II SA/Ke 11/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sylwester Miziołek po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania czynności p o s t a n a w i a : oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W dniu 16 stycznia 2008r. S. S. złożył urzędowy formularz PPF, w którym wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] znak: [...]. Rozstrzygnięciem tym utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] nakładającą na S. S., jako inwestora, obowiązek wykonania określonych w tej decyzji czynności, mających na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych związanych z utwardzeniem części działki nr ewid. [...] w B., gmina M. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2008r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oddalił wniosek skarżącego w całości. W ustawowym terminie S. S. wniósł sprzeciw od w/w orzeczenia, domagając się przyznania mu prawa pomocy w zakresie określonym w jego wniosku. Skarżący zarzucił przedmiotowemu postanowieniu: - naruszenie prawa materialnego - art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), zwanej dalej ustawą p.p.s.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki w nim wskazane, - błędne uznanie, iż prowadzi wspólne gospodarstwo z synem oraz współdziała z nim przy prowadzeniu inwestycji budowlanych, co spowodowało uznanie, iż jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania. Zgodnie z art. 260 ustawy p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Oznacza to, iż ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Należy przy tym zauważyć, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Podkreślić ponadto należy, iż opłaty sądowe - do których zalicza się wpis -stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego względu mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Jak wynika ze złożonego formularza o udzielenie prawa pomocy S. S. nie posiada żadnego majątku, nie ma stałego miejsca pobytu, cierpi choroby układu krążenia, urologicznego i zwyrodnienie stawów. Jedynym jego dochodem jest zasiłek przedemerytalny w wysokości 430 zł netto miesięcznie, przeznaczany w całości na zakup lekarstw i leczenie. Skarżący utrzymuje się jedynie dzięki pomocy syna, który go dożywia. Z wyjaśnień skarżącego udzielonych na wezwanie Sądu pismem z dnia 23 stycznia 2008r. wynika, iż całkowity koszt inwestycji polegającej na utwardzeniu i wyłożeniu kostką brukową działki nr [...] w B. "ocenia się na kwotę 1500 tys. zł". Na obecną chwilę wykonano wyrównanie terenu o powierzchni około 2250 m kw. Dotychczas wykonane prace S. S. wycenił na kwotę ok. 18.000 zł. Suma ta została już częściowo zapłacona z pieniędzy, które otrzymał w formie pożyczki i darowizny od swojego syna - D. S. - właściciela przedmiotowej działki nr [...] w B. W ocenie Sądu przesłanki finansowe i zarzuty, które powołał skarżący odpowiednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w złożonym sprzeciwie nie uzasadniają uwzględnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy tak w zakresie całkowitym, jak i częściowym. Zdaniem Sądu, skarżący nie spełnia bowiem ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, o których mowa w cytowanym powyżej art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, które podziela Sąd rozpoznający wniosek skarżącego, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód. W tym miejscu wskazać należy, iż co prawda S. S. osiąga niski, choć stały dochód z zasiłku przedemerytalnego, jednakże znajduje się na utrzymaniu syna. Do takich wniosków prowadzi treść formularza PPF, gdzie skarżący wskazuje, iż "utrzymuję się dzięki pomocy syna, który mnie częściowo dożywia", jak również zawarte w sprzeciwie stwierdzenie, iż "celem pożyczek była chęć mojego syna zapewnienia mi źródeł dochodu i godnych warunków życia na starość". Podkreślić bowiem trzeba, iż D. S. przekazuje ojcu pokaźne sumy na prowadzone przez niego inwestycje. Wskazania także wymaga, iż - jak wynika z akt administracyjnych - osoby te mają taki sam adres dla doręczeń, a S. S. odbiera przesyłki przeznaczone dla jego syna (K-I-16, K-I-20). Prowadzi to zarazem do wniosku, iż prowadzi on w rzeczywistości gospodarstwo domowe wspólnie z D. S. Ze względu na powyższe, twierdzenia skarżącego o przeciwnej treści nie są, zdaniem Sądu, wiarygodne. Wnioskodawca zresztą sam przyznaje, iż często przebywa u syna i spożywa posiłki. Natomiast fakt, iż S. S. dokonuje kosztownych inwestycji na należącej do jego syna nieruchomości i korzysta z dostarczanych przez tego ostatniego środków majątkowych, działając tym samym w jego interesie majątkowym, prowadzi do wniosku, że obaj współdziałają przy prowadzeniu inwestycji budowlanych na nieruchomości stanowiącej własność D. S. Nadmienić należy, iż działka, na której prowadzone są roboty budowlane, ma powierzchnię 5.300 m2 i znajduje się w atrakcyjnej okolicy podkieleckiej gminy M., posiada więc dużą wartość. Mając na uwadze powyższe uznać należy, że skarżący z pomocą mieszkającego z nim syna, który go utrzymuje, jak również dostarcza pieniędzy na realizację przedmiotowej inwestycji, jest w stanie zgromadzić środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika prawnego z wyboru. Są to bowiem kwoty znacznie niższe od już wydanych przez wnioskodawcę, jak również planowanych na dokończenie prowadzonych inwestycji budowlanych, których dotyczy rozpatrywana skarga. Podnieść należy, iż spośród wielu spraw tut. Sądu, gdzie jako skarżący występuje S. S., znajduje się sprawa o sygn. akt [...] z jego skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nakazujące S. S. - jako inwestorowi - wstrzymanie robót budowlanych prowadzonych na działce o nr ewid. [...] położonej w B., gmina M. W skardze na w/w rozstrzygnięcie organu odwoławczego S. S. zarzuca, iż nie jest możliwe wybudowanie hotelu, restauracji, parkingu i dróg dojazdowych na tej nieruchomości przy jednoczesnym zachowaniu wymogów zabudowy parterowej oraz 60 - procentowego udziału powierzchni biologicznie czynnej. Twierdzenie to świadczy zarazem o rozmachu i ogromnej wartości inwestycji realizowanej przez skarżącego na przedmiotowej działce. Wskazać także trzeba na sprawę tut. Sądu o sygn. akt [...] ze skargi S. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nakazującą S. S. rozbiórkę stacji tankowania gazem znajdującej się na działce nr [...] w miejscowości W., gmina C. (położoną przy trasie [...]), wybudowaną bez wymaganego pozwolenia na budowę. W sprawie tej, tak samo jak w rozpoznawanej, właścicielem przedmiotowej działki jest D. S., natomiast jego ojciec jest inwestorem. Powyższe okoliczności świadczą o tym, iż S. S. prowadzi zakrojone na szeroką skalę działania inwestycyjne na obszarze województwa [...]. Niemożliwym, zdaniem Sądu, jest by czynił to bez współudziału syna, na którego nieruchomościach realizowane są przedmiotowe inwestycje, zwłaszcza, iż sam osiąga niskie dochody. Jednocześnie, żądanie przez skarżącego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z powołaniem się na jego niedostatek w sytuacji, gdy operuje znacznymi środkami finansowymi, choć sam formalnie nie posiada żadnego majątku, stanowi obejście przepisu art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy może mieć bowiem miejsce jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy ze względu na ubóstwo wnioskodawcy nie może on ponieść jakichkolwiek wydatków związanych z postępowaniem. Sytuacja taka - w opinii Sądu - z całą pewnością nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Odnośnie żądania ustanowienia radcy prawnego podnieść także należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z treści cytowanego przepisu wynika zatem, iż Sąd z urzędu bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcje skargi sporządzonej przez stronę i niezależnie od udziału profesjonalnego pełnomocnika, bądź też jego braku. Ustosunkowując się do dołączonego do sprzeciwu oświadczenia D. S. dotyczącego niezamieszkiwania z nim jego ojca wskazać trzeba, iż pismo to jest jedynie niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopią, co uniemożliwia Sądowi odniesienie się do jego treści. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.