II SA/Ke 1105/19

WyrokWSA w Kielcach2020-02-12

Skład orzekający: Jacek Kuza, Beata Ziomek, Agnieszka Banach

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie statutu sołectwa może przyznawać zebraniu wiejskiemu kompetencje do wyboru i odwoływania sołtysa i członków rady sołeckiej, a także wprowadzać dodatkowe wymogi kworum dla ważności wyborów oraz używać sformułowania "w szczególności" do określenia zadań organów sołectwa?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej przyznania zebraniu wiejskiemu kompetencji do wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej, uznając, że zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym prawo wyboru przysługuje stałym mieszkańcom sołectwa, a zebranie wiejskie ma jedynie charakter uchwałodawczy. Sąd uznał również za istotne naruszenie prawa wprowadzenie przez statut dodatkowych warunków kworum dla ważności wyborów, które nie są przewidziane w ustawie. Uchylono także fragment statutu zawierający sformułowanie "w szczególności" w odniesieniu do zadań sołtysa, uznając, że zadania te powinny być określone w sposób wyczerpujący. W pozostałej części skargę oddalono, w tym w zakresie dotyczącym odwoływania sołtysa i członków rady sołeckiej przez zebranie wiejskie, uznając to za dopuszczalne w ramach kompetencji uchwałodawczych.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Skarżysku-Kamiennej zaskarżył uchwałę Rady Gminy Łączna z dnia 30 maja 2011 r. nr VII/52/2011 w sprawie uchwalenia Statutu Sołectwa Kamionki. Prokurator zarzucił naruszenie przepisów ustawy o samorządzie gminnym, w szczególności dotyczące kompetencji zebrania wiejskiego do wyboru i odwoływania sołtysa i rady sołeckiej, użycia sformułowania "w szczególności" przy określaniu zadań organów oraz wprowadzenia dodatkowych warunków ważności wyborów. Sąd uwzględnił skargę w części dotyczącej wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej przez zebranie wiejskie, wprowadzenia dodatkowego kworum dla ważności wyborów oraz użycia sformułowania "w szczególności" w odniesieniu do zadań sołtysa.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 8 ust. 1 pkt 3 (w zakresie wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej przez zebranie wiejskie), § 14 (w zakresie słów "w szczególności") oraz § 36 ust. 1 i 2. Oddalenie skargi w pozostałej części.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Skarżysku-Kamiennej na uchwałę Rady Gminy Łączna z dnia 30 maja 2011 r. nr VII/52/2011 w przedmiocie uchwalenia statutu sołectwa I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej: - § 8 ust. 1 pkt 3 w części, w jakiej do zakresu działania zebrania wiejskiego należy wybór sołtysa i członków rady sołeckiej, - § 14 w zakresie słów: "w szczególności" użytych przed punktem 1, - § 36 ust. 1 i ust. 2; II. oddala skargę w pozostałej części. Rada Gminy Łączna uchwałą nr VII/52/2011 z dnia 30 maja 2011 r., na podstawie art. 35 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz.1591 ze zm.), po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami Sołectwa Kamionki, uchwaliła Statut Sołectwa Kamionki. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą uchwałę domagając się stwierdzenia jej nieważności w części dotyczącej: § 8 ust. 1 pkt 3, § 14 w zakresie słowa "w szczególności", § 16 ust. 5 w zakresie słowa "w szczególności", § 35 ust. 1, § 36 ust. 1 i 2, § 45 ust. 1, bądź § 30-49 uchwały, Prokurator Rejonowy w Skarżysku-Kamiennej zarzucił istotne naruszenie przepisu prawa materialnego: 1. art. 35 ust. 1 w związku z art. 35 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i określeniem w § 14 uchwały kompetencji należących do sołtysa przez użycie zwrotu: "w szczególności", podczas gdy ustawa nakłada na radę obowiązek określenia w statucie w sposób wyczerpujący, w formie zamkniętego katalogu, zadań i form działania jednostki pomocniczej oraz jej organów, 2. art. 35 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym poprzez nadanie w § 8 ust. 1 pkt 3, § 35 ust. 1, § 45 ust. 1 uchwały organowi uchwałodawczemu - zebraniu wiejskiemu kompetencji do powoływania i odwoływania sołtysa i rady sołeckiej, podczas, gdy zebranie wiejskie zgodnie z art. 36 ust. 1 i 2 tej ustawy jest w sołectwie jedynie organem uchwałodawczym i nie posiada kompetencji elekcyjnych, natomiast sołtys i rada sołecka są wybierani przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania, 3. art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym poprzez wprowadzenie § 36 ust. 1 i 2 uchwały ograniczeń dotyczących czynnego prawa wyborczego poprzez wprowadzenie dodatkowych warunków ważności wyborów sołtysa i rady sołeckiej uzależniając ważność wyborów od obecności na zebraniu wiejskim co najmniej 1/5 mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania, podczas, gdy wyżej wskazany przepis nie wprowadza warunku uzyskania kworum dla ważności wyboru sołtysa i rady sołeckiej, 4. art. 35 ust. 1 w związku z art. 35 ust. 3 i art. 36 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i określeniem w § 16 ust. 5 uchwały kompetencji należących do rady sołeckiej poprzez użycie zwrotu "w szczególności", podczas, gdy ustawa o samorządzie gminnym nakłada na radę obowiązek określenia w statucie w sposób wyczerpujący, w formie zamkniętego katalogu, zadań i form działania jednostki pomocniczej oraz jej organów. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że w aktualnym stanie prawnym brak jest przepisu, z którego wynikałyby uprawnienia zebrania wiejskiego do dokonywania wyboru oraz odwoływania sołtysa czy też rady sołeckiej. Z treści art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że prawo wybierania tych organów przysługuje osobom fizycznym mającym status stałego mieszkańca sołectwa i uprawnionym do głosowania w wyborach powszechnych. Zebranie wiejskie jest zaś bytem odrębnym od ogółu uprawnionych do głosowania mieszkańców danej jednostki pomocniczej, mimo, że skład obu gremiów pokrywa się. Przyznanie zebraniu wiejskiemu charakteru elekcyjnego pozostaje w sprzeczności z regulacją zawartą w art. 36 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w którym ustawodawca nadał zebraniu wiejskiemu wyłącznie uprawnienia uchwałodawcze. Gdyby bowiem ustawodawca zechciał, aby wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej dokonywało zebranie wiejskie to stosowny zapis znalazłby się w art. 36 ust. 2 poszerzając uprawnienia zebrania wiejskiego o kompetencje elekcyjne. Równocześnie skarżący zaznaczył, że ustawa o samorządzie gminnym nie zawiera jednocześnie jakichkolwiek przepisów pozwalających na przyjęcie konstrukcji domniemania właściwości zebrania wiejskiego w sprawach nieuregulowanych ustawą (por. wyrok WSA w Opolu z 15 września 2009 r., sygn. akt II SA/Op 225/09). Zdaniem skarżącego konsekwencją ewentualnego stwierdzenia nieważności § 8 ust. 1 pkt 3, § 35 ust. 1 i § 45 ust. 1 jest konieczność stwierdzenia nieważności całości Rozdziału 6 uchwały tj. § 30-49 uchwały, które dotyczą trybu wyborów sołtysa i rady sołeckiej. Autor skargi uznał, że nie ma możliwości przyznania zebraniu wiejskiemu kompetencji elekcyjnych w postaci wyboru sołtysa i rady sołeckiej. Zaznaczył, że w § 34 ust. 1 Statutu uchwalono, że do udziału w wyborach sołtysa i rady sołeckiej uprawnione jest zebranie wiejskie, tymczasem do udziału w wyborach sołtysa i rady sołeckiej uprawnieni są stali mieszkańcy sołectwa uprawnieni do głosowania. W ocenie skarżącego konieczne jest zakwestionowanie i wyeliminowanie wszystkich postanowień rozdziału 6 Statutu regulujących tryb wyboru sołtysa i rady sołeckiej oraz ich odwołanie, nawet tych, które nie dotyczyły kompetencji zebrania wiejskiego w tym zakresie, ponieważ nie mogłyby one samodzielnie i efektywnie funkcjonować w obrocie prawnym, gdyż prawidłowa rekonstrukcja norm na podstawie pozostałych przepisów, po wyeliminowaniu § 8 ust. 1 pkt 3, § 35 ust. 1 i § 45 ust. 1 byłaby niemożliwa. W odpowiedzi na skargę organ uznał ją za zasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 5 oraz art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym uwzględniając skargę na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, Sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Skarga okazała się zasadna w części. Na wstępie zauważyć należy, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego. Stosownie do art. 40 ust. 1 z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. z 2019 r. poz. 506 ze zm., w brzmieniu obowiązującym na datę podjęcia uchwały - Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591), powoływanej dalej jako "ustawa o samorządzie gminnym" lub "u.s.g.", na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Akty prawa miejscowego jako akty prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP) mają charakter generalny i abstrakcyjny i obejmują swoim zasięgiem wszystkie podmioty funkcjonujące na obszarze swojego obowiązywania (w tym przypadku na terenie gminy). Ponieważ zaskarżona uchwała – bez wątpienia mająca charakter generalno-abstrakcyjny – jest aktem prawa miejscowego, treść art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie sprzeciwia się stwierdzeniu nieważności tej uchwały w całości lub części przez sąd administracyjny w razie stwierdzenia, że jest sprzeczna z prawem – niezależnie od czasu jaki upłynął od daty jej uchwalenia. Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 35 ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z art. 35 ust. 1 u.s.g., organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Statut jednostki pomocniczej, jak stanowi art. 35 ust. 3 u.s.g., określa w szczególności: 1) nazwę i obszar jednostki pomocniczej; 2) zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej; 3) organizację i zadania organów jednostki pomocniczej; 4) zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji; 5) zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej. Powołana regulacja art. 35 ust. 1 u.s.g. zawiera upoważnienie ustawowe dla rady gminy do uchwalenia Statutu jednostki pomocniczej. W niniejszej sprawie skargą Prokurator objął uchwałę Rady Gminy Łączna z dnia 30 maja 2011 r. w sprawie uchwalenia Statutu Sołectwa Kamionki. Sąd uwzględnił skargę w części dotyczącej § 8 ust. 1 pkt 3 Statutu w zakresie, w jakim przepis ten wskazuje, że do zakresu działania zebrania wiejskiego należy wybór sołtysa i członków rady sołeckiej. Zgodnie z zaskarżonym zapisem § 8 ust. 1 pkt 3 Statutu do zakresu działania zebrania wiejskiego należy wybór i odwoływanie sołtysa i członków rady sołeckiej. Jak stanowi art. 36 ust. 1 u.s.g., organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym - sołtys. Działalność sołtysa wspomaga rada sołecka. Stosownie do regulacji art. 36 ust. 2 u.s.g., sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Z ostatnio przytoczonego zdania wynika, że prawo wybierania sołtysa i członków rady sołeckiej przysługuje osobom fizycznym mającym status stałego mieszkańca sołectwa i uprawnionym do głosowania w wyborach powszechnych. Brak jest przepisu, z którego wynikałyby uprawnienia zebrania wiejskiego do dokonywania wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej. Nie można zatem co do zasady skutecznie twierdzić, że zgromadzenie wiejskie jako organ uchwałodawczy jest uprawnione do wyboru organów sołectwa, skoro prawo to przysługuje wyłącznie stałym mieszkańcom sołectwa uprawnionym do głosowania (art. 36 ust. 2 u.s.g.). Gdyby bowiem ustawodawca chciał, aby wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej dokonywało zebranie wiejskie, to stosowny zapis znalazłby się w art. 36 ust. 2 u.s.g., poszerzając uprawnienia organu uchwałodawczego o kompetencje elekcyjne. Ustawa o samorządzie gminnym nie zawiera jednocześnie jakichkolwiek przepisów pozwalających na przyjęcie konstrukcji domniemania właściwości zebrania wiejskiego w sprawach nieuregulowanych ustawą (por. m.in. wyrok WSA w Opolu z 15 września 2009 r., sygn. akt II SA/Op 225/09; wyrok WSA w Opolu z 18 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Op 592/06; wyrok WSA w Olsztynie z 14 lutego 2017 r. sygn. II SA/Ol 1429/16, wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 11 kwietnia 2019 r. o sygn. akt II SA/Go 140/19 oraz z 22 maja 2019 r., sygn. II SA/Go 163/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyznanie zebraniu wiejskiemu charakteru elekcyjnego pozostaje zatem w sprzeczności z regulacją art. 36 ust. 1 u.s.g., w którym ustawodawca nadał zebraniu wiejskiemu wyłącznie uprawnienia uchwałodawcze. O ile niewykluczone jest więc, że wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej dokonają wyłącznie uprawnieni mieszkańcy sołectwa w dacie i miejscu zwołanego zebrania, o tyle kwestionowane skargą zapisy § 8 ust. 1 pkt 3 Statutu są sprzeczne z ustawą o samorządzie gminnym z przyczyn podanych wyżej. Omawiany zarzut skargi zasługiwał na aprobatę, jak już wyżej wspomniano, wyłącznie w zakresie przyznania zebraniu wiejskiemu kompetencji do wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej, nie zaś w zakresie ich odwołania. Nie można bowiem przyjąć, że skoro dany przepis (art. 36 ust. 2 u.s.g.) reguluje tryb wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej, to tak samo zostało ustawowo uregulowane ich odwoływanie. Gdyby ustawodawca zamierzał objąć ustawową regulacją także odwołanie sołtysa i członków rady sołeckiej, to uczyniłby to w ustawie. Nie można uznać, że brak w tym zakresie regulacji stanowi wadę ustawy lub jest zaniechaniem prawodawczym. Ustawodawca kierując się zasadą samodzielności pozostawił kwestie regulacji odwoływania (a nawet samej możliwości odwoływania) sołtysa i członków rady sołeckiej zapisom statutów jednostek pomocniczych (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2019 r., sygn. II OSK 1528/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można zatem uznać, że przyznanie zebraniu wiejskiemu – jako organowi uchwałodawczemu – kompetencji do odwołania sołtysa i członków rady sołeckiej, w sposób istotny narusza prawo. Z tych samych powodów Sąd nie podzielił argumentacji skargi w zakresie zarzutu dotyczącego § 35 ust. 1 Statutu dotyczącego odwołania członków rady sołeckiej przed upływem kadencji przez zebranie wiejskie oraz § 45 ust. 1, który stanowi, że sołtys i rada sołecka są bezpośrednio odpowiedzialni przed zebraniem wiejskim i mogą być przez zebranie wiejskie odwołani przed upływem kadencji. Powyższe zapisy nie są sprzeczne z żadnym przepisem u.s.g, odwołanie sołtysa lub członka rady sołeckiej mieści się w kompetencjach uchwałodawczych zebrania wiejskiego, a art. 35 ust. 3 u.s.g. przewiduje otwarty katalog zagadnień regulowanych przez statut. W rozpatrywanej sprawie Sąd uwzględnił natomiast skargę odnośnie § 36 ust. 1 i 2 Statutu, które stanowią, że dla dokonania ważnego wyboru sołtysa i rady sołeckiej, na zebraniu wiejskim wymagana jest osobista obecność co najmniej 1/5 uprawnionych mieszkańców sołectwa (ust. 1). O ile w wyznaczonym terminie nie uzyskano obecności wymaganej liczby mieszkańców, wybory w nowym terminie tj. po upływie 15 minut od terminu zwołania pierwszego zebrania mogą być przeprowadzone bez względu na liczbę obecnych na zebraniu (ust. 2). Stosownie do regulacji art. 36 ust. 2 u.s.g., sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Z przepisu ostatnio powołanego wynika więc, że czynne prawo wyborcze przysługuje stałym mieszkańcom sołectwa uprawnionym do głosowania, zaś bierne prawo wyborcze posiada nieograniczona liczba kandydatów, jak również, że wybór sołtysa i członków rady sołeckiej następuje w głosowaniu tajnym i bezpośrednim. Przepis ten jest regulacją kompletną i nie zastrzega żadnego kworum dla ważności wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej. Jakkolwiek trudno dopatrywać się w zakwestionowanej regulacji istotnego zagrożenia praw wyborców, a tym bardziej zasad praworządności, to jednak przyjąć należy, że wprowadzenie w statucie sołectwa dodatkowych warunków ważności wyboru uznać należy za niedopuszczalne, ponieważ modyfikują one mające charakter ius cogens ustawowe zasady wyboru sołtysa i rady sołeckiej (por. m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 lipca 2019 r., sygn. II SA/Go 356/19, wyrok WSA w Kielcach z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. II SA/Ke 382/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym jako wymagające wyeliminowania z obrotu prawnego należy przyjąć wszystkie te regulacje, które dotyczą bezpośrednio lub pośrednio procedury wyboru niezgodnej z ustawą. Zaskarżony Statut w zakresie § 36 ust. 1 i 2 narusza więc w stopniu istotnym art. 35 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 36 ust. 1 i 2 u.s.g. W tym miejscu wyjaśnić należy w kontekście wniosków skargi, że określenie "zebranie wiejskie" użyte zostało w rozdziale 6 Statutu zatytułowanym "Wybory sołtysa i rady sołeckiej" w znaczeniu odmiennym od tego, jakie wynika z treści art. 36 ust. 1 u.s.g. Zgodnie z § 31 ust. 1 Statutu, prawo wybierania sołtysa i członków rady sołeckiej ma każdy obywatel polski, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 18 lat i stale mieszka na obszarze sołectwa. Z kolei ustęp 2 paragrafu 31 stanowi o tym, które osoby nie mają prawa wybierania sołtysa i członków rady sołeckiej. W § 34 Statutu mowa jest o zwoływaniu zebrania wiejskiego dla wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej. Stosownie do § 37 ust. 1 Statutu wybory przeprowadza komisja skrutacyjna. W § 38 ust. 3 Statutu uchwalono, że protokół z przeprowadzonych wyborów stanowi załącznik do protokołu zebrania wiejskiego. W § 39 ust. 1 Statutu postanowiono, że: "Wybory sołtysa i członków rady sołeckiej odbywają się spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności, zgłoszonych ustnie na zebraniu wiejskim". Z przywołanych wyżej zapisów Statutu zawartych w rozdziale 6 tego aktu wynika, że to nie zebranie wiejskie w znaczeniu organu sołectwa dokonuje wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej, ale obecni na takim zebraniu uprawnieni do głosowania obywatele polscy, którzy najpóźniej w dniu wyborów kończą 18 lat i stale mieszkają na obszarze sołectwa (§ 31 ust. 1 Statutu), co jest zgodne z art. 36 ust. 2 u.s.g. Zebranie wiejskie w rozumieniu kwestionowanych skargą § 30-49 Statutu jest jedynie okazją, miejscem i czasem pozwalającym przeprowadzić wybory, a nie organem, któremu nadano w Statucie nie mającą oparcia w ustawie, ani nie objętą delegacją ustawową, kompetencję do wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej. Stwierdzenie nieważności wyłącznie § 36 ust. 1 i 2 Statutu spośród postanowień rozdziału 6 oraz niepodzielenie argumentacji skarżącego dotyczącej kompetencji zebrania wiejskiego do odwołania sołtysa i członków rady sołeckiej (stwierdzenie nieważność § § 8 ust. 1 pkt 3 Statutu wyłącznie w zakresie, w jakim wskazuje, że do zakresu działania zebrania wiejskiego należy wybór sołtysa i członków rady sołeckiej), skutkowało oddaleniem skargi w części dotyczącej stwierdzenia nieważności całości rozdziału 6 Statutu – od § 30 do § 49, bowiem uchwała nie utraci integralności, wykonalności i spójności. Skarga okazała się również zasadna odnośnie § 14 Statutu w części dotyczącej użytych przed punktem 1 słów: "w szczególności" ("§ 14. Do zakresu działania sołtysa należy w szczególności: 1..."). Zgodnie z powoływanym wyżej art. 35 ust. 3 pkt 3 i 4 u.s.g. statut jednostki pomocniczej określa w szczególności organizację i zadania organów jednostki pomocniczej, a także zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji. W orzecznictwie sądów administracyjnych panuje ugruntowany pogląd, że zadania sołectwa, sposób ich realizacji, w tym również zadania organów sołectwa, powinny zostać uregulowane w statucie w sposób wyczerpujący, w formie zamkniętego katalogu zadań i form działania sołectwa i jego organów. Wynika to wprost z art. 35 ust. 3 pkt 3 u.s.g., w którym ustawodawca wyraźnie wskazał na konieczność uregulowania w statucie kwestii związanych z organizacją i zadaniami organów sołectwa. Przyjęcie odmiennego stanowiska umożliwiłoby przekazywanie organom sołectwa zadań w trybie pozastatutowym, zarówno przez radę gminy, jak i przez organ wykonawczy gminy, a taki porządek ustrojowy sołectwa byłby sprzeczny z upoważnieniem ustawowym zawartym w art. 35 ust. 3 pkt 3 u.s.g. (por. wyrok WSA w Krakowie z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1451/17; wyrok WSA w Łodzi z 20 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 27/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W analizowanym przepisie poprzez użycie słów: "w szczególności" zadania organu jednostki pomocniczej, jakim jest sołtys, nie zostały określone w sposób wyczerpujący, przez co istnieje prawna możliwość powierzenia sołtysowi zadań przekraczających ustawowe (u.s.g.) i statutowe kompetencje tego organu. Stąd skarga została w analizowanym zakresie uwzględniona. Odmiennie jednak, bo jako nienaruszającą w sposób istotny prawa, należy ocenić regulację § 16 ust. 5 Statutu odnośnie słów: "w szczególności". Przepis ten reguluje zadania rady sołeckiej. Niemniej jeśli chodzi o radę sołecką, to niezależnie od podniesionych wyżej argumentów trzeba zauważyć, że z treści art. 36 ust. 1 u.s.g. a contrario wynika, że rada sołecka nie jest organem sołectwa. Tym samym nie odnosi się do niej wprost delegacja wynikająca z art. 35 ust. 3 pkt 3 u.s.g., a w konsekwencji trudno zarzucić, że zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa poprzez uregulowanie w statucie zadań rady sołeckiej w przedstawiony wyżej sposób. Podsumowując, z podanych wyżej powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność uchwały w zakresie: § 8 ust. 1 pkt 3 w części, w jakiej do zakresu działania zebrania wiejskiego należy wybór sołtysa i członków rady sołeckiej, § 14 w zakresie słów: "w szczególności" użytych przed punktem 1, § 36 ust. 1 i ust. 2. Natomiast na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w pozostałej części.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło