II SA/Ke 1093/19
WyrokWSA w Kielcach2020-06-24
Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Krzysztof Armański, Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy nadająca statut sołectwu, podjęta bez przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami tego sołectwa zgodnie z wymogami ustawy o samorządzie gminnym, jest nieważna?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy nadająca statut sołectwu, podjęta bez przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami tego sołectwa zgodnie z wymogami art. 35 ust. 1 w zw. z art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, stanowi istotne naruszenie prawa i podlega stwierdzeniu nieważności w całości. Brak faktycznego przeprowadzenia konsultacji, nawet przy istnieniu uchwały określającej ich zasady i tryb, skutkuje wadliwością uchwały statutowej.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Busku-Zdroju zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Chmielniku z dnia 26 marca 2018 r. w sprawie nadania statutu sołectwu Zrecze Duże. Główny zarzut dotyczył naruszenia art. 35 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez brak przeprowadzenia wymaganych konsultacji z mieszkańcami sołectwa przed podjęciem uchwały. Prokurator wskazał również na inne naruszenia, takie jak nieprawidłowe określenie zadań sołectwa i organów sołeckich oraz błędne uregulowanie kwestii kworum. Organ obrony podniósł, że konsultacje zostały przeprowadzone w sposób przewidziany w uchwale z 2003 r. i umieszczono projekt statutu na stronie internetowej.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Beata Ziomek, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Busku-Zdroju na uchwałę Rady Miejskiej w Chmielniku z dnia 26 marca 2018 r. nr XLIII/414/2018 w przedmiocie nadania statutu sołectwu stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
W dniu 26 marca 2018 r. Rada Miejska w Chmielniku, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 7, art. 35, art. 40 ust. 2 pkt 1, art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1875 ze zm.), zwanej dalej "u.s.g", podjęła uchwałę nr XLIII/414/2018 w sprawie nadania statutu sołectwu Zrecze Duże – w brzmieniu załącznika do tej uchwały (§ 1 tego aktu).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Prokurator Rejonowy w Busku - Zdroju wniósł o stwierdzenie nieważności ww. uchwały w całości, zarzucając istotne naruszenie prawa, tj.:
- art. 35 ust. 1 w zw. z art. 5a ust. 2 u.s.g. w związku z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały z pominięciem przewidzianej procedury i niepoddanie projektu statutu społecznym konsultacjom z mieszkańcami tego sołectwa w sposób, który powinien zostać uprzednio określony w uchwale rady gminy regulującej zasady i tryb przeprowadzania tych konkretnych konsultacji z mieszkańcami, podjętej na podstawie art. 5a ust. 2 u.s.g.;
- art. 35 ust. 3 pkt 3 u.s.g. poprzez bezpodstawne użycie zwrotu "w szczególności" w § 3 ust. 1 statutu, przez co doszło do poszerzenia zakresu działań – zadań sołectwa, a zarazem jego organów tj. zebrania wiejskiego, zadań sołtysa i rady sołeckiej, podczas gdy zakres działań i zadań sołectwa powinien być uregulowany w statucie w sposób wyczerpujący i w formie zamkniętego katalogu zadań i form działania;
- art. 36 ust. 1 u.s.g. poprzez bezpodstawne przyznanie w § 5 ust. 1 pkt 2 i 3, § 6 ust. 2 i § 7 ust. 1 pkt 1 statutu sołtysowi prawa do zwoływania zebrań wiejskich i przewodniczenia ich obradom oraz zwoływania posiedzeń rady sołeckiej i przewodniczenia ich obradom – co istotnie narusza model przyjęty przez ustawodawcę, kreujący zebranie wiejskie i sołtysa jako dwa odrębne organy jednostki pomocniczej (wykonawczy i uchwałodawczy), zaś radę sołecką jako odrębne gremium wspomagające sołtysa;
- art. 35 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 36 ust. 1 u.s.g. poprzez bezpodstawne wprowadzenie w treści § 7 ust. 4 i 5 i § 8 ust. 2 zd. drugie statutu wymagania kworum dla ważności zebrania wiejskiego w pierwszym terminie i wyznaczenie zebrania w drugim terminie w przypadku braku kworum oraz wymagania kworum dla ważnego wyboru sołtysa i rady sołeckiej.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wymóg przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami jednostki pomocniczej winien być rozumiany jako rzeczywiste omówienie z mieszkańcami proponowanych regulacji i umożliwienie mieszkańcom wyrażenia o nich opinii. Tymczasem organ, podejmując zaskarżoną uchwałę, nie odwołał się do treści regulacji ustalającej zasady przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami. Nie uczyniono nawet zapisu w treści początkowej uchwały "Po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami nadaje się statut ..." i przez to nie wskazano, że taka regulacja została w gminie wprowadzona uchwałą. W uzasadnieniu do tej uchwały wspomniano jedynie, że "w miesiącu lutym b.r. odbyły się konsultacje z mieszkańcami sołectw na terenie gminy w przedmiocie projektów statutów sołectw". Ponadto z pisma Przewodniczącego Rady Miejskiej w Chmielniku z dnia 24 lipca 2019 r. wynika, że organ ten nie podjął uprzednio uchwały w przedmiocie i trybie przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami w sprawie przyjęcia statutów jednostek pomocniczych. Z treści tego pisma i przesłanych załączników wynika jedynie, że w uchwale nr IV/44/2003 z dnia 22 lutego 2003 r. uchwalającej statut Miasta i Gminy Chmielnik, jako załącznik nr 4 do tej uchwały - określono ogólnie zasady i tryb przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Chmielnik. Natomiast projekt zaskarżonej uchwały w sprawie nadania statutu sołectwu Burmistrz przekazał przy piśmie z 30 stycznia 2018 r. 26 sołtysom Gminy Chmielnik, co poświadcza lista z pokwitowania ich odbioru. Odrębną uchwałą i zarządzeniem Burmistrza postanowiono przeprowadzić konsultacje z mieszkańcami, jednak w innej sprawie – dotyczącej utworzenia nowego sołectwa z istniejącego sołectwa Celiny, a zatem te akty nie dotyczą przedmiotu niniejszej sprawy, a ponadto nie zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym.
Reasumując Prokurator wskazał na brak zachowania trybu i procedury przeprowadzenia konsultacji – zgodnie z uchwałą stanowiącą załącznik nr 4 do statutu Miasta i Gminy Chmielnik. Wątpliwości budzi to, czy projekt statutu został w ogóle uprzednio w sposób właściwy podany do wiadomości mieszkańców sołectwa przez sołtysów, w jaki sposób go przedstawiono i w jakiej formie, jak przebiegała dyskusja nad jego postanowieniami i jaki był jej wynik oraz jak zaopiniowano projekt. W rezultacie konsultacji de facto nie przeprowadzono.
Odnośnie pozostałych zarzutów skarżący zauważył, że organ był zobowiązany do precyzyjnego określenia zadań organów jednostki pomocniczej oraz zakresu zadań przekazanych jednostce przez gminę. Natomiast użycie w § 3 ust. 1 Statutu zwrotu "w szczególności" stwarza szerokie pole do interpretacji, pozwalając wykonawcy uchwały na poszerzenie zakresu zadań sołectwa oraz listy kompetencji sołtysa, zebrania wiejskiego i rady sołeckiej. Decydując się na określenie zakresu działań i zadań organów jednostki pomocniczej Rada Miejska zobowiązana była do wskazania tych kompetencji w sposób wyczerpujący. W zaskarżonym statucie organ przyznał sołtysowi prawo do zwoływania zebrań wiejskich i przewodniczenia ich obradom oraz zwoływania posiedzeń rady sołeckiej i przewodniczenia ich obradom. Tymczasem zgodnie z art. 36 ust. 1 u.s.g. organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym – sołtys, a zatem to zebranie wiejskie jest obligatoryjnym organem uchwałodawczym. W konsekwencji uwzględnienie sołtysa jako przewodniczącego kierującego obradami zebrania wiejskiego stoi w sprzeczności z celem funkcjonowania zebrania wiejskiego, wskazanym w przepisach ustawy, ponieważ sołtys i zebranie wiejskie to dwa odrębne organy sołectwa. Podobne stanowisko skarżący wyraził w zakresie zwoływania przez sołtysa posiedzeń rady sołeckiej i kierowania jej pracami. Ponadto Prokurator zakwestionował zapisy dotyczące wymagania kworum dla ważności zebrania wiejskiego, powołując się w tym zakresie na art. 36 ust. 1 u.s.g.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując że przed podjęciem zaskarżonej uchwały pismem z 30 stycznia 2018 r. przekazano projekt uchwały w sprawie nadania statutu sołtysowi w celu konsultacji projektu statutu z mieszkańcami, wyznaczając termin akceptacji lub zgłoszenia na piśmie ewentualnych uwag do Sekretarza Gminy Chmielnik. Ponadto projektowany tekst statutu został umieszczony na stronie internetowej Urzędu Miasta i Gminy w Chmielniku od 21 marca 2018 r. Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy Chmielnik zostały uregulowane w załączniku nr 4 do Statutu Miasta i Gminy Chmielnik (uchwała nr IV/44/2003 Rady Miejskiej w Chmielniku z dnia 22 lutego 2003 r.). W zakreślonym terminie do dnia 16 lutego 2018 r. i po tym terminie, nie zgłoszono żadnych uwag do zaproponowanego projektu statutu sołectwa. W rezultacie skierowano projekt uchwały w powyższej sprawie na sesję 26 marca 2018 r. W dniu 30 marca 2018 r. Wojewoda Świętokrzyski otrzymał powyższą uchwałę i nie wydał rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność tego aktu. W latach 2017-2019 Rada Miejska w Chmielniku nie podejmowała odrębnej uchwały w sprawie konsultacji, ponieważ kwestie te były uregulowane w § 16 statutu Miasta i Gminy Chmielnik i w załączniku nr 4 do tego statutu. W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi organ wyjaśnił, że regulacje zawarte w § 8 załącznika do uchwały, a w szczególności zdanie drugie § 8 ust. 2, wprowadzono w celu uniknięcia sytuacji, gdy do wyboru sołtysa i rady sołeckiej zgłosi się np. jeden uprawniony mieszkaniec i to on zdecyduje o ważności wyboru – czego ustawodawca nie przewidział. Z kolei zapisy zawarte w § 7 ust. 4 i 5 statutu wprowadzono w celu uniknięcia sytuacji, gdy o ważności spraw dla ogółu mieszkańców sołectwa może zdecydować np. pięciu uprawnionych mieszkańców pod nieobecność większości – czego ustawodawca również nie przewidział. Końcowo organ wskazał, że stwierdzenie nieważności uchwały pogłębi chaos formalnoprawny, ponieważ zostanie przywrócony stan według statutu sołectwa z roku 2003, który według skarżącego również byłby niezgodny z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 oraz art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym uwzględniając skargę na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego. Stosownie do art. 40 ust. 1 u.s.g., na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Akty prawa miejscowego jako akty prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP) mają charakter generalny, abstrakcyjny i obejmują swoim zasięgiem wszystkie podmioty funkcjonujące na obszarze swojego obowiązywania. Ponieważ zaskarżona uchwała - bez wątpienia mająca charakter generalno-abstrakcyjny - jest aktem prawa miejscowego, treść art. 94 ust. 1 u.s.g. nie sprzeciwia się stwierdzeniu jej nieważności w całości lub części przez sąd administracyjny w razie stwierdzenia, że istotnie narusza prawo - niezależnie od czasu, jaki upłynął od daty jej uchwalenia.
Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 35 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Statut jednostki pomocniczej, jak stanowi art. 35 ust. 3 u.s.g., określa w szczególności:
1) nazwę i obszar jednostki pomocniczej;
2) zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej;
3) organizację i zadania organów jednostki pomocniczej;
4) zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji;
5) zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej.
Powołana regulacja art. 35 ust. 1 u.s.g. zawiera upoważnienie ustawowe dla rady gminy do uchwalenia statutu jednostki pomocniczej.
W niniejszej sprawie Prokurator objął skargą uchwałę Rady Miejskiej w Chmielniku z dnia 26 marca 2018 r. w sprawie nadania statutu sołectwu Zrecze Duże. Zasadniczy i najdalej idący zarzut skargi dotyczy naruszenia art. 35 ust. 1 u.s.g. poprzez niepoddanie projektu statutu tego sołectwa społecznym konsultacjom z jego mieszkańcami w sposób, który powinien zostać uprzednio określony w uchwale rady gminy regulującej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami.
Odnosząc się do powyższej argumentacji należy wskazać, że skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko zaprezentowane w szeregu spraw Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach m. in. o sygn. akt: II SA/Ke 1074/19, II SA/Ke 1072/19, II SA/Ke 1089/19, II SA/Ke 1083/19 ze skargi Prokuratora Rejonowego w Busku - Zdroju na uchwały Rady Gminy Chmielnik z dnia 26 marca 2018 r. w sprawie nadania statutu sołectwom –
w których zarówno treść uchwały jak i wniesionej do Sądu skargi, a także odpowiedzi na skargę są tożsame jak w sprawie niniejszej. W związku z powyższym skład orzekający, akceptując i uznając za własne motywy, jakie legły u podstaw ww. wyroków, posłuży się argumentacją wyrażoną już przez tut. Sąd w tychże sprawach.
Przepis 5a ust. 1 u.s.g. stanowi, że w wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy. Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy (art. 5a ust. 2 u.s.g.). Ustawodawca przewiduje zatem w art. 5a ust. 1 u.s.g. dwa rodzaje konsultacji: obligatoryjne oraz fakultatywne, przy czym konsultacje obligatoryjne przeprowadzane są na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie do art. 5a ust. 2 u.s.g. ustalenie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji następuje w drodze uchwały rady gminy. Rada gminy jest zobowiązana do określenia w sposób kompletny i wyczerpujący zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z jej mieszkańcami. Ustawa nie narzuca ani formy, ani trybu przeprowadzenia konsultacji, pozostawiając te kwestie w gestii rady gminy. Konsultacje adresowane są do mieszkańców gminy. Uczestnikami procesu konsultacji społecznych przeprowadzanych na podstawie art. 5a ust. 1 i 2 u.s.g. są zawsze dwa podmioty. Pierwszym jest organ konsultujący (decydent) uprawniony do rozstrzygania o sposobie wykonywania zadań publicznych. Jego rolą jest rozstrzygnięcie sprawy, która była przedmiotem konsultacji, a także zorganizowanie konsultacji społecznych pod względem prawnym oraz technicznym. Podmiotem konsultującym są organy gminy, gdyż tylko one posiadają kompetencje do rozstrzygania o sprawach publicznych ważnych dla lokalnej wspólnoty samorządowej. Drugim uczestnikiem konsultacji społecznych jest zbiorowy podmiot konsultowany, czyli mieszkańcy jednostki samorządu terytorialnego przeprowadzającej konsultacje (zob. Dolnicki Bogdan (red.), Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. II, WKP 2018).
Jednym z przepisów, w którym u.s.g. wprowadza wymóg przeprowadzenia obligatoryjnych konsultacji społecznych, jest art. 35 ust. 1 u.s.g. Uchwała dotycząca nadania statutu jednostki pomocniczej (sołectwa) powinna zostać podjęta dopiero po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami tej jednostki pomocniczej, której samorząd pomocniczy ma być uregulowany statutem. Inaczej mówiąc, dla spełnienia wymogu, o którym mowa w art. 35 ust. 1 u.s.g., konieczne jest uprzednie przeprowadzenie konsultacji z mieszkańcami tego sołectwa, któremu statut ma być nadany (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 września 2018 r. o sygn. akt III SA/Kr 288/18, LEX nr 2451150 i powołane tam wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2012 r. o sygn. akt II SA/Gd 458/12, WSA w Krakowie z dnia 10 października 2013 r. o sygn. akt III SA/Kr 66/13 i NSA z dnia 3 września 2013 r. o sygn. akt II OSK 652/13, publ. na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Konsultacje przeprowadza się zgodnie z postanowieniami uchwały rady gminy ustalającej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji. Wymagane jest bowiem przepisami prawa najpierw podjęcie uchwały w przedmiocie konsultacji z mieszkańcami, a następnie faktyczne przeprowadzenie takich konsultacji (zob. także wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lutego 2019 r. o sygn. akt III SA/Kr 1322/18, Lex nr 2625329). O legalności działania organu rozstrzyga bowiem to, czy konsultacje poprzedzające określenie organizacji i zakresu działania jednostki pomocniczej odrębnym statutem, przeprowadzone zostały na podstawie regulacji zawartych w uchwale określającej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami, stosownie do art. 5a ust. 2 u.s.g. Podobnie, reguły wykładni systemowej przemawiają za taką interpretacją powołanych przepisów u.s.g. Przepisy art. 35 u.s.g. zamieszczone zostały w rozdziale 3, zatytułowanym "Władze gminy". W rozdziale 1 tej ustawy, zatytułowanym "Przepisy ogólne" znajduje się art. 5a. Wykładnia systemowa polega na ustalaniu właściwego znaczenia przepisu na podstawie jego usytuowania w systemie prawa. Wykładnia ta opiera się na założeniu, że miejsce przepisu w danym akcie prawnym nie jest przypadkowe, ale wynika z racjonalnego działania prawodawcy. W rezultacie miejsce ulokowania danego przepisu w ustawie ma wpływ na jego znaczenie. Oznacza to, że art. 5a u.s.g. znajduje zastosowanie także w wypadku uchwalania statutu jednostki pomocniczej. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 marca 2003 r. o sygn. akt U 10/01, zarówno wykładnia językowa, jak i systemowa art. 5a u.s.g. wskazuje na intencję ustawodawcy przypisania radzie gminy kompetencji do określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji zarówno w przypadkach konsultacji przewidzianych ustawą, jak i konsultacji "fakultatywnych", przeprowadzanych "w innych sprawach ważnych dla gminy" (publ. OTK-A 2003, nr 3, poz. 23).
W orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 3 września 2013r. o sygn. akt II OSK 652/13, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2012 r. o sygn. akt III SA/Gd 458/12 i wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 października 2013 r. o sygn. akt III SA/Kr 66/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), odczytuje się treść art. 35 ust. 1 u.s.g. w ten sposób, że brak przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami jednostek pomocniczych poprzedzających podjęcie zaskarżonej uchwały prowadzi do uznania, że doszło do istotnego naruszenia prawa, które skutkować musi stwierdzeniem nieważności całej uchwały.
Przywołane wyżej poglądy orzecznictwa Sąd w całości podziela.
W rozpoznawanej sprawie nie była sporna kwestia dotycząca ustawowego wymogu konsultacji z mieszkańcami sołectwa Zrecze Duże treści statutu tego sołectwa. Organ kwestionował jednak podnoszoną przez Prokuratora okoliczność, że konsultacje takie nie zostały faktycznie przeprowadzone.
Odnosząc się do istoty sporu nie można podzielić zarzutów skargi co do tego, że Rada Miejska w Chmielniku nie podjęła w ogóle uchwały, o jakiej mowa w art. 5a ust. 2 u.s.g. W załączniku nr 4 do uchwały tej Rady nr IV/44/2003 z dnia 22 lutego 2003 r. w sprawie uchwalenia statutu Miasta i Gminy Chmielnik, określone zostały bowiem zasady i tryb przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Chmielnik. Wskazać przy tym trzeba, że ustanowienie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami, może nastąpić bądź odrębną uchwałą dla każdej jednostki pomocniczej, bądź też – tak uczyniła to Rada Miejska w Chmielniku – w uchwale obowiązującej dla wszystkich konsultacji przeprowadzanych z mieszkańcami na obszarze tej Gminy. Przepis art. 5a ust. 1 i 2 u.s.g. nie wymaga bowiem, aby regulowanie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji musiało nastąpić odrębnie dla każdej jednostki pomocniczej gminy, a więc oddzielnie dla każdego sołectwa. W pkt 9 załącznika nr 4 do ww. uchwały z dnia 22 lutego 2003 r., określono, że konsultacje przeprowadza się w obwodach konsultacyjnych, które w zależności od przedmiotu konsultacji mogą obejmować granice jednostek pomocniczych lub ich części. Nie ulega więc wątpliwości, że wedle reguł określonych w tej uchwale mógł być konsultowany projekt statutu dla konkretnego sołectwa z mieszkańcami tego sołectwa.
W tym miejscu podkreślić trzeba, że dla spełnienia wymogu, o którym mowa w art. 35 ust. 1 u.s.g., konieczne jest jednak nie tylko podjęcie uchwały ustalającej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami, ale również faktyczne przeprowadzenie takich konsultacji, zgodnie z wcześniej podjętą uchwałą. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, czynności podjęte przez Burmistrza Chmielnika ograniczyły się do przekazania sołtysom Gminy Chmielnik (przy piśmie z dnia 30 stycznia 2018 r.) projektów uchwał w sprawie nadania statutów poszczególnym sołectwom – w celu konsultacji z mieszkańcami. Brak jednak informacji, czy i kiedy konsultacje zostały przeprowadzone, wedle jakich zasad i jaki był ich tryb – co uniemożliwia przyjęcie, że spełnione zostały wymogi dla konsultacji określone w załączniku nr 4 do ww. uchwały Rady Miejskiej w Chmielniku z dnia 22 lutego 2003 r., a konkretnie w pkt 6 - 8 tego załącznika. Nie zostało w szczególności wykazane, czy Burmistrz wydał zarządzenie, w którym określił kalendarz czynności konsultacyjnych i wyznaczył pełnomocnika do spraw konsultacji oraz czy dane w tym zakresie (także co do imienia, nazwiska i siedziby pełnomocnika) zostały podane do publicznej wiadomości. Natomiast samo skierowanie pisma do sołtysa z prośbą o przekazanie informacji o akceptacji przedstawionego projektu lub zgłoszenie na piśmie ewentualnych uwag nie dowodzi przeprowadzenia konsultacji wedle zasad i trybu określonych przez Radę Miejską w Chmielniku w załączniku nr 4 do ww. uchwały z dnia 22 lutego 2003 r. Organ nie wykazał, czy i w jaki sposób mieszkańcy sołectwa Zrecze Duże zostali poinformowani o dacie rozpoczęcia i zakończenia konsultacji, formie wyrażania przez nich opinii oraz o terminie i miejscu podania wyników konsultacji do publicznej wiadomości. Do stwierdzenia, że spełniony został ustawowy wymóg poprzedzenia zaskarżonej uchwały konsultacjami z mieszkańcami, nie jest także wystarczająca podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność umieszczenia tekstu projektowanego statutu do publicznej wiadomości na stronie internetowej Urzędu Miasta i Gminy w Chmielniku od dnia 21 marca 2018 r., a więc zaledwie 5 dni przed podjęciem uchwały objętej skargą.
Zauważyć należy, że wymóg przeprowadzenia konsultacji społecznych
z mieszkańcami jednostki pomocniczej winien być rozumiany jako rzeczywiste omówienie z tymi mieszkańcami proponowanych regulacji, a co najistotniejsze, jako faktyczne umożliwienie mieszkańcom wyrażenia opinii i zgłoszenia uwag do projektu statutu - czego w omawianym przypadku zabrakło. Natomiast to do organu należy obowiązek wykazania spełnienia wymogu przeprowadzenia konsultacji społecznych. Wynik konsultacji w sprawie statutu nie jest wprawdzie wiążący dla rady gminy, ale – jak wyżej podniesiono - ich brak należy ocenić jako istotne naruszenie prawa, które powinno skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały rady gminy podjętej
w sprawie określenia statutu jednostki pomocniczej w całości.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Kielcach ocenił jako zasadny zarzut skargi dotyczący istotnego naruszenia art. 35 ust. 1 w zw. z art. 5a ust. 2 u.s.g., stwierdzając nieważność zaskarżonej uchwały w całości – na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 91 ust. 1 i art. 94 ust. 1 u.s.g.
W rezultacie za bezprzedmiotowe Sąd uznał odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi – z uwagi na ustalony brak przeprowadzenia wymaganych ustawą konsultacji społecznych. Merytoryczna ocena pozostałej argumentacji przedstawionej w skardze nie ma bowiem wpływu na wynik sprawy. Natomiast załączone do skargi dokumenty Sąd ocenił jako uzupełnienie stanowiska Prokuratora.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło