opinia sądowo - psychiatryczna jest fałszywa i nie została sporządzona na podstawie rozmowy z odwołującym się, lecz w oparciu o dane zawarte w aktach sprawy sygn. akt [...], organ odwoławczy uznał, że są one bezzasadne. Sam odwołujący potwierdził, iż w areszcie śledczym odbył rozmowę z dwoma psychiatrami, na podstawie której sporządzono opinię. Okoliczność ta została potwierdzona także przez prokuratora, a więc osobę zaufania publicznego. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję P.M. podał, że Starosta skierował go na badanie lekarskie na podstawie wniosku Prokuratury Rejonowej, która "podpiera się" opinią sądowo-psychiatryczną wystawioną na jego imię i nazwisko lecz sporządzona na podstawie innych akt sprawy niż sprawa, w której on był podejrzanym. Przyznał, że w dniu 28.11.2012 r. biegli psychiatrzy przeprowadzili z nim kilkuminutową rozmowę w pomieszczeniach aresztu śledczego, a w tym celu Prokurator udostępnił im akta sprawy [...], które jednak należały do innej osoby i jego nie dotyczyły. Następnie na podstawie nie jego akt sprawy biegli psychiatrzy sporządzili opinię psychiatryczną, na podstawie której został skierowany na badania lekarskie. Autor skargi podał, że informacje zawarte w tej opinii w ogóle nie mają z nim związku. Przykładowo informacja, że w 2009 r. miał doznać urazu czaszki z chwilową utratą przytomności i wstrząśnieniem mózgu jest nieprawdziwa, ponieważ nigdy nie miał takich urazów. W opinii skarżącego oświadczenia mieszkańców wsi L. i G., co do zastrzeżeń do jego stanu zdrowia, które otrzymało Starostwo Powiatowe są wymyślone przez S. P., który sporządził obydwa oświadczenia i który pozostaje z nim w sporze. Także oświadczenie R. M. zostało złożone z chęci zemsty. Dalej skarżący stwierdził, że prokurator popełnił błąd udostępniając biegłym akta sprawy [...], skoro akta te nie dotyczą jego osoby. Podkreślił, że wnosił, aby organy I i II instancji zasięgnęły opinii Prokuratury Rejonowej do kogo należą akta tej sprawy. Skarżący również w skardze ponowił powyższy wniosek, a ponadto wniósł o zażądanie rejestru wyjazdu karetki pogotowia do niego w odniesieniu do fałszywego oświadczenia S. P. i R. M., którzy twierdzą, iż widzieli jak do niego przyjeżdżało pogotowie i widzieli u niego padaczkę. W końcowej części skargi skarżący podkreślił, że nigdy nie było przeciwko niemu prowadzone śledztwo o sygn. akt [...]. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 600), zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia musi być zdaniem Sądu interpretowana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zatem uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, o których mowa w omawianym przepisie dotyczyć powinny tego rodzaju aspektów stanu zdrowia osoby, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Zastrzeżenia muszą zaś być poparte jakimiś dowodami. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy nie dysponowały wystarczającym materiałem dowodowym, na podstawie którego można byłoby stwierdzić, że takie uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia P.M. ego istnieją. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, za takie dowody uznał on opinię sądowo – psychiatryczną oraz oświadczenia R. M. i S. P., zawarte w pismach przesłanych do Starostwa Powiatowego, jakoby byli oni świadkami napadów padaczki u skarżącego. Z kolei uzasadnienie decyzji organu II instancji świadczy o tym, że Kolegium istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego wiąże z faktem, że z wnioskiem o skierowanie na badanie wystąpił Prokurator, który jest osobą zaufania publicznego oraz, że na takie zastrzeżenia wskazuje opinia sądowo –psychiatryczna. Co do opinii ponownie należy przytoczyć jej wnioski końcowe: "Po zapoznaniu się z aktami sprawy, oraz po osobiście przeprowadzonym ambulatoryjnym badaniu psychiatryczno-sądowym w dniu dzisiejszym wspólnie dochodzimy do wniosku, że podejrzany W. P. nie jest upośledzony umysłowo ani nie choruje na endogenna chorobę psychiczną w sensie doznawania ostrych objawów produktywnych. Stwierdzamy natomiast u niego cechy osobowości nieprawidłowej co klinicznie manifestuje się nadpobudliwością nerwową, drażliwością, wzmożonym egocentryzmem, osłabieniem uczuciowości wyższej, osłabioną umiejętnością przewidywania odległych skutków własnego postępowania, wzmożoną tendencją do natychmiastowego zaspokajania swych potrzeb emocjonalnych, tendencją do nieprzestrzegania ogólnie przyjętych norm społecznych, osłabionym krytycyzmem". Jak więc wynika z tej opinii biegli nie stwierdzili u skarżącego ani upośledzenia umysłowego ani też żadnej choroby, a jedynie cechy nieprawidłowej osobowości. Zdaniem Sądu jest to za mało do uznania, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, tym bardziej, że wiarygodne zdają się jego zarzuty, iż opinia nie dotyczy jego osoby, a w każdym bądź razie nie cała opinia. W jej bowiem części, zatytułowanej "Historia życia" znajdują się takie zdania jak: "Do szkoły podstawowej poszła o czasie. Klas nie powtarzała", "Dalej ukończyła szkołę zawodową". W części zatytułowanej "Przebyte choroby" jest informacja o doznanym urazie czaszki, czemu skarżący zaprzecza, a taką informację biegli musieli uzyskać od osoby badanej. W ocenie Sądu niezrozumiałe jest także kierowanie na badanie lekarskie osoby tylko dlatego, że stwierdzono u niej nieprawidłową osobowość, skoro lekarz medycyny nie zajmuje się kwestami psychologicznymi, do jakich należy problematyka związana z nieprawidłową osobowością. Skierowanie na badanie lekarskie nie może być dodatkową represją lub szykaną stosowaną wobec osoby poddanej badaniom sądowo - psychiatrycznym, zwłaszcza wówczas, gdy sprawa, w której badania takie przeprowadzono nie dotyczy przestępstwa związanego z naruszeniem bezpieczeństwa w ruchu drogowym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2014 r. sygn. III SA/Gd 344/14 LEX nr 1494013). Reasumując, w ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do skierowania skarżącego na badania lekarskie na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy. Dlatego też zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, jako wydane z naruszeniem tego przepisu podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami). Na podstawie art. 152 tej samej ustawy należało określić, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji wezmą pod uwagę powyższą ocenę prawną.