II SA/Ke 11/05
WyrokWSA w Kielcach2005-08-31
Skład orzekający: Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, spowodowane konfliktami rodzinnymi i potrzebą sprawowania opieki nad ojcem, przy jednoczesnym okresowym przebywaniu w tym lokalu i przechowywaniu tam części rzeczy osobistych, uzasadnia wymeldowanie na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Wojewoda błędnie ocenił zebrany materiał dowodowy, naruszając tym samym prawo materialne (art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych) oraz prawo procesowe (zasadę swobodnej oceny dowodów). Okresowe przebywanie w lokalu i przechowywanie tam rzeczy osobistych nie świadczy o stałym pobycie, zwłaszcza gdy osoba faktycznie skoncentrowała swoje życie osobiste w innym miejscu i nie podjęła kroków prawnych w celu obrony praw do przebywania w dotychczasowym lokalu. Wymeldowanie jest uzasadnione, gdy opuszczenie lokalu ma charakter dobrowolny i nie można ustalić nowego miejsca pobytu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody odmawiającej wymeldowania K. K. z pobytu stałego, uchylającej decyzję Burmistrza o wymeldowaniu. Burmistrz ustalił, że K. K. nie przebywa stale w lokalu, okresowo bywa u ojca, gdzie sprawuje opiekę. Wojewoda uznał, że opuszczenie lokalu nie ma cechy trwałości. Skarżąca M. K. zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących wymeldowania i miejsca zamieszkania, twierdząc, że jej były mąż od rozwodu nie przebywa w miejscu zameldowania, a jego centrum życiowe znajduje się u ojca.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody i orzeczono, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygnatura akt: II SA/Ke 11/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie: Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant: Referent stażysta Dorota Pawlicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] numer [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Wojewody na rzecz M.K. 112,00 (sto dwanaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania K. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. O. 38 w J. i orzekł o odmowie wymeldowania K. K. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu.
W motywach rozstrzygnięcia Wojewoda podniósł, iż Burmistrz Miasta i Gminy K. poczynił następujące ustalenia:
K. K. stale nie przebywa w lokalu przy ul. O. 38 w J., okresowo przebywa w lokalu swojego ojca w miejscowości G.. Opuszczenie lokalu, w którym jest zameldowany na stałe zostało spowodowane konfliktami rodzinnymi oraz potrzebą sprawowania opieki nad ojcem. W miejscu zameldowania K. K. ma swój pokój, w którym znajdują się jego meble oraz cześć rzeczy osobistych. Z oświadczeń stron wynika, że K. K. "co jakiś czas" przychodzi do tego lokalu i "czasami" tam nocuje.
Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji uznał, że w sprawie zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) w brzmieniu ustalonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. (Dz.U. Nr 78, poz. 716) uzasadniające wymeldowanie, albowiem lokal w J. ul. O. 38 przestał być dla K. K. miejscem pobytu stałego.
Wojewoda rozpatrując odwołanie K. K. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania K. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. O. 38 w J. nie uzupełniając materiału dowodowego, w oparciu o istniejący stan faktyczny dokonał odmiennej jego oceny stwierdzając, że nie zostały spełnione przesłanki określone art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, ponieważ opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie nosi cech trwałości, a raczej wynika z sytuacji rodzinnej.
Skargę na decyzję Wojewody wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. K. zarzucając jej naruszenie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, art. 25 kc określającego miejsce zamieszkania osoby fizycznej oraz sprzeczność ustaleń z ustaleniami dokonanymi przez organ I instancji.
Skarżąca twierdzi, iż jej były mąż od czasu rozwodu ( 27 czerwca 2002r.) nie przebywa w miejscu zameldowania, a incydentalnego pojawiania się w miejscu zameldowania i jego odwiedzania nie można utożsamiać z przebywaniem na stałe. K. K. swoje centrum życiowe zorganizował u swojego ojca w miejscowości G. 44 z uwagi na brak możliwości wspólnego zamieszkiwania z byłą żoną z powodu konfliktów. Przyznaje, że w mieszkaniu znajdują się rzeczy byłego męża, co jednak nie świadczy, że przebywa tam on sam, w związku z tym twierdzenia organu w kwestii braku cechy trwałości niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu uważa za nieuprawnione.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko zawarte w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Na wstępie należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienie o charakterze procesowym. Stosownie do § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i ego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie, Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach przekazuje się sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na obszarze województwa ego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005r. Z tego względu właściwym do rozpoznania skargi M. K. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jest obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach.
Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga M. K. zasługuje na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola wykazała naruszenie prawa materialnego i prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Słuszne jest stanowisko organów administracyjnych obu instancji orzekających w niniejszej sprawie, że podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. (Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) zgodnie z którym, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić.
Stan faktyczny niniejszej sprawy uzasadniał jego ocenę w aspekcie przesłanek części pierwszej cyt. przepisu.
Zauważyć należy, iż treść powołanego przepisu została zmodyfikowana wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. ( Dz.U. Nr 78, poz. 716). Z dniem ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw tj. w dniu 19 czerwca 2002r. utracił moc art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych określający przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące obowiązek przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie. Tym samym od dnia 19 czerwca 2002r. z treści przepisu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy zostały wyeliminowane słowa: "która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2", ograniczające możliwość wymeldowania osoby z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jeżeli osoba nie utraciła uprawnień do przebywania w lokalu. Takie brzmienie przepisu art. 15 ust. 2 koresponduje z charakterem jaki ustawodawca nadał ewidencji ludności, stanowiąc, że ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach ( art. 1 ust. 2 ). Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku podkreślił ten charakter ewidencji ludności stwierdzając, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego.
Zdaniem Sądu, Wojewoda błędnie przyjął, że przesłanki z powołanego art. 15 ust. 2 nie zostały wyczerpane. Sąd podziela stanowisko Burmistrza Miasta i Gminy K., iż pozostawienie części swoich rzeczy osobistych w miejscu dotychczasowego zameldowania nie świadczy o przebywaniu w tym lokalu, skoro jak sam wskazał skarżący przebywanie w nim jest sporadyczne ( 2 - 3 razy w miesiącu ) i krótkotrwałe, natomiast faktycznie zamieszkuje on u swojego ojca w miejscowości G., nad którym sprawuje opiekę. Okoliczność ta zaś świadczy o tym, że K. K. w istocie skoncentrował swoje życie osobiste w domu swojego ojca. Nadto nie bez znaczenia dla oceny sytuacji jest fakt, iż skarżący nie podjął przewidzianych prawem środków w celu obrony swoich praw do przebywania w tym lokalu, co w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pozwala na przyjęcie, iż opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i uzasadnia wymeldowanie K. K. z miejsca dotychczasowego pobytu stałego.
Zdaniem Sądu, Wojewoda dokonując oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 kpa, poprzez przyjęcie, iż zaistniały w sprawie stan faktyczny nie uzasadnia wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego pobytu i tym samym naruszył przepisy prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji mając na względzie przedstawione wyżej uwagi dokona prawidłowej wykładni wskazanego wyżej przepisu i wyda stosowne rozstrzygnięcie.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżona decyzja narusza prawo, skarga zaś podlega uwzględnieniu na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło